Ανατιμήσεις φωτιά στα βασικά τρόφιμα

25/1/2016

Συνεχείς αυξήσεις εώς και 18% την τελευταία πενταετία

Σε ανοδική τροχιά συνεχίζουν να βρίσκονται οι τιμές των βασικών ειδών διατροφής, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής. Oπως προκύπτει από έρευνα του «Εθνους», εννέα λόγοι πυροδοτούν την ακρίβεια στα τρόφιμα, παρά την πενταετή ύφεση, τον αποπληθωρισμό και τη δραματική συρρίκνωση των εισοδημάτων.

Εως και 18% αυξάνονται μέσα σε έναν χρόνο οι τιμές σε βασικά τρόφιμα, παρά την πολυετή ύφεση της οικονομίας, τον υψηλό αριθμό ανέργων άνω του 1,1 εκατ. ατόμων αλλά και την τεράστια μείωση πάνω από 23% των μισθών των εργαζομένων.

Το παράδοξο αυτό γεγονός καταγράφει έρευνα του «Εθνους», με βάση τα επίσημα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ αλλά και τις μαρτυρίες καταναλωτών στην εφημερίδα.

Η κατάσταση είναι δραματική για χιλιάδες νοικοκυριά, καθώς η ανοδική πορεία των τιμών σε είδη διατροφής συνεχίζεται ανελλιπώς από το 2010, οπότε και η κρίση άρχισε να χτυπά τη χώρα. Για την ίδια περίοδο, δηλαδή, από το 2010 μέχρι και σήμερα, οι μέσες ετήσιες αποδοχές ανά εργαζόμενο έχουν πέσει στα 21.930 από 28.548 ευρώ. Η φορολογική επιβάρυνση αυξάνεται δραματικά, οι μειώσεις σε συντάξεις είναι μεγάλες, ενώ τεράστιο τμήμα του εργαζόμενου δυναμικού αμείβεται με σημαντική χρονική καθυστέρηση.

Οπως προκύπτει και από τα στοιχεία του πληθωρισμού για την περίοδο Δεκέμβριο 2015-2014 καταγράφονται σημαντικές ανατιμήσεις, όπως στις πατάτες (18,6%), στο ελαιόλαδο (14,1%), στα νωπά λαχανικά (5,5%), στα αβγά (3,7%), στον καφέ (9%), στο ψωμί και στα δημητριακά (2,9%), στα ζαχαρώδη (5,4%), στα αποξηραμένα φρούτα και στους ξηρούς καρπούς (10,5%), στα λοιπά τρόφιμα (6,9%), στο γάλα (1,8%) κ.ο.κ. Οι αυξήσεις αυτές σημειώνονται παρά τη μείωση του εθνικού δείκτη τιμών καταναλωτή κατά 0,2% σε σχέση με πέρυσι.

Αλλά και στην πενταετία 2010-2015 οι ανατιμήσεις είναι πολλαπλάσιες του επίσημου πληθωρισμού και, φυσικά, της μείωσης των μισθών.

Ενδεικτικά να αναφέρουμε ότι ο καφές είναι ακριβότερος κατά 16,44%, το ελαιόλαδο 16,99%, τα αβγά 14,19%, οι πατάτες 13%, τα νωπά λαχανικά 5,75%, το γάλα κατά 2,79%, το ψωμί και τα δημητριακά 1,96% κ.ο.κ. Αλλά και οι όποιες μειώσεις που καταγράφονται, όπως στα πουλερικά (-3,94%) ή στο μοσχάρι (-1,36%), δεν είναι ικανές για να ανακουφίσουν τις οικονομικές επιπτώσεις της ύφεσης στα νοικοκυριά. Για το διάστημα Δεκεμβρίου 2010-2015 ο αποπληθωρισμός ήταν στο -1,34%.

Το ερώτημα για την αντίστροφη τροχιά των τιμών των τροφίμων σε σχέση με εκείνη των μισθών και τον αριθμό των μισθωτών που μπορούν να δαπανήσουν στην αγορά είναι εύλογο.

Το «Εθνος» επιχείρησε να καταγράψει τα αίτια της αυξητικής πορείας των τροφίμων. Παράγοντες της αγοράς, ερευνητικοί φορείς αλλά και πάγιες διαπιστώσεις της Επιτροπής Ανταγωνισμού αναδεικνύουν τους ακόλουθους λόγους:

1. Η πρόσφατη αύξηση των συντελεστών του ΦΠΑ σε είδη διατροφής, το περασμένο καλοκαίρι, αποτυπώνεται στα τελευταία στοιχεία του πληθωρισμού.

2. Στα νωπά προϊόντα, όπως στις πατάτες ή στα νωπά λαχανικά, στα αβγά, στα κρέατα οι ανατιμήσεις οφείλονται αφενός στη διαρκώς συρρικνούμενη εγχώρια αγροτική παραγωγή αλλά και στους ελλιπείς ελέγχους κατά τη διακίνηση των προϊόντων. Η Ελλάδα είναι ελλειμματική και κάνει ακριβές εισαγωγές. Επιπλέον, στον συγκεκριμένο κλάδο και ιδίως στην ελληνική αγορά εμπλέκεται πληθώρα μεσαζόντων.

3. Η ολιγοπωλιακή διάρθρωση της αγοράς, με αποτέλεσμα να μη λειτουργεί ο ανταγωνισμός σε αρκετά βασικά είδη διατροφής και ιδίως σε αυτά που είναι εισαγόμενα.

4. Η έλλειψη ανταγωνιστικότητας της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων. Συμπεριλαμβάνονται σε αυτήν την αιτία τα ρυθμιστικά εμπόδια στο λιανεμπόριο, οι περιορισμοί εφοδιασμού σε τοπική βάση αλλά και τα εμπόδια από την περιβαλλοντική νομοθεσία και το καθεστώς σήμανσης των προϊόντων.

5. Η δυσκολία πρόσβασης των επιχειρήσεων σε χρηματοδοτικές πηγές, κάτι που εντάθηκε μετά την επιβολή των capital controls και τη φυγή καταθέσεων στο εξωτερικό. Οι τράπεζες δεν χρηματοδοτούν και οι επιχειρήσεις που το καταφέρνουν έχουν υψηλό κόστος δανεισμού.

6. Η αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσης των επιχειρήσεων. Η Ελλάδα έχει από τους υψηλότερους φορολογικούς συντελεστές κι αυτό μετακυλίεται στις τιμές καταναλωτή.

7. Στο μεγαλύτερο χρονικό διάστημα της περιόδου 2010-2015 το κόστος ενέργειας έβαινε αυξανόμενο, με αποτέλεσμα οι επιχειρήσεις να γνωρίζουν επιπλέον επιβαρύνσεις.

8. Η δράση καρτέλ μεταξύ επιχειρήσεων που έχει ως αποτέλεσμα να καθορίζουν τις τιμές, να περιορίζουν την παραγωγή και να μοιράζουν την αγορά.

9. Η κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης από επιχειρήσεις που έχουν τεράστιο μερίδιο στην αγορά, επιβάλλοντας αποκλειστικούς όρους προμήθειας σε πελάτες τους.

Πηγή