Η ατελέσφορη εσωτερική υποτίμηση

Του Δημήτρη Δασκαλόπουλου πρόεδρου του ΣΕΒ

Η Ελλάδα είναι ο προπομπός μιας βαθύτερης πανευρωπαϊκής κρίσης, που δεν ξεπερνιέται με τη μονομερή λιτότητα.     Η επίμονη εφαρμογή της πολιτικής της εσωτερικής ή της εξωτερικής υποτίμησης -κάθε οικονομικής πολιτικής- έχει όρια που όταν ξεπεραστούν οδηγούν σε αποτελέσματα αντίθετα από τα επιδιωκόμενα. Ταυτόχρονα, ενέχει τεράστιο κοινωνικό κόστος. Η εμμονή των δανειστών μας στην εσωτερική υποτίμηση δικαιολογείται σ' έναν βαθμό ως αντίβαρο στη δική μας αβελτηρία για την υλοποίηση των διαρθρωτικών αλλαγών. Γιατί αν είχαν προχωρήσει ιδιαίτερα εκείνες οι μεταρρυθμίσεις που μειώνουν την ασύδοτη κρατική σπατάλη και ρεμούλα, η τρόικα θα ασκούσε ήπια πίεση στη μείωση των αμοιβών. Παράλληλα, όμως, η σχεδόν τυφλή προσήλωση στην εσωτερική υποτίμηση αποτελεί πάγια στρατηγική του ΔΝΤ, που -στη συγκεκριμένη περίπτωση- ενισχύεται από την άκαμπτη γερμανική οικονομική ορθοδοξία.

Στα τελευταία 30 χρόνια η άνοδος του μοναδιαίου εργατικού κόστους στην Ελλάδα ξεπέρασε κατά πολύ την αύξηση της παραγωγικότητας, καθώς και τις αντίστοιχες αυξήσεις στην ΕΕ και οδήγησε έτσι στην απώλεια διεθνούς ανταγωνιστικότητας. Γι' αυτό η τρόικα πιέζει για περαιτέρω μειώσεις, ιδιαίτερα στον κατώτατο μισθό. Υποβαθμίζουν το γεγονός ότι στην Ελλάδα η ανταγωνιστικότητα επηρεάζεται πρωταρχικά από την ατέλειωτη και διεφθαρμένη γραφειοκρατία, τον αθέμιτο κρατικό ανταγωνισμό, το εχθρικό για την επιχειρηματικότητα περιβάλλον, την τεράστια καθυστέρηση στην απονομή δικαιοσύνης, την πολυνομία, την υψηλή φορολογία κ.ο.κ. Ηδη από το 2010 ο ΣΕΒ είχε επισημάνει δημόσια, καθώς και με επιστολή στην Επιτροπή της ΕΕ, ότι οι προτεραιότητες της τρόικας ήταν λαθεμένες: όφειλε να είχε επιδιωχθεί μία πιο ήπια δημοσιονομική προσαρμογή και να είχε δοθεί πολύ μεγαλύτερη έμφαση στις διαρθρωτικές αλλαγές. Με αυτήν την αντιστροφή των προτεραιοτήτων και το κοινωνικό κόστος θα ήταν πολύ μικρότερο και θα είχαν έγκαιρα τεθεί βάσεις για ανάπτυξη.

Η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας έχει νόημα όταν δεν αποτελεί αυτόνομο στόχο, αλλά συνδυάζεται με πολιτικές που επηρεάζουν τη δομή της παραγωγής. Στον παγκόσμιο ανταγωνισμό είναι σχεδόν αδύνατον για τις ανεπτυγμένες δυτικές οικονομίες να γίνουν ανταγωνιστικές με μείωση του εργατικού κόστους... αλά Βουλγαρία! Η διεθνής ανταγωνιστικότητα στηρίζεται στην παραγωγή, με βάση το συγκριτικό πλεονέκτημα της κάθε οικονομίας, αγαθών και υπηρεσιών που να ζητούνται διεθνώς. Γι' αυτό είναι επιτακτικό να εφαρμοστούν άμεσα στην Ελλάδα πολιτικές απελευθέρωσης των αγορών και ενίσχυσης της επιχειρηματικότητας, έτσι ώστε να αναλάβουν οι επιχειρήσεις και οι δημιουργικοί πολίτες τις πρωτοβουλίες και τις επενδύσεις που θα φέρουν ανάπτυξη και δουλειές.

Αδήριτη είναι, όμως, η ανάγκη να επιτευχθεί μείωση του μέσου κόστους εργασίας. Οχι με οριζόντιες περικοπές, ούτε με μειώσεις στους κατώτατους μισθούς, αλλά με τον εξορθολογισμό των συνθηκών που επικρατούν στην αγορά εργασίας, μέσα από τη συνεννόηση εργοδοτών και εργαζομένων στις επιχειρήσεις και στους κλάδους. Εκτός από την Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας ισχύουν πολλές δεκάδες κλαδικών και ομοιοεπαγγελματικών συμβάσεων, με πολύ υψηλούς κατώτατους μισθούς. Μαζί με την πανσπερμία νόμων, υπουργικών αποφάσεων, εγκυκλίων θεσμοθετούν εξαιρετικά ανελαστικές εργασιακές σχέσεις - τη στιγμή όπου η ευρωπαϊκή πρακτική έχει αποδείξει ότι η ελαστικότητα, σε συνδυασμό με τις κατάλληλες διασφαλίσεις κοινωνικού χαρακτήρα (flexicurity), προστατεύει τους εργαζομένους και την απασχόληση. Στη σημερινή Ελλάδα, όμως, η υπεράσπιση των κεκτημένων των ολίγων σημαίνει απώλεια στο δικαίωμα εργασίας των πολλών.

Ηέμφαση στην εσωτερική υποτίμηση αποδεικνύεται ατελέσφορη. Η λιτότητα που τη συνοδεύει οδηγεί σε κοινωνική αντίδραση που ακυρώνει την προσπάθεια για οικονομικό εξορθολογισμό. Η Ευρώπη ζει σήμερα την υπονόμευση της κοινωνικής συνοχής και την προδοσία του ευρωπαϊκού οράματος για ανάπτυξη με κοινωνική ασφάλεια. Η Ελλάδα εμφανίζεται ως ο προπομπός μίας βαθύτερης παν-ευρωπαϊκής κρίσης που, όπως δείχνουν οι εξελίξεις σε Πορτογαλία, Ιρλανδία, Ισπανία, Ιταλία, δεν ξεπερνιέται με τη μονομερή λιτότητα. Οι ταγοί της Ευρώπης οφείλουν να συνειδητοποιήσουν τόσο τα όρια της πολιτικής που ακολουθείται όσο και τα εγγενή προβλήματα του ευρώ - και ανάλογα να πράξουν. Διαφορετικά η ευρωπαϊκή πορεία θα κινδυνεύει να ακυρωθεί.
Η Ευρώπη ζει σήμερα την υπονόμευση της κοινωνικής συνοχής και την προδοσία του ευρωπαϊκού οράματος

Πηγή