FT: Σε... ευρωσύγχυση οι Γερμανοί ψηφοφόροι

5/9/2013

Όσο η Άγκελα Μέρκελ αποφεύγει να συζητήσει το ευρωπαϊκό θέμα, τόσο δυσκολότερη γίνεται η κατάσταση. Και για τους Γερμανούς, αλλά και για τους Ευρωπαίους εταίρους.

Μια παλιά ρήση υποστηρίζει ότι τα ευρωπαϊκά θέματα δεν καθορίζουν τις εκλογές στη Γερμανία. Αυτήν τη φορά όμως, ίσως είναι διαφορετικά. Το δράμα στην ευρωζώνη κατά τη διάρκεια της τελευταίας θητείας της Άγκελα Μέρκελ έθεσε τη Γερμανία στον ρόλο του απρόθυμου σωτήρα του ενιαίου νομίσματος. Οι πολιτικές της Μέρκελ έχουν στρέψει το πηδάλιο της ευρωζώνης, αλλά ταυτόχρονα έχουν επιδεινώσει τις καλές σχέσεις μεταξύ της Γερμανίας και των εταίρων της στο ευρώ - όπως επίσης και μεταξύ των Γερμανών ψηφοφόρων και των ηγετών τους.

Στο τηλεοπτικό debate της Α. Μέρκελ και του Σοσιαλδημοκράτη αντιπάλου της, Π. Στάινμπρουκ, η καγκελάριος δέχθηκε έντονη κριτική για την επιβολή υπερβολικής λιτότητας στις χώρες του Νότου που έλαβαν τα πακέτα στήριξης. Η παρέμβασή του μας έδωσε μία γεύση από τη συζήτηση που διεξάγεται μεταξύ των πολιτικών στο ανώτατο επίπεδο αναφορικά με τον ρόλο της Γερμανίας στην πολιτική της ευρωζώνης. Δεν έχουν ακουστεί πολλά, για καμία από τις δύο πλευρές, σε αυτήν τη συζήτηση, εξέλιξη που εκμεταλλεύεται η ευρωσκεπτικιστική παράταξη Εναλλακτική για τη Γερμανία.

Η Μέρκελ απάντησε ότι η κριτική του Π. Στάινμπρουκ είναι ρηχή, καθώς το κόμμα του στήριξε την κυβέρνηση σε κάθε ψηφοφορία αναφορικά με την ευρωπαϊκή πολιτική. Τόνισε επίσης πως το πιο σημαντικό είναι ότι η πολιτική συνολικά έχει πετύχει. Μετά από ενάμιση χρόνο κωλυσιεργίας, το Βερολίνο απάντησε πέρσι στο ερώτημα για το εάν η Ελλάδα θα πρέπει να παραμείνει ή όχι στο ευρώ και στήριξε αποφασιστικά τη δέσμευση του Μάριο Ντράγκι ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα πράξει ό,τι χρειάζεται για να αποτρέψει τη διάσπαση της νομισματικής ένωσης.

Η απόφαση της Μέρκελ να αποφύγει ένα μεγάλο όραμα είναι αυτό ακριβώς που στηρίζει τη δημοτικότητά της. Ταυτόχρονα, όμως, είναι κι αρετή που προκύπτει από ανάγκη. Οι συμπατριώτες της δεν θα στηρίξουν ένα μεγάλο βήμα προς βαθύτερη ενοποίηση. Αντιθέτως, η ίδια προχώρησε βήμα-βήμα, πείθοντας τους βουλευτές της Γερμανίας να εγκρίνουν αυξανόμενες δεσμεύσεις της χώρας με τα πακέτα στήριξης. Κάθε φορά ζητούσε κάτι που συνεπαγόταν περιορισμό της ελευθερίας στον εθνικό προϋπολογισμό και κάθε φορά το έπαιρνε.

Το αποτέλεσμα δεν ήταν πάντα το καλύτερο για την Ευρώπη: η ολοκληρωτική λιτότητα (αντί για αναπτυξιακά κίνητρα για όσους μπορούν) είχε μεγάλο κόστος στις θέσεις απασχόλησης και στο επίπεδο ζωής. Και πάλι, όμως, η κατάσταση είναι καλύτερη από το μαύρο σενάριο.

Η καγκελάριος έφτασε μέχρι εδώ παίρνοντας ρίσκα. Η ίδια θεωρείται προσωπικά άτομο εμπιστοσύνης -οι προθέσεις των ψηφοφόρων την ευνοούν-, αλλά οι Γερμανοί ψηφοφόροι έχουν αμφιβολίες για το πού οδηγεί η πολιτική της για την Ευρώπη.

Νέα δημοσκόπηση από το Open Europe, το think tank που προωθεί την πρόταση της ευρωπαϊκής μεταρρύθμισης, καταλήγει στο ότι η πλειονότητα τάσσεται κατά οποιασδήποτε νέα στήριξης κράτους-μέλους του ευρώ, είτε μέσω νέων δανείων είτε με διαγραφή χρέους, με ευρωομόλογα, με μεταφορά κεφαλαίων ή μέσω τραπεζικών στηρίξεων, τουλάχιστον χωρίς δημοψήφισμα επί του θέματος. Η εμπιστοσύνη των Γερμανών στην Άγκελα Μέρκελ δεν είναι άνευ όρων.

Και άλλα ερωτήματα που έθεσε η δημοσκόπηση αποκαλύπτουν τις διαμάχες και τη σύγχυση που επικρατεί στο εκλογικό σώμα. Σχεδόν το ήμισυ των συμμετεχόντων στη δημοσκόπηση συμφωνεί με τη Μέρκελ ότι εάν το ευρώ καταρρεύσει τότε θα καταρρεύσει και η Ευρώπη και νομίζει ότι το ευρώ πρέπει να στηριχθεί με κάθε τίμημα.

Σχεδόν ισοδύναμο, όμως, είναι και το ποσοστό εκείνων που θεωρούν ότι το ενιαίο νόμισμα απειλεί πλέον το ευρωπαϊκό οικοδόμημα που έχει στόχο την ειρήνη και την ευημερία. Η μεγάλη πλειοψηφία των ερωτηθένων, αν και δεν θέλουν να δουν τα γερμανικά κεφάλαια να φεύγουν προς άλλες χώρες, πιστεύει πως η ένταξη της Γερμανίας στο ευρώ δεν εξαρτάται από το εάν θα απαιτηθούν στο μέλλον και άλλες τέτοιες μεταφορές κεφαλαίων.

Αυτές είναι οι απαντήσεις που δίνει ένας λαός ο οποίος έχει αποκλειστεί από μία ειλικρινή συζήτηση για το τι θα έπρεπε να κάνει το κράτος του και πώς. Αυτό εξηγεί επίσης την άνοδο της Εναλλακτικής για τη Γερμανία, η οποία ενδέχεται να μπει τελικά και στην Bundestag.

Ενδεχομένως να ήταν απαραίτητο να περιοριστεί η συζήτηση για την Ευρώπη. Η υπερεπιφυλακτική προσέγγιση αν μη τι άλλο έδωσε στη Μέρκελ τον πολιτικό χώρο να προχωρήσει. Υπάρχουν, όμως, πολλά βήματα ακόμη να γίνουν για να ιαθεί η ευρωζώνη. Προέχει η τραπεζική ένωση.

Ο κίνδυνος είναι πως, ενόσω οι Γερμανοί νιώθουν αποκλεισμένοι από αυτήν τη συζήτηση, τόσο δυσκολότερα θα είναι τα βήματα που θα κληθεί να κάνει ο νέος καγκελάριος. Ο Π. Στάινμπρουκ μπορεί να μην κερδίσει πολλές ψήφους ανοίγοντας την ευρωπαϊκή ατζέντα. Τουλάχιστον, όμως, προετοιμάζει το έδαφος για μία πιο σοβαρή συζήτηση μετά το πέρας των εκλογών. Το αξίζουν οι Γερμανοί και όλοι οι Ευρωπαίοι εξίσου.

Πηγή