Smaghi: Απογοητευτική η συμφωνία για ευρωτράπεζες

19/12/2013

Η διαδικασία λήψης αποφάσεων είναι δυσκίνητη, τα κεφάλαια ανεπαρκή, η ικανότητα το μηχανισμού να δανειστεί ασαφής και η μεταβατική περίοδος προς το τελικό σχήμα πολύ μεγάλη. Δεν σπάει ο φαύλος κύκλος κράτους - τραπεζών.

Όπως συνέβη σε παλαιότερες περιστάσεις, έτσι και τώρα η συμφωνία για τον ενιαίο μηχανισμό εκκαθάρισης θα χαιρετιστεί επισήμως ως μεγάλο βήμα προς την πλήρη τραπεζική ενοποίηση. Πολλοί όμως, απογοητεύονται από τη συγκεκριμένη συμφωνία καθώς αποδεικνύεται κατώτερη των προσδοκιών.

Ο μηχανισμός είναι μη ικανοποιητικός από πολλές πλευρές. Η διαδικασία λήψης αποφάσεων είναι δυσκίνητη και περιλαμβάνει πολύ μεγάλο αριθμό οργανισμών. Τα κεφάλαια είναι ανεπαρκή για να αντιμετωπιστεί το μεγάλο τραπεζικό πρόβλημα. Η ικανότητα το μηχανισμού να δανειστεί από τις αγορές είναι ακόμη ασαφής. Η μεταβατική περίοδος προς το τελικό σχήμα είναι πολύ μεγάλη, συγκρινόμενη τουλάχιστον με τη συχνότητα των τραπεζικών κρίσεων. Γενικά, ο διαχωρισμός μεταξύ τραπεζικού τομέα και κράτους – που ήταν ο βασικός στόχος της ενοποίησης – δεν επιτυγχάνεται.

Από την άλλη πλευρά, ενδεχομένως ο πήχης να τέθηκε εξ αρχής πολύ ψηλά. Κοιτάζοντας και όσα συμβαίνουν σε άλλες χώρες, δύσκολα θα δει κανείς μεγαλύτερη σαφήνεια από όσα πέτυχε τώρα η ευρωζώνη. Πρακτικά, οι πολιτικές αρχές και οι ρυθμιστές πάντα προσπαθούσαν να διατηρηθεί κάποιος συγκεκριμένος βαθμός εποικοδομητικής αβεβαιότητας στο χειρισμό των τραπεζικών κρίσεων, ώστε να αποφευχθεί ο ηθικός κίνδυνος και να λαμβάνονται κάθε φορά υπόψη οι συγκεκριμένες συνθήκες κάθε κρίσης.

Η ύπαρξη ενός ορισμένου πλαισίου δεν αποτρέπει την πιθανότητα σημαντικών λαθών από τους αξιωματούχους. Σε κάθε εκκαθάριση μαθαίνουμε στην πράξη, συμπεριλαμβανομένων και των λαθών του παρελθόντος.

Η Lehman Brothers κατέρρευσε γιατί η τότε κυβέρνηση των ΗΠΑ αποφάσισε τελικά να μην δώσει στήριξη από το δημοσιονομικό τομέα. Η κρίση επιδεινώθηκε τις επόμενες ημέρες επειδή το Κογκρέσο αρνήθηκε να εγκρίνει το αίτημα της κυβέρνησης για έγκριση του προγράμματος TARΡ. Η απόφαση ανατράπηκε τελικά όταν ο τότε υπουργός Οικονομικών Χένρι Πόλσον, ικέτευσε τη βοήθεια της κοινοβουλευτικής εκπροσώπου Νάνσι Πελόζι. Το ΤΑRP, που αρχικά είχε άλλο σκοπό από την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, αποδείχθηκε κρίσιμη απόφαση ενόψει των στρες τεστ που έγιναν αργότερα στις τράπεζες. Όπως έλεγε και ο Γουίνστον Τσόρτσιλ, «Οι ΗΠΑ θα κάνουν το σωστό, εντέλει, αλλά πρώτα θα εξαντλήσουν όλες τις εναλλακτικές».

Στην Ευρώπη, έγινε σωστή διαχείριση των κρίσεων σε διακρατικούς οργανισμούς - όπως η Dexia και η ING – ακόμη και χωρίς την ύπαρξη ενιαίου μηχανισμού εκκαθάρισης, χάρη στη συνεργασία λίγων εποπτών. Η δημιουργία ενός ενιαίου μηχανισμού δεν εξασφαλίζει ότι στο μέλλον θα γίνει η σωστή διαχείριση, ειδικότερα εάν οι άνθρωποι που παίρνουν τις αποφάσεις είναι άπειροι και δεν κατανοούν πλήρως τη σοβαρότητα της κατάστασης. Από την άλλη πλευρά, χωρίς έναν ικανό μηχανισμό, ακόμη και οι πιο έμπειρες ρυθμιστικές αρχές και επόπτες θα δυσκολευτούν να αντιμετωπίσουν με επιτυχία μία τραπεζική κρίση.

Είναι ευρέως αποδεκτό ότι η επίλυση τραπεζικών κρίσεων με τέτοιου τύπου μηχανισμό θα είναι πολύ δύσκολη. Αυτό επιφέρει δύο επιπτώσεις:

Πρώτον, είναι ότι θα πρέπει να δοθεί έμφαση στην πρόληψη των κρίσεων. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ως ενιαία εποπτική αρχή, πιθανότατα θα εφαρμόσει υψηλά εποπτικά κριτήρια – ως για παράδειγμα στις κεφαλαιακές απαιτήσεις, στους λόγους ρευστότητας, στους όρους διαχείρισης κινδύνου – ώστε να ενισχυθεί η αντοχή του τραπεζικού συστήματος ευρωζώνης σε περίπτωση μεγάλου σοκ και να ελαχιστοποιηθούν οι κίνδυνοι τραπεζικών κρίσεων. Αυτό θα μπορούσε με την πάροδο των χρόνων να οδηγήσει σε περαιτέρω απομόχλευση και αναδιάρθρωση του τραπεζικού συστήματος.

Δεύτερον, δεδομένων των ελλείψεων στο μηχανισμό που συμφωνήθηκε, θα είναι ζωτικής σημασίας η επιλογή των προσώπων που θα είναι επικεφαλής. Περισσότερο από κάθε άλλη φορά θα πρέπει να επικρατήσει το κριτήριο της ικανότητας και όχι της εθνικότητας. Θα είναι όμως, αρκετά έξυπνοι οι πολιτικοί της ευρωζώνης για να το κατανοήσουν αυτό;

*Ο Lorenzo Bini Smaghi είναι πρώην μέλος του εκτελεστικού συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και νυν scholar στο Weatherhead Center for International Affairs του Harvard.

Πηγή