Η κρίση ακουμπάει την ψυχική υγεία των νέων

20/1/2013

Αγχος, θλίψη, φόβος και προβλήματα συμπεριφοράς εμφανίζονται σε οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα

Προβλήματα ψυχικής υγείας, όπως άγχος, θλίψη, φόβος, ανασφάλεια, και προβλήματα συμπεριφοράς εμφανίζει, και λόγω της οικονομικής κρίσης, μεγάλο μέρος του μαθητικού πληθυσμού της χώρας μας.

Τα παραπάνω προβλήματα συχνά οδηγούν σε δυσκολίες στις σχέσεις με συνομηλίκους, στις σχολικές επιδόσεις, καθώς και στην ενήλικη ζωή σε δυσκολίες στις διαπροσωπικές σχέσεις και αυξημένα ποσοστά εμπλοκής με το νόμο και τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας και πρόνοιας. Το κόστος τους, μάλιστα, δεν αφορά μόνο το σύστημα υγείας (περίπου 5%), αλλά κυρίως διάφορους άλλους τομείς. Μια πρόσφατη μελέτη (2012) δείχνει ότι το συνολικό ετήσιο κόστος των παιδοψυχιατρικών διαταραχών στην Ευρώπη ανέρχεται στα 21 δισ. ευρώ.

Ο κίνδυνος

Σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, 10-20% των παιδιών και εφήβων παρουσιάζουν διαταραχές ή προβλήματα συναισθήματος, συμπεριφοράς και ανάπτυξης, με σημαντικές βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην κοινωνική, διανοητική και συναισθηματική ανάπτυξη και, κατά συνέπεια, στο μέλλον των νέων. Ακόμα χειρότερα, η πλειονότητα των παιδιών και εφήβων με σημαντικές ανάγκες ψυχικής υγείας δεν φτάνει στις υπηρεσίες, ακόμα και σήμερα. Στη χειρότερη περίπτωση, τα προβλήματα ψυχικής υγείας μπορούν να οδηγήσουν σε απώλεια της ζωής, με τις αυτοκτονίες να αποτελούν μία από τις τρεις κύριες αιτίες θανάτου των νέων.

«Τα προβλήματα», μας λέει ο Γεράσιμος Κολαΐτης, αναπλ. καθηγητής Παιδοψυχιατρικής, διευθυντής της Παιδοψυχιατρικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών στο Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία», «σχετίζονται και με τη φτώχεια, την ανεργία και, κυρίως, τις ανισότητες. Επομένως περίοδοι οικονομικής ύφεσης θέτουν σε κίνδυνο την ψυχική υγεία και ευεξία των νέων και των οικογενειών τους. Οι περισσότερες μελέτες δείχνουν αυξημένα ποσοστά προβλημάτων ψυχικής υγείας σε παιδιά οικογενειών χαμηλού εισοδήματος συγκριτικά με παιδιά από πιο εύρωστες οικονομικά οικογένειες (1 στα 6 έναντι 1 στα 20 παιδιά).

Και αντιστρόφως όμως, τα προβλήματα ψυχικής υγείας έχουν σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις (κυρίως με τη μορφή της απώλειας παραγωγικότητας), που υπολογίζονται σε 3-4% του ακαθάριστου εθνικού προϊόντος στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Επειδή μάλιστα το ήμισυ των σοβαρών ψυχικών διαταραχών στους ανθρώπους ξεκινάει πριν από την ηλικία των 14 ετών και συχνά υποτροπιάζουν ή χρονίζουν, η απώλεια παραγωγικότητας μπορεί να είναι μακροχρόνια».

Επιπλέον, τονίζεται πως υπάρχει στενή σύνδεση μεταξύ της ψυχικής νόσησης στην παιδική ηλικία και την ενήλικη ζωή, με το κόστος των προβλημάτων ψυχικής υγείας ενός ενηλίκου να είναι δέκα φορές υψηλότερο στην περίπτωση που είχε παρόμοια προβλήματα ως παιδί. Ακόμα, η κακή ψυχική υγεία στην παιδική ηλικία συνδέεται και με άλλα προβλήματα υγείας στη νεαρή ενήλικη ζωή, όπως, π.χ., χρήση ουσιών, βία, μικρότερη ακαδημαϊκή πρόοδο, κακή αναπαραγωγική και σεξουαλική ζωή.

Αρκετές επιστημονικές μελέτες έχουν αποδείξει ότι οι στοχευμένες παρεμβάσεις πρόληψης και προαγωγής της ψυχικής υγείας μπορούν να είναι αποτελεσματικές στη μείωση των προβλημάτων ψυχικής υγείας, της επιθετικότητας, της αντικοινωνικής συμπεριφοράς και της χρήσης ουσιών, καθώς και στην αύξηση των δεξιοτήτων των νέων να αντεπεξέρχονται τις δυσκολίες.

Τα προγράμματα

Στη χώρα μας, η Πανεπιστημιακή Παιδοψυχιατρική Κλινική στο Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» -στο πλαίσιο του Προγράμματος για την Προαγωγή της Ψυχικής Υγείας Παιδιών, Εφήβων και Νέων, που χρηματοδοτείται από το Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος- υλοποιεί από το 2011 τέσσερα καινοτόμα προγράμματα που αφορούν: α) προαγωγή υγείας παιδιών και γονέων με κατάθλιψη, β) προαγωγή ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων με χρόνια σωματική νόσο, γ) εκπαίδευση γονέων για παιδιά ηλικίας 2-8 ετών με προβλήματα διαγωγής και δ) πρώιμη παρέμβαση σε οικογένειες βρεφών και νηπίων. Τα προγράμματα αυτά στοχεύουν σε μεγάλο βαθμό στη βελτίωση της άσκησης του γονικού ρόλου».

Τέτοιες παρεμβάσεις μπορούν να βελτιώσουν το δεσμό παιδιού-γονέα, να μειώσουν την κακομεταχείριση του παιδιού από τους γονείς του, καθώς και σοβαρές αντικοινωνικές συμπεριφορές των παιδιών. Οι υπηρεσίες των προγραμμάτων παρέχονται δωρεάν (οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ενημερωθούν από τον ιστότοπο http:// child-psychiatry.med.uoa. gr/).

«Το άγχος, η θλίψη, ο φόβος και η ανασφάλεια που επικρατούν σήμερα δεν θα πρέπει να υπονομεύσουν το μέλλον των παιδιών μας. Η περίοδος της λιτότητας που ζούμε είναι ακριβώς η πιο ακατάλληλη περίοδος για περικοπές στην ψυχική υγεία. Οι συνέπειες των περικοπών (και όχι μόνο στον τομέα της υγείας) σήμερα είναι πολύ πιθανό ότι θα φέρουν οδυνηρές καταστάσεις στο μέλλον, αφού η μη θεραπεία των προβλημάτων ψυχικής υγείας κοστίζει σε πολλούς τομείς, και μάλιστα περισσότερο από τη θεραπεία τους».

Πηγή