Οι τραπεζικοί παράδεισοι της ΕΕ στο μάτι του κυκλώνα

30/3/2013

Την... κολοκυθιά παίζουν αυτές τις ημέρες οι μικρές χώρες της Ευρώπης που διαθέτουν διογκωμένο τραπεζικό τομέα, προσπαθώντας να αποστασιοποιηθούν από την περίπτωση της Κύπρου, καθώς γνωρίζουν καλά ότι ως φορολογικοί και τραπεζικοί παράδεισοι μπορούν πολύ εύκολα να βρεθούν οι ίδιες στο στόχαστρο του Βερολίνου και των Βρυξελλών.

Τα... όργανα άρχισαν μετά το «ολίσθημα» του νέου προέδρου του Eurogroup, Γερούν Ντάισελμπλουμ, ο οποίος, ούτε λίγο ούτε πολύ προειδοποίησε τους επόμενους «υποψηφίους» να λάβουν τα μέτρα τους για να μην έχουν την τύχη της Λευκωσίας. Όσο κι αν έκανε ότι μπορούσε στη συνέχεια για να αμβλύνει τις εντυπώσεις, η ζημιά είχε γίνει και οι ευρωπαϊκοί φορολογικοί παράδεισοι είχαν... εξεγερθεί.

Στο πλευρό της
Δεν είναι τυχαίο οτι οι πιο ένθερμοι υποστηρικτές της Λευκωσίας μέχρι τη σύναψη της συμφωνίας με τους δανειστές της δεν ήταν άλλοι από το Λουξεμβούργο και τη Μάλτα. Δύο χώρες που προσφέρουν προνομιακές συνθήκες για τους μεγαλοκαταθέτες, χαλαρή αντιμετώπιση της οικονομικής απάτης ή ακόμη και αυστηρή τήρηση του τραπεζικού απορρήτου, είναι αναμενόμενο να φοβούνται ότι η Κύπρος ήταν καμπανάκι για τις ίδιες. Εξ ου και οι επιθετικές δηλώσεις των κυβερνητικών αξιωματούχων τους, που στρέφονται και ανοιχτά κατά της Γερμανίας.

Ενας άλλος τραπεζικός παράδεισος, που ανήκει στον στενό κύκλο των υποστηρικτών της γερμανικής πολιτικής λιτότητας -για τις χώρες του Νότου- είναι η Αυστρία. Η Βιέννη δεν δημοσιοποιεί στοιχεία των καταθετών της ενώ δέχεται επιθέσεις λόγω των στενών δεσμών της με την Κεντρική και την Αν. Ευρώπη, που την καθιστούν «ύποπτη» για ξέπλυμα μαύρου χρήματος. Καμιά έκπληξη δεν αποτελεί, βέβαια, η παρουσία του Λιχτενστάιν στις χώρες που νιώθουν ότι σφίγγει ο κλοιός γύρω τους, μιας και ανέκαθεν ήταν το μαύρο πρόβατο της Γηραιάς Ηπείρου σε φορολογικά και τραπεζικά θέματα. Πλέον βρίσκεται στο στόχαστρο των ΗΠΑ και επιβάλλει μέτρα λιτότητας για να γλιτώσει τα χειρότερα.

ΑΥΣΤΡΙΑ: Έντονες πιέσεις για να αλλάξει ο νόμος περί απορρήτου

Η μικρή χώρα των Άλπεων, της οποίας η υπουργός Οικονομικών Μαρία Φέκτερ είναι εκ των πιο ένθερμων υποστηρικτών της πολιτικής Μέρκελ, έχει μπει και η ίδια στο μικροσκόπιο της ΕΕ. Μαζί με το Λουξεμβούργο, η Αυστρία είναι η μοναδική χώρα που δεν αποκαλύπτει την ταυτότητα των ξένων καταθετών της. Σύμφωνα με την Εθνική Τράπεζα της Αυστρίας, η χώρα έχει καταθέσεις ύψους 156 δισ. ευρώ, που όμως ομολογεί ότι δεν γνωρίζει τι ποσοστό αναλογεί σε μη Αυστριακούς πολίτες.

Το σύστημα που χρησιμοποιεί η Βιέννη, και το οποίο έχει κληθεί να υπερασπιστεί αρκετές φορές στις Βρυξέλλες το τελευταίο διάστημα, είναι να μη δίνει στοιχεία για τους καταθέτες, αλλά να φορολογεί απευθείας τους τόκους και να επιστρέφει τα χρήματα στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Η υπόθεση της Κύπρου, όμως, ήταν ένα καμπανάκι για τη Βιέννη, που θεωρείται ότι κινδυνεύει από τον αδιαφανή και διογκωμένο τραπεζικό της τομέα. Είναι ενδεικτικό ότι η Μoody's διατηρεί την αρνητική προοπτική στις αυστριακές τράπεζες, παρά τις διαμαρτυρίες της. Όπως αναφέρει έκθεση του FATF, του διακυβερνητικού Σώματος κατά της φοροδιαφυγής και του ξεπλύματος χρήματος, υπάρχουν αρκετά ζητήματα που πρέπει να επανεξεταστούν.

Αμαρτωλοί δεσμοί
Οι ιστορικοί δεσμοί της Αυστρίας με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, γράφει η έκθεση, θα μπορούσαν να διευκολύνουν την αξιοποίηση της χώρας ως διακομετακομιστικού κέντρου για ναρκωτικά και άλλο παράνομο εμπόριο «όπως επίσης και ως προορισμός για βρώμικο χρήμα, που προσελκύεται από τη φήμη της Αυστρίας για πολιτική σταθερότητα, το τραπεζικό απόρρητο και το ελκυστικό φορολογικό σύστημα».

Προκειμένου να μην ενταθούν οι έξωθεν πιέσεις, οι Αυστριακοί έχουν αυστηροποιήσει τη νομοθεσία τους και επιδιώκουν να υπάρχει ταυτοποίηση των πελατών, ωστόσο αυτό δεν αρκεί. Μια αλλαγή, όμως, στο καθεστώς τραπεζικού απορρήτου θα ισοδυναμούσε με συνταγματική μεταρρύθμιση, κάτι που η Βιέννη είναι απρόθυμη να κάνει.

Στο μεταξύ, η Αυστρία έχει υπογράψει συμφωνίες με το Λιχτενστάιν και την Ελβετία για τη διατήρηση του απορρήτου, αλλά δέχεται ισχυρότατες πιέσεις από τις ΗΠΑ για την υπογραφή διακρατικής συμφωνίας για την αποκάλυψη Αμερικανών φοροφυγάδων.

ΜΑΛΤΑ: Η Λευκωσία ήταν το «καμπανάκι» για τη Βαλέτα

Η κρίση στην Κύπρο έφερε τα πάνω-κάτω στη Μάλτα. Την επομένη του κρίσιμου Eurogroup, ο υπουργός Οικονομικών της Μάλτας, Εντουαρντ Σικλούνα, έγραψε άρθρο στην εφημερίδα «Malta Times», στο οποίο εξιστόρησε με φρίκη την εμπειρία του «βασανισμού» που υπέστη ο Κύπριος ομόλογός του.

«Ο Θεός να βοηθήσει τη Μάλτα αν αντιμετωπίσει ανάλογα προβλήματα στην Ευρωζώνη» κατέληγε η περιγραφή του. Ο τραπεζικός τομέας της Μάλτας είναι διογκωμένος και μάλιστα κατά οκτώ φορές σε σχέση με το ΑΕΠ. Ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας, Τζόσεφ Μπονίτσι, έσπευσε να διευκρινίσει ότι το μεγαλύτερο ποσοστό αφορά ξένες τράπεζες, ενώ οι καταθέσεις των εγχώριων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων αγγίζουν το 300% του ΑΕΠ, δηλαδή «φυσιολογικά όρια».

Πρόσθεσε, δε, ότι οι μαλτέζικες τράπεζες δεν δραστηριοποιούνται ιδιαίτερα στο εξωτερικό, άρα δεν είναι εκτεθειμένες σε επισφαλείς συναλλαγές. Σύμφωνα με την Κεντρική Τράπεζα, το τραπεζικό σύστημα της χώρας έχει τρεις πυλώνες: τις μεγάλες τράπεζες HSBC Malta και Bank of Valetta, που τους αναλογεί το 90% της τραπεζικής δραστηριότητας της χώρας, ορισμένες μικρές τράπεζες, των οποίων τα περιουσιακά στοιχεία και καταθέσεις αντιστοιχούν στο 77% του ΑΕΠ και τις διεθνείς τράπεζες.

Ωστόσο, όσο κι αν η Βαλέτα θέλει να αποστασιοποιηθεί από την Κύπρο, τα γεγονότα στη Λευκωσία αυξάνουν τις πιθανότητες να βρεθεί στο στόχαστρο της Κομισιόν και του ΔΝΤ.

Λάδι στη φωτιά
Οπως αναφέρει ο Τύπος της μικρής χώρας, η Μάλτα θεωρείται, ούτως ή άλλως, φορολογικός παράδεισος, με φορολογία επιχειρήσεων μόλις 5%, ενώ οι πληροφορίες που είδαν το φως της δημοσιότητας, ότι δηλαδή επιχειρήσεις που είχαν έδρα την Κύπρο τώρα στρέφονται στη Μάλτα, ρίχνουν λάδι στη φωτιά ειδικά μετά την ευρεία εκστρατεία των ευρωπαϊκών ΜΜΕ που ανέφεραν την Κύπρο ως «πλυντήριο» μαύρου χρήματος.

ΛΙΧΤΕΝΣΤΑΪΝ: Το έλλειμμα έφερε τη λιτότητα στο λεξιλόγιό τους

Το μικρό κρατίδιο στην καρδιά της Ευρώπης ήταν εδώ και καιρό το «μαύρο πρόβατο» της Γηραιάς Ηπείρου, που λειτουργούσε ως ιδανικός φορολογικός παράδεισος για εύπορους πολίτες από όλον τον κόσμο. Τώρα αναγκάζεται να λάβει μέτρα λιτότητας, καθώς διαπιστώθηκε έλλειμμα 172 εκατ. ευρώ, ποσό που ισοδυναμεί με το ένα τέταρτο των δαπανών του πριγκιπάτου. Ο πρίγκιπας διάδοχος Χανς ? Ανταμ Β', είπε ότι βλέπει «αυτήν την κατάσταση με πολλή ανησυχία μακροπρόθεσμα για το καλό της χώρας μας. Η επισφαλής κατάσταση πολλών ευρωπαϊκών κρατών μας δείχνει πού μπορεί να οδηγήσει μια πολιτική υπερχρέωσης».

Στο στόχαστρο
Το Λιχτενστάιν έχει κατηγορηθεί ότι συνεργάζεται στενά με τις ελβετικές τράπεζες για να αποκρύψει την ταυτότητα των καταθετών στα δικά του χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και έχει βρεθεί στο στόχαστρο αρκετές φορές γι΄ αυτήν του την πρακτική. Την αρχή έκανε η Γερμανία το 2008, που χρησιμοποίησε μια λίστα με ονόματα 600 καταθετών στην τράπεζα LGT -που ανήκει στην πριγκιπική οικογένεια της χώρας- για να κυνηγήσει Γερμανούς φοροφυγάδες. Η λίστα ήταν προϊόν υποκλοπής, αλλά παρ' όλα αυτά αρκετοί έφτασαν ενώπιον της Δικαιοσύνης, μεταξύ των οποίων ο πρώην επικεφαλής των Γερμανικών Ταχυδρομείων, Κλάους Τσουμβίνκελ, ο οποίος καταδικάστηκε σε έναν χρόνο φυλάκιση με αναστολή και πρόστιμο ύψους ενός εκατομμυρίου ευρώ.

Υπό την πίεση της Γερμανίας, της Γαλλίας και των ΗΠΑ, το Λιχτενστάιν υποσχέθηκε το 2009 ότι θα συμμορφωθεί με τους διεθνείς κανονισμούς για τη φορολογία προκειμένου να μη συμπεριληφθεί στον κατάλογο με τους φορολογικούς παραδείσους. Πριν από λίγες ημέρες οι αμερικανικές Αρχές υπέβαλαν επίσημο αίτημα προς το κρατίδιο για να λάβουν στοιχεία σχετικά με ιδρύματα και εικονικές επιχειρήσεις, οι οποίες χρησιμοποιούνται από Αμερικανούς φοροφυγάδες.

Επιπλέον, το Λιχτενστάιν κατηγορείται ότι λειτουργεί ως «πύλη» για να κρυφτούν χρήματα σε άλλα μέρη του κόσμου, όπως είχε συμβεί πρόσφατα με καταθέσεις Γερμανών, που εντοπίστηκαν στη ΝΑ Ασία.

ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ: Στο «κόκκινο» η αναλογία ΑΕΠ-καταθέσεων

Το Μεγάλο Δουκάτο έχει μια σχεδόν υποδειγματική οικονομία, με δημόσιο χρέος που δεν ξεπερνά το 20% και δημοσιονομικό έλλειμμα κάτω από το όριο του 3%. Ωστόσο ο υπερβολικά διογκωμένος τραπεζικός του τομέας έφερε το Λουξεμβούργο στο μάτι του κυκλώνα.

Η αναλογία καταθέσεων ιδιωτών και επιχειρήσεων πραγματικά «χτυπάει κόκκινο», καθώς φτάνει το 500% του ΑΕΠ, με διαφορά δηλαδή μεγαλύτερη απ' ό,τι ήταν στην Κύπρο. Στην πραγματικότητα σημαίνει ότι οι καταθέσεις είναι 22 φορές μεγαλύτερες απ' ό,τι το ΑΕΠ της χώρας, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Ατιμωρησία
Το Δουκάτο έχει δείξει πολύ χαλαρή αντιμετώπιση της φορολογικής απάτης, καθώς την τιμωρεί μόνο όταν αφορά πολύ μεγάλα ποσά και γίνεται κατ' εξακολούθηση. Πρόκειται δηλαδή για έναν τραπεζικό και φορολογικό παράδεισο μέσα στον σκληρό πυρήνα της Ευρωζώνης, που μάλιστα ανήκει στο... κλαμπ όσων αξιολογούνται με ΑΑΑ. Η ανησυχία ότι θα ακολουθήσει την πορεία της Κύπρου ήταν έκδηλη και ο πρωθυπουργός Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ δήλωσε «ενοχλημένος από την προσπάθεια να παρουσιαστεί ως οδικός χάρτης η λύση της Κύπρου».

«Εμείς δεν προσελκύουμε λεφτά από τη Ρωσία με υψηλά επιτόκια, το τραπεζικό μας μοντέλο βασίζεται σε αρκετούς πυλώνες και χαρακτηρίζεται από ευρύ φάσμα πιστωτικών προϊόντων», εξήγησε.

Ανάλογες ήταν και οι δηλώσεις του υπουργού Οικονομικών Λουκ Φρίντεν, που σε αντίθεση με ό,τι θα περίμενε κανείς, ανακοίνωσε ότι το Λουξεμβούργο όχι μόνο δεν έχει πρόθεση να μειώσει το μέγεθος του τραπεζικού του τομέα, αλλά σκέφτεται να τον επεκτείνει. Το Λουξεμβούργο υπερασπίζεται με νύχια και με δόντια τον τραπεζικό του κλάδο, καθώς θεωρεί ότι «ο τομέας αυτός συμβάλλει στη γενική ανταγωνιστικότητα του συνόλου των χωρών-μελών.

Η διαφοροποιημένη πελατεία του, τα υψηλής ποιότητας προϊόντα του, η αποτελεσματική επιτήρησή του και η αυστηρή εφαρμογή των διεθνών προδιαγραφών συνιστούν την ιδιαιτερότητά του».

Πηγή