Η έλλειψις ρευστού χρήματος

23/5/2013

Του Κωνσταντίνου Κόλμερ

Τα χαοτικά οικονομικά της ευρωζώνης συνεχίζονται, επηρεάζοντας όλες τις πτυχές της οικονομικής ζωής. Όπως τα χαοτικά μαθηματικά περιγράφουν το κλίμα της υδρογείου, έτσι και η εμπειρία του χρήματος προσδιορίζει τη λειτουργία της αγοράς.

Ο πρόεδρος της κραταιάς, Γερμανικής κεντρικής Τραπέζης, Γενς Βάιντεμαν, εδήλωσε προσφάτως ότι μπορεί τα επιτόκια του ευρώ να μειωθούν αλλά αυτό δεν είναι αρκετό για νʼ ανακάμψουν οι οικονομίες της Ευρωπαϊκής Εώσεως και ίσως θα χρειασθή καμμιά δεκαετία για την έξοδο της ευρωζώνης από την κρίση.

Εξ άλλου, σύμφωνα με δημοσίευμα της Γουώλλ Στρητ Τζόρναλ (18/4/13), η αφειδής παροχή ρευστότητος υπό της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τραπέζης δεν φθάνει στις Ευρωπαϊκές μικρομεσαίες επιχειρήσεις που υποφέρουν από έλλειψη Τραπεζικών πιστώσεων. Υπάρχει δηλαδή τελεία σύγχυσις της οικονομικής πολιτικής στην ευρωζώνη. Συγκεκριμένως:

• Η διάχυσις των επιτοκίων σʼ όλες τις χώρες μιας νομισματικής ένωσης, η λεγομένη μεταφορά (Transmission) της τιμής του χρήματος, έχει ακινητοποιηθεί μέσα στην ευρωζώνη.

Ενώ η τιμή των πιστώσεων (= επιτόκιο) θα έπρεπε να είναι περίπου η ίδια σʼ όλες τις χώρες της ευρωζώνης με τον αυτόπληθωρισμόν, σήμερα άλλο επιτόκιο βαρύνει το χρέος της Ισπανίας, άλλο της Ιταλίας κι άλλο της Ελλάδος και της Σλοβενίας, που μάλιστα πάσχουν από επίσημον αντιπληθωρισμό και μεγάλην ανεργία!

Αυτή είναι η πρώτη αποτυχία –εκ γενετής του ευρώ–αν κι όχι η σοβαρότέρα.

• Εξ άλλου, το σημερινό πανευρωπαϊκό πρόβλημα,που δεν μπορούν να λύσουν οι εξορκισμοί του χερ Βάιντεμαν, είναι η έλλειψις ρευστού χρήματος στις επιχειρήσεις και στα νοικοκυριά – ιδιαιτέρως αισθητή στην Ελληνική αγορά.

«Λεφτά... δεν υπάρχουν» για να παραφράσωμε το αντίθετο σύνθημα του Γιωργάκη. Οι συναλλαγές γίνονται μετρητοίς και οι επιχειρήσεις παρέχουν περιορισμένες πιστώσεις στην πελατεία των.

Αλλʼ ακόμη και ένας πρωτοετής σπουδαστής της Οικονομικής επιστήμης γνωρίζει ότι «η παροχή πιστώσεων είναι αποφασιστική για την ανάπτυξη». Οι χαράσσοντες όμως τη νομισματική πολιτική είτε το αγνοούν είτε προσποιούνται ότι δεν υπάρχει πρόβλημα. Εν τούτοις, οι εγχώριες Τράπεζες είναι είτε στεγνές από ίδια και καταθετικά κεφάλαια είτε ανακεφαλαιούμενες βραδέως (το ρήμα κεφαλαιώνω, η ανακεφαλαίωσις) αδυνατούν να παράσχουν πιστώσεις στους πελάτες των, παρά τα υψηλά επιτόκια χορηγήσεων. Πώς, εν τοιαύτη περιπτώσει, οι επιχειρήσεις θʼ αγοράσουν πρώτες ύλες, θα πληρώσουν μεροκάματα, ΙΚΑ, φόρους καιθα παράσχουν πιστώσεις στους πελάτες των, μέχρις ότου ανακυκλώσουν τον τζίρο τους και αποπληρώσουν το κεφάλαιον κινήσεως; Εν απουσία αυτών, οι επιχειρήσεις κλείνουν και απολύουν το προσωπικό –εφʼ ω και το 1,5 εκατομμύριο ανέργων, τους οποίους αγνοούν οι δύο «τρώηκες», του ΔΝΤ - ΕΚΤ - ΕΕ, και της κυβερνήσεως Σαμαρά.

Το αίτιον της πιστωτικής στενώσεως έχει περιγράψει επαρκώς ο Τζων Μέηναρντ Κέυνς, με τον όρο «παγίδα ρευστότητος» («liquiditytrap»). Με τα ισχύοντα χαμηλά επιτόκια αναχρηματοδοτήσεως (0,75%) και τους κινδύνους παρατεταμένης υφέσεως, οι Τράπεζες, με αρνητική καθαρά θέσι, δεν έχουν λόγο να προχωρήσουν εις νέες χρηματοδοτήσεις του ιδιωτικού τομέα. Οι Τραπεζίτες βρίσκουν ασφαλεστέρα την τοποθέτησι των ισχνών κεφαλαίων των στην κεντρική Τράπεζα, παρά να τα διαθέσουν στην πελατεία των. Επί πλέον, μέγα λάθος είναι ότι οι άλλες πηγές χρηματοδοτήσεως του ιδιωτικού τομέως στέρευσαν και οι επιχειρήσεις εξετοπίσθησαν απʼ το Δημόσιον στις αγορές κεφαλαίων, λόγω της απατηλής φήμης ότι κάθε κράτος της ευρωζώνης έχει την εγγύηση της ΕΚΤ για τα ομόλογά των και τις καταθέσεις των πελατών. Όταν όμως συνειδητοποιήθη η «μεγαλειώδης απάτη του ευρώ» (ίδε ομώνυμο βιβλίο μου στις εκδόσεις Α.Α. Λιβάνη, 2005), ήταν πλέον πολύ αργά. Σήμερα το Χρηματιστήριο πνέει τα λοίσθια και οι Τραπεζικές μετοχές κατέρρευσαν,ενώ η ροή κεφαλαίων από επενδυτικά κονδύλια (investmentfund)σταμάτησαν κι οι Τράπεζες γέμισαν με «κουρεμένα» κρατικά ομόλογα. Απέμειναν μόνο τα επιχειρηματικά ομόλογα.

Αλλά πώς να εμπιστευθή ένας επενδυτής τα ομόλογα των επιχειρήσεων, υπό συνθήκας οικονομικής υφέσεως; Την αγορά κεφαλαίων έχουν μονοπωλήσει οι Τράπεζες κατά το Γερμανικό πρότυπον. Εδώ είναι και η πονηρά τακτική του Βερολίνου, η οποία όμως είχε τραγικές συνέπειες.

Άπληστοι Τραπεζίτες (Γάλλοι, Γερμανοί,΄Έλληνες και Κύπριοι) έδιδαν δάνεια εις πάντα προσερχόμενον «χωρίς περίσκεψι, χωρίς αιδώ», πιστεύσαντες ότι θα τους έσωζεν η ΕΚΤ, εις περίπτωσιν Τραπεζικής κρίσεως. Πλην όμως η σωτηρία δεν έγινε και η διάσωσις έφθασε πολύ αργά. Έτσι, εφθάσαμε στα σημερινά χάλια:

• Οι τέσσερις μεγαλύτερες Τράπεζες της χώρας μας έχουν κεφαλαιοποίησι μικροτέρα της 3Ε (Κόκα-Κόλα).

• Οι Μικρομεσαίες επιχειρήσεις δεν μπορούν να χρηματοδοτηθούν ακόμη και για κεφάλαιο κινήσεως.

• Το «κόκκινο» στα Τραπεζικά δάνεια αυξάνεται με ρυθμό 25%.

Πώς τώρα θα βγη η οικονομία απʼ αυτό το αδιέξοδο, με μόνη πηγή ρευστότητος το ELA, δηλαδή την «έκτακτη βοήθεια» της ΕΚΤ; Τι θα γίνη όταν (κάποτε) η ELA εξαντληθή;

Συντόμως διά την Ελλάδα και Κύπρον, η μόνη λύσις στο πρόβλημα της πιστωτικής στενότητος θα είναι να γυρίσουν πίσω στην εθνική των νομισματική πολιτική. Στο «δικό των» νόμισμα!

Η αναγκαστική κυκλοφορία του νομίσματος και η άρσις της ελευθερίας κεφαλαίων (ήδη καθεστώς στην Κύπρον) θα επιτύχη την ανόρθωση της οικονομίας, με την παροχή αφειδούς ρευστότητος στην οικονομία. Οιεπιχειρήσεις θα χρηματοδοτηθούν από τις Τράπεζες, τα πιστωτικά ιδρύματα θα ανακεφαλαιωθούν από το κράτος, που θα μπορούσε να επαναγοράσει τα ομόλογά του στο «άρτιον», και η άνοδος των επιτοκίων θα προσελκύσει την αποταμίευση.

Η ανακύκλωσις των Τραπεζικών κεφαλαίων, που σήμερα έχει σταματήσει για τις Μικρομεσαίες επιχειρήσεις, θα επιτύχει τον τερματισμό του αντιπληθωρισμού και την μείωση της ανεργίας, μαζί βεβαίως μʼάλλα μέσα, ως πραγματικές και όχι οι φαινομενικές μεταρρυθμίσεις της «τρώικα» του κ. Σαμαρά...

Πηγή