Ψηφίζουν κροίσο για πρωθυπουργό και... λιτότητα ‘δαγκωτό’

19/4/2015

Το πικρό «φάρμακο» της λιτότητας που απαιτούσαν να «καταπιεί» ο ευρωπαϊκός Νότος -συχνά πιεστικότερα και από το ίδιο το Βερολίνο- καλούνται να αποδεχτούν οι Φινλανδοί, οι οποίοι προσέρχονται σήμερα στις κάλπες για να αποφασίσουν ουσιαστικά τη... δοσολογία που αντέχουν.

Η κάποτε κραταιά φινλανδική οικονομία βρίσκεται σε ύφεση τα τελευταία τρία χρόνια και τα πολιτικά κόμματα που διεκδικούν την ψήφο των πολιτών -με εξαίρεση την Αριστερή Συμμαχία και τους Πράσινους- έχουν αποδεχτεί πως η λιτότητα είναι η ενδεδειγμένη λύση, με μικρές διαφοροποιήσεις στον τρόπο εφαρμογής της.

Η πολιτική κουλτούρα των Φινλανδών επιβάλλει κυβερνήσεις συνεργασίας και μάλιστα μεταξύ περισσοτέρων των τριών κομμάτων, οπότε η σύνθεση της επόμενης κυβέρνησης θα παίξει σημαντικό ρόλο για τη «συνταγή», η οποία όμως σίγουρα θα περιλαμβάνει περικοπές δαπανών και αύξηση παραγωγικότητας. Νικητής των εκλογών, όμως, και πιθανότατα πρωθυπουργός αναμένεται ότι θα είναι ο αρχηγός του Κεντρώου Κόμματος Γιούχα Σιπίλα, ένας εκατομμυριούχος επιχειρηματίας, ο οποίος έχει πείσει τους ψηφοφόρους πως είναι ο κατάλληλος για να εξυγιάνει την οικονομία της χώρας, προειδοποιώντας ότι η Φινλανδία κινδυνεύει να γίνει η επόμενη Ελλάδα.

Στις εκλογές του 2011 το Κεντρώο Κόμμα είχε υποστεί συντριπτική ήττα και είχε σημειώσει τη χειρότερη επίδοσή του από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και βρέθηκε στην αντιπολίτευση. Ο Σιπίλα, ο οποίος ανέλαβε τα ηνία του κόμματος το 2012, κατάφερε να το αναγεννήσει από τις στάχτες του, κυρίως χάρη στην επαγγελματική του σταδιοδρομία και τη μικρή πολιτική του εμπειρία.

Σημαντικό ρόλο για την άνοδο στις δημοσκοπήσεις, που του δίνουν 25%, έπαιξε και η παραδοχή του Σιπίλα ότι υπάρχουν σημαντικές ευθύνες για τη σημερινή κατάσταση της οικονομίας της χώρας και στις κυβερνήσεις των Κεντρώων. «Δεν υπάρχει κανείς που δεν είναι ένοχος», έχει δηλώσει ο εκατομμυριούχος πολιτικός, προετοιμάζοντας τους ψηφοφόρους ότι θα υπάρξουν πολλές αλλαγές στον τρόπο ζωής τους.

Η βασική του θέση είναι ότι ουδείς θα τη γλιτώσει χωρίς θυσίες, ενώ προτείνει να υπάρξει διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους και τους συνδικαλιστές προτού σχηματιστεί η επόμενη κυβέρνηση, έτσι ώστε να διαμορφωθεί ένα κοινά αποδεκτό πλαίσιο για τη μεταρρύθμιση της αγοράς εργασίας. Εχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο ακόμη και να συνεργαστεί με τους Finns, τους Ευρωσκεπτικιστές Εθνικιστές του Τίμο Σόινι, οι οποίοι φέρονται να συγκεντρώνουν ποσοστό μεταξύ του 14% και 17%.

Oι πιθανοί εταίροι

Πιθανότεροι εταίροι του Σιπίλα -εφόσον επαληθευτούν οι δημοσκοπήσεις- θα είναι είτε το συντηρητικό NCP είτε οι Σοσιαλιστές (SDP), οι οποίοι δίνουν μάχη στήθος με στήθος, καθώς τα γκάλοπ τούς τοποθετούν αμφότερους στο 16%. Ηταν εντυπωσιακή η ταχύτητα με την οποία τα δύο κόμματα, που συγκυβέρνησαν στο πλαίσιο του συνασπισμού, άρχισαν να κατασπαράζουν το ένα το άλλο αμέσως μόλις προκηρύχθηκαν οι εκλογές και προς το παρόν νικητές φαίνεται ότι βγήκαν οι Σοσιαλιστές.

Το κυβερνών NCP, το οποίο εγκατέλειψε ο Γίρκι Κατάινεν για να κάνει καριέρα στις Βρυξέλλες και ανέλαβε ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Αλεξάντερ Στουμπ, εισέρχεται στη σημερινή μάχη με τσακισμένα φτερά. Ο ίδιος ο Στουμπ παραδέχτηκε ότι η κυβέρνηση συνασπισμού, της οποίας ηγούνταν, δεν κατάφερε να περάσει τις απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις, αποτυγχάνοντας να υλοποιήσει ακόμη και τη βασική της προτεραιότητα που ήταν η αναδιοργάνωση των κοινωνικών υπηρεσιών και της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης.

Ο Στουμπ, μανιώδης χρήστης του Twitter, θιασώτης του αθλητικού τρόπου ζωής και υπερδραστήριος, δεν πείθει τους ψηφοφόρους. Εξάλλου ο ίδιος έχει παραδεχτεί ότι τα εσωτερικά ζητήματα δεν είναι το «φόρτε» του, γεγονός που συνιστά σημαντικό μειονέκτημα, τη στιγμή που το φλέγον θέμα στην ατζέντα είναι η αναζωογόνηση της ασθμαίνουσας οικονομίας.

Οι Σοσιαλιστές από την άλλη, με καινούργιο αρχηγό επίσης, τον Αντι Ρίνε, στη θέση της Γιούτα Ουρπιλάινεν, τάσσονται επίσης υπέρ της λιτότητας και των μεταρρυθμίσεων, ωστόσο υποστηρίζουν ότι αυτές θα πρέπει να εφαρμοστούν όχι αμέσως αλλά σε βάθος τετραετίας. Η προοπτική αυτή φαίνεται ότι έχει απήχηση σε αρκετούς ψηφοφόρους, όμως οι Σοσιαλιστές πληρώνουν το τίμημα της συμμετοχής τους στην κυβέρνηση και πρωτίστως την παρουσία της Ουρπιλάινεν στο νευραλγικό υπουργείο Οικονομικών.

Η πιθανότητα να απαιτηθεί η συνεργασία με τους Finns φαίνεται μάλλον μικρή, ωστόσο και οι δύο πλευρές έχουν αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο. Στις προηγούμενες εκλογές οι εθνικιστές είχαν καταφέρει να εκμεταλλευτούν τη δυσαρέσκεια των πολιτών απέναντι στα ευρωπαϊκά πακέτα διάσωσης των χωρών του Νότου και με αυτό το επιχείρημα οι Finns επέλεξαν να μείνουν στην αντιπολίτευση.

Ωστόσο, εάν συμμετάσχουν σε πολυκομματική κυβέρνηση συνασπισμού, είναι βέβαιο ότι τον Ιούνιο, όταν θα υπάρξουν οι νέες διαπραγματεύσεις των εταίρων με την Ελλάδα, οι σχέσεις τους με τα υπόλοιπα κυβερνητικά κόμματα θα περάσουν από σκληρή δοκιμασία.

Ολι Ρεν
Επιστρέφει για να εφαρμόσει την αγαπημένη του συνταγή

Γνωρίζει καλά τη συνταγή της λιτότητας και τώρα επιστρέφει στην πατρίδα του τη Φινλανδία για να την εφαρμόσει. Ο Ολι Ρεν πέρασε την τελευταία δεκαετία στις Βρυξέλλες γράφοντας «ιστορία» ως ο επίτροπος της... λιτότητας. Πλέον διεκδικεί την ψήφο των συμπατριωτών του με το Κεντρώο Κόμμα για να τους επιβάλει λιτότητα αλά... ιρλανδικά -και όχι το ασφυκτικό πρόγραμμα που είχε επιβληθεί στην Ελλάδα-, όπως προαναγγέλλει.

«Μελετήσαμε το πείραμα στην Ιρλανδία πολύ προσεκτικά και χρειαζόμαστε μια ανάλογη εσωτερική υποτίμηση για να ανακτήσουμε την ανταγωνιστικότητά μας και να αποκαταστήσουμε τα δημοσιονομικά μας» σχολίαζε λίγες ημέρες πριν τις εκλογές ο Ρεν, ο οποίος έχει αξιοποιήσει την εμπειρία του όλο το προηγούμενο διάστημα για να πείσει τους Φινλανδούς πως το κόμμα του θα βγάλει τη χώρα από το οικονομικό τέλμα. Πάντως, δεν προτίθεται να αναλάβει κάποιο οικονομικό πόστο στη νέα κυβέρνηση, καθώς φαίνεται ότι ενδιαφέρεται περισσότερο για το υπουργείο Εξωτερικών και τις διεθνείς σχέσεις.

Η Ελλάδα, όμως, δεν βγαίνει από την... καρδιά του. «Εάν η Αθήνα δεν σοβαρευτεί και δεν κάνει μεταρρυθμίσεις, κυρίως την καταπολέμηση της διαφθοράς και την προώθηση των ιδιωτικοποιήσεων, είναι πολύ δύσκολο να αποφύγει τη χρεοκοπία» δήλωσε πρόσφατα. «Αλλά βέβαια όλα είναι στα δικά τους χέρια» κατέληξε αφήνοντας να εννοηθεί ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να τύχει της συμπάθειας της κυβέρνησης εάν το κόμμα του κερδίσει στις σημερινές εκλογές. Θα μπορούσε να του ευχηθεί κανείς «Καλό κουράγιο»...

Νokia και ξυλεία
Οι πυλώνες έγιναν αδύναμοι κρίκοι

Oταν η Γιούτα Ουρπιλάινεν απαιτούσε εγγυήσεις από την «αναξιόπιστη» Ελλάδα για να συναινέσει ως υπουργός Οικονομικών της Φινλανδίας στα ευρωπαϊκά πακέτα διάσωσης, θα έπρεπε ίσως να είχε ασχοληθεί περισσότερο με τα του οίκου της και συγκεκριμένα με το χαρτοφυλάκιο που της είχε ανατεθεί: η γνωστή πολιτικός στην Ελλάδα για τις εμπρηστικές της δηλώσεις, η οποία ?καθαιρέθηκε? από τους κομματικούς της συντρόφους το περασμένο καλοκαίρι, διεκδικεί εκ νέου την ψήφο των Φινλανδών ως απλή βουλευτής των Σοσιαλιστών υποσχόμενη να φορέσει το... κοστούμι της λιτότητας και στους συμπατριώτες της.

Κι αυτό επειδή επί υπουργίας της δεν προώθησε τα απαιτούμενα μέτρα για να αναζωογονηθεί η οικονομία της χώρας, που βρίσκεται επί τρία χρόνια σε ύφεση. Το να χάσει το τριπλό ?Α? στην αξιολόγησή της τον Οκτώβριο του 2014 ήταν ένα πρώτο καμπανάκι. Το μέλλον, δε, προοιωνίζεται ακόμη πιο ζοφερό: όπως προειδοποίησε το φιλανδικό υπουργείο Οικονομικών, το δημόσιο χρέος δεν θα παραμείνει για πάντα στο καθησυχαστικό 59% που βρίσκεται σήμερα.

Εάν δεν γίνουν άμεσα μεταρρυθμίσεις, αναμένεται να φτάσει ακόμη και το 160% μέχρι το 2040. Το Ελσίνκι δεν έχει πλέον την πολυτέλεια να αυξήσει τις δημόσιες δαπάνες για να βοηθήσει την οικονομία να βγει από την ύφεση, καθώς ήδη παραβιάζει τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς, με το δημοσιονομικό έλλειμμα να βρίσκεται στο 3,2% και τις δημόσιες δαπάνες στο 58% του ΑΕΠ. Η «τρύπα» στον προϋπολογισμό ανέρχεται στα 6 δισ. ευρώ.

Σε πτώση οι πυλώνες
Τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η φινλανδική οικονομία είναι πολλαπλά. Οι δύο πυλώνες της ήταν η βιομηχανία ξυλείας και ο τομέας των ηλεκτρονικών, που βρίσκονται αμφότεροι σε κακή κατάσταση. Ενδεικτική της παρακμής τους είναι η πτωτική πορεία της Nokia, της εταιρίας που αποτελούσε τη ναυαρχίδα της φιλανδικής οικονομίας. Η ανταγωνιστικότητα σε ό,τι αφορά τις εξαγωγές έχει μειωθεί κατά 20% σε σχέση με την Ευρωζώνη από το 2007 μέχρι σήμερα. Το τελευταίο διάστημα η εικόνα έχει αλλάξει ακόμη περισσότερο επί τω χείρω, εξαιτίας των ευρωπαϊκών κυρώσεων προς τη Ρωσία, όπου κατευθυνόταν μέχρι πρόσφατα το 10% των φιλανδικών εξαγωγών.

Τα κυριότερα προβλήματα της φιλανδικής οικονομίας, όμως, δεν είναι εξωγενή αλλά δομικά. Ενα ζήτημα που αναφέρουν οι οικονομολόγοι είναι η τεράστια αύξηση του ωρομισθίου στα 32,3 ευρώ, γεγονός που καθιστά λιγότερο ανταγωνιστικά τα προϊόντα. Ωστόσο η μεγαλύτερη ?βόμβα? στα θεμέλια της οικονομίας είναι η δημογραφική αλλαγή. Η μεταπολεμική γενιά έχει αρχίσει να συνταξιοδοτείται και δεν υπάρχει επαρκές εργατικό δυναμικό για να καλύψει το κενό, ενώ η Φινλανδία δεν αποτελεί δημοφιλή προορισμό για μετανάστες. Βάσει εκτιμήσεων, η χώρα χρειάζεται τουλάχιστον 34.000 νέους μετανάστες ετησίως προκειμένου να καταφέρει να διατηρήσει το εργατικό δυναμικό της σε επαρκή επίπεδα.

Το 2013 ήταν η πρώτη χρονιά που οι δαπάνες για την καταβολή των συντάξεων ξεπέρασαν το ύψος των ασφαλιστικών εισφορών και η πρόγνωση για το μέλλον είναι πτωτική. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το εργατικό δυναμικό θα μειωθεί κατά 5% αυτή τη δεκαετία, γεγονός που θα έχει σημαντικό αντίκτυπο στις προοπτικές ανάπτυξης της οικονομίας. Η ανεργία επίσης έχει αυξηθεί εξαιτίας της ύφεσης φτάνοντας το 9,2%, το υψηλότερο επίπεδο από το 2003. Επιπλέον, η Φινλανδία έχει τρομακτική εξάρτηση από την Ευρώπη, τόσο σε άμεσες επενδύσεις όσο και για τις εξαγωγές της, το 80% των οποίων κατευθύνονται προς τους γείτονές της.

Οπως έλεγε ο πρώτος μεταπολεμικός πρόεδρος της Φινλανδίας, Παασικίβι, -η αρχή της σοφίας είναι η αναγνώριση των δεδομένων- και τα δεδομένα, λοιπόν, είναι άκρως ανησυχητικά για τη χώρα του Βορρά, που πλέον πρέπει να εφαρμόσει αυστηρές πολιτικές λιτότητας για να διασώσει την οικονομία της.

• 9,1% ΑΝΕΡΓΙΑ προβλέπεται για το 2015, σημαντικά αυξημένη σε σχέση με το 6,4% που ήταν το 2008
• 3,2% ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΕΛΛΕΙΜΜΑ για πρώτη φορά έπειτα από 20 χρόνια ξεπέρασε το όριο του 3%.
• 59% ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ, αναμένεται να φτάσει στο 160% αν δεν γίνουν οι μεταρρυθμίσεις.

Πηγή