Τετάρτη, 8 Ιουνίου 2016

Οικονομίες Κλίμακας (Economies of scale)


8/6/2016

Οικονομίες κλίμακας

Οικονομίες κλίμακας είναι ένας όρος των οικονομικών, που αναφέρεται στην μείωση του κόστους που επιτυγχάνει μια επιχείρηση αυξάνοντας την ποσότητα του παραγόμενου προϊόντος και χαρακτηρίζει την παραγωγή ενός οποιουδήποτε προϊόντος. Ένα προϊόν παρουσιάζει (θετικές) οικονομίες κλίμακας στην παραγωγή του, όταν η αύξηση όλων των εισροών κατά Χ, αυξάνει την τελική παραγωγή κατά περισσότερο από Χ. Για παράδειγμα: αν ένα εργοστάσιο φτιάχνει 2 μολύβια την ημέρα, τότε, φτιάχνοντας ένα όμοιο εργοστάσιο δίπλα του θα αυξήσει την παραγωγή σε περισσότερα από 4 μολύβια την ημέρα.

Η συχνότητα

Αν και εκ πρώτης όψεως φαίνεται περίεργο, οικονομίες κλίμακας παρατηρούνται στην παραγωγή των περισσότερων προϊόντων. Αυτό οδηγεί και στην σαφή τάση μεγέθυνσης των επιχειρήσεων και συγκέντρωσης της παραγωγής σε λίγους και πολύ μεγάλους παίκτες. Στις αυτοκινητοβιομηχανίες, για παράδειγμα, οι σημερινοί κολοσσοί, όπως οι Daimler, Chrysler και Ford, κατασκευάζουν τόσα αυτοκίνητα και δρέπουν τέτοιες οικονομίες κλίμακας, που δεν μπορεί να τους ανταγωνιστεί μια μικρή εταιρεία με ασήμαντη παραγωγή.

Οι λόγοι

Οι λόγοι που το μέγεθος φέρνει οφέλη είναι πολλοί:
  • Διαπραγματευτική δύναμη: Μεγαλύτερες εταιρείες έχουν μεγαλύτερη διαπραγματευτική δύναμη με τους προμηθευτές τους. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να αγοράζουν σε καλύτερες τιμές.
  • Διοικητικές οικονομίες: Μέχρι κάποιο μέγεθος εταιρείας, το διοικητικό προσωπικό ανεβαίνει υπό-γραμμικά στο μέγεθος της εταιρείας. Δηλαδή μια εταιρεία με 100 εργάτες χρειάζεται 10 διοικητικούς υπαλλήλους, ενώ μια εταιρεία με 200 εργάτες χρειάζεται μόνο 18 διοικητές κ.ο.κ.
  • Οικονομίες προώθησης: Το κόστος για διαφημίσεις και προώθηση των προϊόντων μοιράζεται σε περισσότερα προϊόντα όσο πιο μεγάλη είναι η εταιρεία.
  • Οικονομίες έρευνας: Μια μεγαλύτερη εταιρεία έχει μεγαλύτερα κίνητρα να αποκτήσει τεχνογνωσία και να χρησιμοποιήσει εξειδικευμένους υπαλλήλους, καθώς τα επιτεύγματά τους μοιράζονται σε περισσότερα προϊόντα. (Πηγή)
Οικονομίες κλίμακας είναι η τάση του μακροχρόνιου μέσου συνολικού κόστους να μειώνεται όταν αυξάνεται η ποσότητα της παραγωγής.

Καθώς αυξάνονται οι ποσότητες όλων των χρησιμοποιούμενων παραγωγικών συντελεστών, η ποσότητα του προϊόντος μπορεί να αυξάνεται:
  1. κατά το ίδιο ποσοστό, οπότε και θα υπάρχουν σταθερές αποδόσεις κλίμακας παραγωγής (constant returns to scale).
  2. κατά μεγαλύτερο ποσοστό, οπότε και θα υπάρχουν αύξουσες αποδόσεις κλίμακας παραγωγής (increasing returns to scale).
  3. κατά μικρότερο ποσοστό οπότε και θα υπάρχουν φθίνουσες αποδόσεις κλίμακας παραγωγής (decreasing returns to scale).
Με σταθερές αποδόσεις κλίμακας παραγωγής, για να διπλασιαστεί, τριπλασιαστεί, τετραπλασιαστεί κ.ο.κ. η ποσότητα του προϊόντος, χρειάζεται να διπλασιαστούν, τριπλασιαστούν, τετραπλασιαστούν κ.ο.κ. οι ποσότητες των χρησιμοποιούμενων παραγωγικών συντελεστών.

Στην περίπτωση των αυξουσών αποδόσεων κλίμακας παραγωγής, η ποσοστιαία αύξηση των ποσοτήτων των παραγωγικών συντελεστών θα είναι κάθε φορά μικρότερη από την αύξηση της ποσότητας του προϊόντος.

Στην περίπτωση των φθινουσών αποδόσεων κλίμακας, για κάθε συγκεκριμένη ποσοστιαία αύξηση του προϊόντος θα απαιτείται μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση των ποσοτήτων των συντελεστών.

Οι ανωτέρω σχέσεις φαίνονται και από το παρακάτω διάγραμμα, όπου στον οριζόντιο άξονα συμβολίζεται ένας δείκτης των ποσοτήτων των χρησιμοποιούμενων παραγωγικών συντελεστών και στον κατακόρυφο άξονα ποσότητες του παραγόμενου προϊόντος.

Η γραμμή:
(α) δείχνει αύξουσες αποδόσεις κλίμακας
(β) σταθερές αποδόσεις κλίμακας
(γ) φθίνουσες αποδόσεις κλίμακας


Οι λόγοι για τους οποίους είναι δυνατό να δημιουργούνται αύξουσες οικονομίες κλίμακας, στην παραγωγή είναι αρκετοί. Οι κυριότεροι είναι οι ακόλουθοι:
  1. Καθώς μεγαλώνει η κλίμακα παραγωγής μιας επιχείρησης αυξάνονται οι δυνατότητες για εξειδικευμένη χρησιμοποίηση του εργατικού δυναμικού, με αποτέλεσμα να αποδίδουν οι απασχολούμενοι καλύτερα στη δουλειά τους.
  2. Αυξάνεται επίσης η δυνατότητα χρησιμοποίησης πιο προχωρημένης τεχνολογίας και αυτοματισμού στην παραγωγή.
  3. Όταν χρησιμοποιούνται αγωγοί, σωλήνες, δεξαμενές και ορισμένα άλλα είδη κεφαλαιουχικού εξοπλισμού, ο διπλασιασμός της διαμέτρου ή των διαστάσεων τους υπερδιπλασιάζει τη δυναμικότητα τους.
  4. Η τεχνολογικά προηγμένη και πολύπλοκη παραγωγική διαδικασία βασίζεται στη χρησιμοποίηση πολλαπλών μηχανημάτων, το καθένα από τα οποία μπορεί να έχει δυναμικότητα διαφορετικού μεγέθους παραγωγής. Όταν η κλίμακα παραγωγής είναι μικρή, κάποια μηχανήματα θα υπολειτουργούν γιατί έχουν μεγαλύτερη δυναμικότητα από εκείνη που χρειάζεται. Με την αύξηση της παραγωγής θα αξιοποιούνται περισσότερο.
  5. Με την αύξηση του μεγέθους της παραγωγής η επιχείρηση έχει τη δυνατότητα να προσλάβει καλύτερου επιπέδου διευθυντικά στελέχη και ειδικούς συνεργάτες και να έχει και μεγαλύτερη εξειδίκευση στη διεύθυνση των επιμέρους διευθύνσεων και τμημάτων της.
Η κύρια αιτία στην οποία αποδίδεται η δημιουργία φθινουσών αποδόσεων κλίμακας παραγωγής είναι οι δυσκολίες που μπορεί να προκαλεί το μεγάλο μέγεθος της κλίμακας παραγωγής στη διοίκηση της επιχείρησης.

Ενδέχεται να δημιουργούνται δυσκολίες συντονισμού, καθυστερήσεων στη λήψη και την υλοποίηση αποφάσεων, εποπτείας και ελέγχου, επικοινωνίας μεταξύ διευθυντικών στελεχών κ.ά.

Πηγή

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου