FT: Ψάχνει το επόμενο βήμα η ΕΚΤ

8/11/2013

Στο βασικό τους άρθρο οι Financial Times καλούν την ΕΚΤ να προχωρήσει σε περαιτέρω χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής και εξετάζουν όλες τις εναλλακτικές. Μομφές εναντίον των Βρυξελλών και βαρύ κατηγορώ στη Γερμανία, που δεν επιτρέπει την ανάκαμψη.

Για δεύτερη φορά μέσα σε 15 μήνες, ο Μάριο Ντράγκι δείχνει την προθυμία του να κάνει «ό,τι είναι απαραίτητο» ώστε να στηρίξει την ανάκαμψη στην ευρωζώνη. Απηχώντας το πνεύμα που τον οδήγησε στο πρόγραμμα απεριόριστων αγορών κρατικών ομολόγων το προηγούμενο καλοκαίρι, ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας μείωσε τώρα το βασικό επιτόκιο της ΕΚΤ στο 0,25%, που είναι νέο ιστορικό χαμηλό. Οι επενδυτές που νόμιζαν ότι η ΕΚΤ θα χρειαστεί μία μεγαλύτερη περίοδο στοχασμού προτού ενεργήσει πιάστηκαν εξαπίνης. Οι μετοχές εκτινάχθηκαν και το ευρώ υποχώρησε σε χαμηλό 7 εβδομάδων.

Δεν θα ήταν πρώιμο, όμως, να υπάρξει περαιτέρω χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής. Παρά τις έντονες συζητήσεις περί ανάκαμψης τους τελευταίους μήνες, η οικονομική δραστηριότητα στην ευρωζώνη παραμένει αδύναμη και η ανεργία διατηρείται πεισματικά σε υψηλά επίπεδα, ειδικότερα στις χώρες που έχουν πληγεί από την κρίση. Αν μη τι άλλο, η ΕΚΤ θα έπρεπε να έχει δράσει νωρίτερα. Παρ' όλα αυτά, οι γερμανικές πολιτικές αντιδράσεις ήταν φοβερές. Ο πρόεδρος της Bundesbank, Γενς Βάιντμαν, ψήφισε εναντίον της μείωσης επιτοκίων.

Ο Μ. Ντράγκι δικαίως συγκρούστηκε με την Bundesbank σε αυτήν την περίπτωση. Η μείωση του επιτοκίου ήταν σύμφωνη και με το καταστατικό που θέτει ότι η κεντρική τράπεζα πρέπει να διατηρήσει τον πληθωρισμό στο 2% ή οριακά χαμηλότερα. Τον Οκτώβριο ο δείκτης τιμών καταναλωτή ενισχύθηκε μόλις 0,7%. Η ευρωζώνη εισήλθε σε περίοδο αντιπληθωρισμού. Αυτό είναι ανησυχητικό. Καταναλωτές και επιχειρήσεις έχουν λιγότερα κίνητρα να δαπανήσουν τη ρευστότητά τους σήμερα εάν γνωρίζουν ότι οι τιμές μπορεί να μην είναι σημαντικά υψηλότερες αύριο. Ο ήπιος πληθωρισμός είναι επίσης ένας σχετικά ανώδυνος τρόπος να συρρικνωθεί το δημόσιο χρέος.

Θα πρέπει, ωστόσο, να είμαστε επιφυλακτικοί ως προς το τι μπορεί να επιτευχθεί με μείωση του επιτοκίου. Η μετάδοση της νομισματικής πολιτικής είναι μπλοκαρισμένη καθώς τράπεζες σε χώρες όπως η Ισπανία και η Ιταλία αρνούνται να μεταβιβάσουν τα ιστορικά χαμηλά επιτόκια στους καταναλωτές. Η ζήτηση για νέα δάνεια είναι επίσης αδύναμη καθώς οι επιχειρήσεις στις χώρες που επλήγησαν περισσότερο από την κρίση εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν αδύναμη εγχώρια ζήτηση. Η ΕΚΤ θα πρέπει να είναι έτοιμη να προχωρήσει περαιτέρω. Τα ερώτημα είναι ποια εργαλεία θα αποδειχθούν πιο αποτελεσματικά.

Μία επιλογή θα ήταν το αρνητικό επιτόκιο στα χρήματα που τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα «παρκάρουν» στην κεντρική τράπεζα. Αυτό ουσιαστικά θα λειτουργούσε ως φορολόγηση των αποθεμάτων και ενδεχομένως να ενθάρρυνε ορισμένες τράπεζες να δανείσουν περισσότερο. Η ΕΚΤ δικαίως εξετάζει αυτό το πρωτοφανές μέτρο.

Μία ακόμη χρήσιμη κίνηση θα ήταν να ξεκινήσει ένας νέος γύρος φθηνών δανείων προς τις τράπεζες της ευρωζώνης, με ιστορικά χαμηλά επιτόκια, αν και αυτό ίσως φέρει κάποια προβλήματα. Η ανησυχία είναι μήπως τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα χρησιμοποιήσουν αυτά τα κεφάλαια για να αγοράσουν κρατικά ομόλογα, όπως έπραξαν στο παρελθόν οι ισπανικές και οι ιταλικές τράπεζες. Η ΕΚΤ θα πρέπει κατά συνέπεια να σκεφτεί τρόπους ώστε αυτή η επιπλέον χρηματοδότηση να δίνεται υπό την προϋπόθεση ότι οι τράπεζες επεκτείνουν το δανειακό τους χαρτοφυλάκιο. Έτσι, το φθηνό χρήμα θα έφτανε κατευθείαν στις τσέπες όσων το έχουν ανάγκη.

Ο καλύτερος τρόπος για να διορθωθεί ο μηχανισμός μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής, όμως, θα ήταν να εξασφαλιστεί ότι οι τράπεζες έχουν επαρκή κεφαλαιοποίηση ώστε να είναι σε θέση να επεκτείνουν τα δάνειά τους. Γι' αυτό είναι τόσο σημαντικός ο επερχόμενος έλεγχος του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος από την ΕΚΤ. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να δώσουν στη Φρανκφούρτη την πολιτική κάλυψη που χρειάζεται για να κάνει σωστά τη δουλειά της. Για την κάλυψη οποιουδήποτε κεφαλαιακού κενού, το πρώτο βήμα πρέπει να γίνει στις αγορές, αλλά η ευρωζώνη μπορεί να χρειαστεί να βρει και άλλα στηρίγματα.

Τέλος, οι πολιτικοί και οι ευρωπαϊκοί θεσμοί δεν μπορούν να περιμένουν από την ΕΚΤ ότι με έναν μαγικό τρόπο θα πετύχει μόνη της την ανάκαμψη της ευρωζώνης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή λογικεύτηκε χαλαρώνοντας την εμμονή της με ανέφικτους στόχους ελλείμματος. Οι Βρυξέλλες, όμως, έχουν σημειώσει ελάχιστη πρόοδο στην αντιμετώπιση της πραγματικής κατάρας της ευρωζώνης: τις μεγάλες και επίμονες ανισορροπίες στα ισοζύγια τρεχουσών συναλλαγών.

Το βάρος πέφτει στη Γερμανία να χαλαρώσει τη δημοσιονομική της πολιτική ή να επιτρέψει την ταχύτερη ενίσχυση των μισθών. Δυστυχώς, αυτή η εσωτερική εξισορρόπηση παραμένει πολιτικά ανέφικτη. Θα πετύχαινε, όμως, πολύ περισσότερα από τη μείωση επιτοκίων της Πέμπτης.

Πηγή