Στην εποχή των αρνητικών επιτοκίων

16/4/2015

Από τότε που άρχισαν να γίνονται αρνητικά τα επιτόκια δανεισμού στην Ευρώπη, οι δημοσιογράφοι ψάχνουν ανθρώπους που πληρώνονται ώστε να δανειστούν χρήματα. Εξ όσων γνωρίζω, μέχρι στιγμής, έχουν εντοπίσει δύο, κανείς εκ των οποίων δεν αποκομίζει σημαντικό κέρδος. Παρ’ όλα αυτά η ύπαρξή τους και μόνο αναδεικνύει με ποιο τρόπο θα μπορούσε η χαλαρή νομισματική πολιτική των κεντρικών τραπεζών να αναδειχτεί σε μεγάλο πρόβλημα για τις εμπορικές τράπεζες. Ο πρώτος από τους δύο πελάτες είναι η κ. Εύα Κρίστιανσεν, Δανέζα σεξολόγος, την οποία έκαναν παγκοσμίως γνωστή οι New York Times τον περασμένο Φεβρουάριο.

Η τράπεζά της την ενημέρωσε ότι το επιτόκιο που θα πληρώνει για το μικρό επιχειρηματικό δάνειο που έχει πάρει θα είναι -0,0172%. Δεν είναι σαφές με ποιο τρόπο έγινε αρνητικό το επιτόκιο δανεισμού, ωστόσο είναι παράλογο τη στιγμή που η κεντρική τράπεζα της Δανίας χρεώνει με επιτόκιο 0,75% τις εμπορικές τράπεζες της χώρας για τις καταθέσεις τους σε αυτήν. Εκτός αυτού η τράπεζα δεν πληρώνει ακριβώς την κ. Κρίστιανσεν, διότι της επιβάλει χρεώσεις επιπλέον του αρνητικού επιτοκίου δανεισμού. Την Τρίτη, η εφημερίδα The Wall Street Journal ανακάλυψε έναν ακόμη πελάτη, στην Ισπανία, τον οποίον η τράπεζα πληρώνει ώστε να τον δανείσει.

Ο δανειολήπτης, του οποίου το όνομα δεν αποκαλύπτεται, είχε πάρει στεγαστικό δάνειο με το επιτόκιο δανεισμού να συνδέεται με το επιτόκιο αναφοράς της Ελβετίας συν 0,5%. Το επιτόκιο αναφοράς που είναι γνωστό ως Swiss franc Libor βρίσκεται σήμερα στο -0,84%, οπότε η τράπεζα Bankinter θα πρέπει να πληρώσει επιτόκιο -0,34% για το προνόμιο να κρατήσει τον πελάτη της. Τούτου λεχθέντος ο δανειολήπτης πιθανότατα δεν χοροπηδάει από τη χαρά του: Για όλους όσοι έχουν εισοδήματα σε ευρώ η απότομη άνοδος της ισοτιμίας του ελβετικού φράγκου στις αρχές Ιανουαρίου σημαίνει ότι το κόστος εξυπηρέτησης του δανείου τους έχει αυξηθεί κατά σχεδόν 16%. Αυτές οι δύο περιπτώσεις είναι τόσο σπάνιες και τόσο ασυνήθιστες ώστε δεν μπορεί κανείς να υποστηρίξει ότι έχει αλλάξει η οικονομική πραγματικότητα στην Ευρώπη.

Πράγματι, χιλιάδες δανειολήπτες ανά την Ευρώπη έχουν πάρει δάνεια που είναι συνδεδεμένα με το Euribor ή το ελβετικό επιτόκιο αναφοράς ή το Libor, ορισμένα εκ των οποίων είναι πλέον αρνητικά. Ωστόσο, οι τράπεζες έχουν διάφορους τρόπους ώστε να καταφέρουν να μην πληρώνουν τους πελάτες τους για το προνόμιο να τους δανείζουν. Μπορούν να προσφύγουν στα δικαστήρια, ακόμη και να εισαγάγουν στα δάνεια ρήτρα που θέτει το μηδέν ως κατώτατο όριο δανειστικού επιτοκίου. Ακόμη και αν οι τράπεζες αποφύγουν να εμφανίσουν ζημίες για δάνεια που έχουν χορηγήσει, εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν πρόβλημα. Αν επιθυμούν να αποκομίζουν κέρδος από τα δάνεια που χορηγούν με επιτόκιο κοντά στο μηδέν, τότε θα πρέπει να αρχίσουν να χρεώνουν τους πελάτες τους για τις καταθέσεις τους. Τότε οι καταθέτες ίσως να αρχίσουν ν’ αναρωτιούνται για ποιο λόγο χρειάζονται τελικά τις τράπεζες όταν μπορούν απλώς να κρατήσουν τα χρήματά τους σε μετρητά. Ορίστε πώς έθεσε πρόσφατα το πρόβλημα ο ιστορικός των αγορών κ. Ρ. Ναπιέ: «Η μετακίνηση από τις καταθέσεις στα μετρητά θα προκαλέσει μαζικές αναλήψεις από το τραπεζικό σύστημα. Πράγμα που δεν έχει γίνει. Ακόμη.

Ωστόσο, καθώς η ΕΚΤ δεν έχει ακόμη πραγματοποιήσει το μεγαλύτερο μέρος της αγοράς περιουσιακών στοιχείων, η μετακίνηση προς τα αρνητικά ονομαστικά επιτόκια δανεισμού μόλις άρχισε. Σε κάποιο στάδιο θα συμβεί η στροφή προς τα μετρητά και τότε θα γίνουν πολύ σαφέστερα τα όρια της νομισματικής πολιτικής». Η ΕΚΤ ζει πια στην κόψη του ξυραφιού, επιτρέποντας στις τράπεζες και στους πελάτες τους να ρίξουν μια ματιά στην άβυσσο. Είμαι βέβαιος ότι θα καταλάβει πότε είναι αναγκαίο να κάνει πίσω. Οπότε χαρείτε το θέαμα για όσο διαρκεί: μπορεί να ζήσετε την εμπειρία μόνο μια φορά στη ζωή σας ακόμη και αν τα οικονομικά κέρδη θα είναι βραχυπρόθεσμα.

Πηγή