Το ΔΝΤ επιμένει στη συνταγή των μεταρρυθμίσεων

12/2/2013

Του Nemat Shafik *

Είναι πλέον ευρέως αποδεκτό ότι η διαχείριση της κρίσης στην ευρωζώνη απαιτεί «περισσότερη Ευρώπη». Χρειάζεται περισσότερη ολοκλήρωση όχι μόνο χάρη του ενιαίου νομίσματος, αλλά επίσης για όλη την ενιαία αγορά της Ε.Ε., ώστε να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα και να υπάρξει οικονομική ανάκαμψη.

Τον προηγούμενο χρόνο οι αξιωματούχοι έλαβαν σημαντικές αποφάσεις για να διαχειριστούν την κρίση. Η διαδικασία λήψης αποφάσεων δεν ήταν πάντα κομψή, ενώ και το αρχιτεκτονικό σχέδιο για τέτοιες διαδικασίες δεν είναι πλήρως έτοιμο. Τελικά, όμως, «η ολοκλήρωση της τελευταίας στιγμής» φαίνεται πως απέτρεψε μία νομισματική κρίση. Όπως δήλωσε και ο Jean Monnet, ένας από τους ιδρυτές της Ε.Ε. «ο κόσμος δέχεται την αλλαγή μόνο όταν αντιμετωπίζει την ανάγκη και αναγνωρίζει την ανάγκη μόνο όταν αντιμετωπίζει κρίση».

Αν και το κύριο σύμπτωμα της κρίσης ήταν η χρηματοοικονομική αποσύνθεση, η κύρια αιτία ήταν η έλλειψη σύγκλισης στην παραγωγικότητα. Πολλοί οικονομολόγοι εσφαλμένα πίστευαν ότι το ενιαίο νόμισμα και η μείωση των spreads στα κρατικά ομόλογα θα οδηγούσαν σε ροή των κεφαλαίων εκεί όπου θα μπορούσε να γίνει η πιο αποδοτική εκμετάλλευσή τους - οδηγώντας κατά συνέπεια και στη σύγκλιση. Τελικά, όμως, οι χώρες με το χαμηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα το 1999 δεν κατέγραψαν τη μεγαλύτερη κατά κεφαλήν ανάπτυξη.

Ενδιαφέρον προκαλεί το γεγονός ότι ορισμένες χώρες της ανατολικής Ευρώπης είχαν καλύτερη πορεία από ό,τι εκείνες του ευρωπαϊκού Νότου, με ταχύτερη ανάπτυξη του κατά κεφαλήν εισοδήματος, επειδή οι δικές τους οικονομίες ήταν πιο ανταγωνιστικές και μπόρεσαν να ενσωματωθούν στην παγκόσμια αλυσίδα προσφοράς, ειδικότερα μέσω των ισχυρών δεσμών με τη Γερμανία.

Η τρέχουσα περίοδος σταθερότητας θα πρέπει να αποκτήσει διάρκεια. Αυτό απαιτεί διόρθωση του χρηματοοικονομικού κλάδου της ευρωζώνης και των υψηλών χρεών και επίλυση του προβλήματος της απόκλισης στην παραγωγικότητα βελτιώνοντας την ανταγωνιστικότητα. Δυστυχώς, θα πρέπει όλα αυτά να γίνουν με φόντο το ακόμη αδύναμο οικονομικό περιβάλλον. Οι τελευταίες προβλέψεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου κάνουν λόγο για ήπια συρρίκνωση του ΑΕΠ της ευρωζώνης το 2013.

Ας αναλογιστούμε τις μεταρρυθμίσεις στις αγορές προϊόντων και εργασίας. Η έρευνα του ΔΝΤ δείχνει ότι εάν η ευρωζώνη καλύψει τη μισή απόσταση με τις καλύτερες πρακτικές που υπάρχουν μεταξύ των μελών του ΟΟΣΑ στην αγορά απασχόλησης και στο συνταξιοδοτικό τότε το ΑΕΠ μπορεί να ενισχυθεί κατά περίπου 1,5% σε μέσο όρο μετά από πέντε χρόνια και επιπλέον κατά 2,25% εάν ενισχυθεί ο ανταγωνισμός στις αγορές προϊόντων και απασχόλησης.

Τα κέρδη από τέτοιες μεταρρυθμίσεις συσσωρεύονται σταδιακά, γεγονός που καθιστά δύσκολη την εφαρμογή τους για τους πολιτικούς. Έχει καταγραφεί σημαντική πρόοδος κυρίως στις χώρες της περιφέρειας του Νότου που έχουν πληγεί περισσότερο. Αυτές οι μεταρρυθμίσεις, όμως, που συχνά εφαρμόζονται με υψηλό κοινωνικό και πολιτικό κόστος, ακόμη δεν έχουν μετουσιωθεί σε απτά κέρδη ως προς την ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης.

Στην Ελλάδα, για παράδειγμα, η κυβέρνηση προχώρησε σε τολμηρά βήματα για τη μεταρρύθμιση στην αγορά εργασίας. Τα κέρδη αυτά, όμως, δεν έχουν οδηγήσει ακόμη σε χαμηλότερες τιμές. Ο λόγος είναι ότι πολλές αγορές παραμένουν προστατευμένες.

Ας δούμε για παράδειγμα το γάλα πρώτης βρεφικής ηλικίας. Μέχρι πρότινος, μόνο τα φαρμακεία είχαν το δικαίωμα να το πωλούν. Τον προηγούμενο χρόνο η κυβέρνηση προχώρησε σε απελευθέρωση των πωλήσεων και οι τιμές μειώθηκαν αμέσως κατά 20%. Στη συνέχεια, όμως, το μέτρο ανατράπηκε λόγω των πιέσεων από εκείνους που ευνοούνταν από το προηγούμενο καθεστώς. Το γάλα πρώτης βρεφικής ηλικίας επέστρεψε τελικά στα σούπερ μάρκετ, αλλά όλη αυτή η ιστορία δείχνει πόσο δύσκολη είναι η μάχη που πρέπει να δοθεί για να ενισχυθεί ο ανταγωνισμός σε οικονομίες που έχουν συνηθίσει να λειτουργούν με υψηλά επίπεδα προστατευτισμού.

Πολλές από τις απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις θα πρέπει να γίνουν σε εθνικό επίπεδο. Όμως, είναι επίσης πολλές κι εκείνες που πρέπει να γίνουν σε επίπεδο Ευρωζώνης, όπως η αναδιάρθρωση των τραπεζών που αντιμετωπίζουν προβλήματα και η τραπεζική ενοποίηση. Άλλες πάλι, όπως η κινητικότητα του εργατικού δυναμικού και η απελευθέρωση στον κλάδο παροχής υπηρεσιών, θα ευνοηθούν από συλλογικές δράσεις της Ε.Ε.

Όμως, αυτό που είναι οικονομικά απαραίτητο αποδεικνύεται πολιτικά δύσκολο. Η στήριξη της κοινής γνώμης στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα έχει μειωθεί στις περισσότερες χώρες της Ευρωζώνης. Τα μέλη της αλλά και τα μέλη της Ε.Ε. χρειάζεται να καταλήξουν σε συμβιβασμούς για μεταρρυθμίσεις, που θα επικεντρώνονται σε μεσοπρόθεσμα οφέλη για την Ένωση αντί να βαλτώνουν σε εθνικό επίπεδο από το κόστος της προσαρμογής.

Ευτυχώς, τα συμπτώματα της κρίσης στον χρηματοοικονομικό κλάδο υποχωρούν και δημιουργείται ένα νέο κλίμα αισιοδοξίας στις αγορές. Παραμένει, όμως, το βασικό πρόβλημα, η ελλιπής σύγκλιση της παραγωγικότητας. Η περαιτέρω ολοκλήρωση θα πρέπει να είναι μέρος της λύσης για να υπάρξει διαρκής ανάκαμψη. Οι ηγέτες της Ευρώπης θα πρέπει να συνεχίσουν στην επίπονη πορεία τους και να αποφύγουν τους πειρασμούς μέχρι να φτάσουν στον στόχο τους.

* Ο Nemat Shafik είναι αναπληρωτής γενικός διευθυντής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.

Πηγή

Πρέπει να είναι αφελής κάποιος για να πιστεύει ότι το πρόβλημα  της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας θα λυθεί αν πουλούν τα supermarket  βρεφικά γάλατα ή αν ανοίξει το επάγγελμα των φορτηγατζήδων.
Ο Wolfgang Munchau, αρθρογράφος των Financial Times, έγραψε τα εξής:

''Οι συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις μπορεί να είναι χρήσιμες, αλλά ας μη γελιόμαστε. Οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις μπορούν να λύσουν αυτό που τελικά αποτελεί κρίση στα ισοζύγια πληρωμών. Πρώτα, όμως, πρέπει να αντιμετωπιστεί η πραγματική κρίση, αντί να προσφεύγουμε στη γνωστή συζήτηση όπου ανέκαθεν οι Ευρωπαίοι προτιμούσαν να σπαταλούν τον χρόνο τους: στις θεσμικές και τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Και τα δύο είναι άσχετα αναφορικά με αυτήν την κρίση..'' (Πηγή)

Είναι χαρακτηριστικό ότι ο αναλυτής του ΔΝΤ επιμένει στις μεταρρυθμίσεις την ώρα που το ευρώ ανατιμάται έναντι των κυριοτέρων νομισμάτων (δολαρίου, γεν, ελβετικού φράγκου). (Πηγή) Επίσης όταν κάνουν όλες οι χώρες εσωτερική υποτίμηση, δεν ανακτά καμία ανταγωνιστικότητα έναντι της άλλης.(Πηγή) Αυτό σημαίνει ότι και στην Ευρωζώνη και στις τρίτες χώρες, η ελληνική οικονομία δεν γίνεται πιο ανταγωνιστική και επομένως οι θυσίες του ελληνικού λαού  και τα δεινά που υποφέρει πάνε τζάμπα.

Το ΔΝΤ επιμένει στις μεταρρυθμίσεις, και ειδικά στις ιδιωτικοποιήσεις, γιατί έτσι θα βγάλουν τεράστια κέρδη οι πολυεθνικές που αντιπροσωπεύει αυτό και η Γερμανία.Γι αυτόν τον λόγο αποδίδει εκεί την ακρίβεια και όχι στις υπερτιμολογήσεις των αγαθών και των υπηρεσιών που κάνουν οι πολυεθνικές ακόμα και επί ΔΝΤ και τρόικας. (Πηγή)