Στρεβλά μοντέλα οδηγούν σε λανθασμένες πολιτικές

2/10/2018

Του Paul Krugman

Δέκα χρόνια και δύο εβδομάδες μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers έχουν γραφτεί σχεδόν ένα εκατομμύριο άρθρα για την κρίση του 2008 και τις συνέπειές της. Πολλοί διατείνονται πως οι πολιτικές επιπτώσεις της εξακολουθούν μέχρι σήμερα να διαμορφώνουν τον κόσμο μας και έχουν δίκιο. Ωστόσο, καθ’ όσον γνωρίζω, είναι λίγοι όσοι έχουν εστιάσει την προσοχή τους στις μακροπρόθεσμες οικονομικές συνέπειες. Τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην ευρωζώνη η ανεργία βρίσκεται σε προ κρίσης επίπεδα. Εντούτοις, η επιστροφή της οικονομίας σε καθεστώς μιας τρόπον τινά πλήρους απασχόλησης παρατηρείται, ενώ το ΑΕΠ βρίσκεται σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα από αυτό που προέβλεπαν οι αναλυτές πριν ξεσπάσει η κρίση. Και, φυσικά, δεν είμαι ο μόνος, που το παρατηρεί. Οι οικονομολόγοι χρησιμοποιούν τον όρο «εν δυνάμει παραγωγή» για να δηλώσουν το μέγιστο της παραγωγής μιας οικονομίας, χωρίς να υπερθερμανθεί.

Πολλές εθνικές υπηρεσίες, όπως το γραφείο προϋπολογισμού του αμερικανικού Κογκρέσου, αλλά και διεθνείς οργανισμοί, όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο συνηθίζουν να κάνουν εκτιμήσεις της τρέχουσας εν δυνάμει παραγωγής και της μελλοντικής. Πρόκειται για προβλέψεις βασισμένες σε συγκεκριμένα μοντέλα και όχι σε πραγματικά δεδομένα. Ωστόσο, αυτά τα μοντέλα έχουν αξία για τη χάραξη πολιτικής. Εάν συγκρίνουμε τις προ κρίσης προβλέψεις της εν δυνάμει παραγωγής σε ορίζοντα δεκαετίας με τις σημερινές, τι θα δούμε; Η απάντηση είναι μία πάρα πολύ σοβαρή προς τα κάτω απόκλιση των προβλέψεων της παραγωγικής ικανότητας της οικονομίας και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Στις ΗΠΑ, η πρόβλεψη του Ιανουαρίου του 2018 με εκείνη του Ιανουαρίου του 2008 είναι 11% χαμηλότερη. Μία εξήγηση θα μπορούσε να είναι η εξής: η επιβράδυνση της οικονομίας σχετίζεται με πράγματα όπως η απογοήτευση από τα επιτεύγματα της τεχνολογίας (π.χ. κυκλοφορεί νέο iPhone, αλλά ποιος ενδιαφέρεται;), καθώς και με κοινωνικές αλλαγές, που συντείνουν σε μειωμένη συμμετοχή των ανθρώπων στην αγορά εργασίας – κι αυτές θα συνέβαιναν, ακόμα και χωρίς την κρίση του 2008.

Το πιο ακραίο παράδειγμα απόκλισης μεταξύ των εκτιμήσεων του πραγματικού και του εν δυνάμει ΑΕΠ είναι η Ελλάδα, όπου παρατηρήθηκε βαθιά ύφεση. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, σχεδόν το ήμισυ οφείλεται κυρίως στην ελάττωση της παραγωγικής ικανότητας και όχι στη μειωμένη αξιοποίηση της ικανότητας αυτής. Ακόμα και αυτό υποβαθμίζει τη σοβαρότητα της κατάστασης. Η Ελλάδα, σύμφωνα με τους διεθνείς οργανισμούς, είχε δραστική υπερθέρμανση της οικονομίας το 2007 και το 2008, αν και ελάχιστοι τότε το παρατηρούσαν. Το ΔΝΤ, συγκεκριμένα, υπογράμμιζε πως τότε η ελληνική οικονομία «έτρεχε» 2,5% υπεράνω των δυνατοτήτων της, ενώ σήμερα ανεβάζει το ποσοστό στο 10,7%. Οπότε, εδώ καταλήγω σε ακόμα μία εξήγηση: στο ότι η μεγάλη απόκλιση των εκτιμήσεων πιθανώς να υφίσταται μόνον στο μυαλό και στα μοντέλα των πολιτικών και των τεχνικών συμβούλων τους, ενώ η πραγματικότητα έγκειται στο ότι υπάρχει τεράστια ποσότητα πλεονασματικής παραγωγικής ικανότητας. Δεν το αποκλείω να ισχύει. Πάντως, εάν η δραματική ύφεση του 2008 οδήγησε στην τεράστια απόκλιση των εκτιμήσεων, είναι βέβαιον ότι επείγει η λήψη κατάλληλων μέτρων αφενός για να αποτραπεί κατά το δυνατόν μία νέα κρίση, αφετέρου για να μπορέσουμε να αντεπεξέλθουμε, εάν τελικώς ξεσπάσει.

Πηγή

Διαβάστε περισσότερα »

Κρούγκμαν: Το πάρτι τελείωσε για την Τουρκία

12/8/2018

Το χρέος σε ξένο νόμισμα βυθίζει την τουρκική οικονομία σε ένα σπιράλ θανάτου, τονίζει ο Κρούγκμαν. Η επιλογή των capital controls, η διαγραφή χρέους και η δύσκολη επιστροφή σε δημοσιονομικά βιώσιμο μονοπάτι.

H Toυρκία είναι αντιμέτωπη με μια κρίση παρόμοια με αυτήν που έπληξε την Ινδονησία και άλλες χώρες της Ασίας στα τέλη της δεκαετίας του 1990, εκτιμά σε άρθρο του στους New York Times ο Πολ Κρούγκμαν.

Όπως υποστηρίζει ο νομπελίστας οικονομολόγος, το σενάριο των συγκεκριμένων κρίσεων είναι το εξής:

«Ξεκινάς με μια χώρα, που για οποιοδήποτε λόγο, έγινε η αγαπημένη των ξένων δανειστών και βίωσε μια μεγάλη εισροή ξένων κεφαλαίων για αρκετά χρόνια. Το κρίσιμο είναι πως το χρέος που προκύπτει με τον τρόπο αυτό αποτιμάται σε ξένο νόμισμα, όχι σε εγχώριο (που είναι και ο λόγος που οι ΗΠΑ, οι οποίες δέχτηκαν και αυτές μεγάλες εισροές στο παρελθόν, δεν είναι εξίσου ευάλωτες, δανειζόμαστε σε δολάρια).

Σε κάποιο σημείο ωστόσο το πάρτι τελειώνει. Δεν έχει τόση σημασία τι προκαλεί την απότομη διακοπή στον ξένο δανεισμό: μπορεί να είναι γεγονότα στο εσωτερικό, όπως το να τοποθετείς το γαμπρό σου ως υπεύθυνο για την οικονομική πολιτική, μπορεί να είναι μια αύξηση των αμερικανικών επιτοκίων, μπορεί να είναι μια κρίση σε μια άλλη χώρα που οι δανειστές θεωρούν πως είναι παρόμοια με τη δική σου.

Όποιο και αν είναι το σοκ, το κρίσιμο είναι ότι το ξένο χρέος έχει καταστήσει την οικονομία σου ευάλωτη σε ένα σπιράλ θανάτου. Η απώλεια εμπιστοσύνης προκαλεί πτώση στο νόμισμα σου. Αυτό κάνει πιο δύσκολο να αποπληρώσεις τα χρέη σε ξένο νόμισμα. Αυτό πλήττει την πραγματική οικονομία και μειώνει ακόμα περισσότερο την εμπιστοσύνη, οδηγώντας σε περαιτέρω πτώση το νόμισμα σου και ούτω καθεξής.

Το αποτέλεσμα είναι ότι το ξένο χρέος εκτινάσσεται ως ποσοστό του ΑΕΠ. Η Ινδονησία μπήκε στην οικονομική κρίση της δεκαετίας του 1990 με ξένο χρέος λιγότερο από 60% του ΑΕΠ, περίπου όσο και της Τουρκίας φέτος. Ως το 1998 η βουτιά της ρουπίας είχε στείλει το χρέος αυτό σχεδόν στο 170% του ΑΕΠ».

O Κρούγκμαν προειδοποιεί πως αν δεν υπάρξει αποτελεσματική αντίδραση από την τουρκική κυβέρνηση, τότε το νόμισμα θα βουτήξει και το χρέος θα εκτοξευτεί μέχρι να «χρεοκοπήσουν όλοι όσοι είναι να χρεοκοπήσουν».

Στο σημείο αυτό, σημειώνει, το αδύναμο νόμισμα θα οδηγήσει σε μια εξαγωγική έκρηξη και η οικονομία θα αρχίσει να ανακάμπτει στηριζόμενη στα μεγάλα εμπορικά πλεονάσματα.

Μπορεί η Τουρκία να αποφύγει αυτή την κατάρρευση και να μειώσει το κόστος της κρίσης; Σύμφωνα με τον Κρούγκμαν υπάρχουν ακόμα περιθώρια, αλλά είναι πολύ στενά. Αυτό που χρειάζεται είναι ένας συνδυασμός βραχυπρόθεσμης ανορθοδοξίας και αξιόπιστων δεσμεύσεων για επιστροφή στην ορθοδοξία μακροπρόθεσμα.

Τα βήματα που πρέπει να γίνουν κατά τον ίδιο είναι τα εξής: να διακοπεί η εκρηκτική άνοδος του λόγου του χρέους με κάποια προσωρινά capital controls και την αποκήρυξη ενός μέρους του χρέους σε ξένο νόμισμα. Εν τω μεταξύ, πρέπει να υπάρξουν μέτρα για ένα δημοσιονομικά βιώσιμο καθεστώς μόλις λήξει η κρίση. Αν όλα πάνε καλά, η εμπιστοσύνη θα επιστρέψει σταδιακά και τα capital controls θα αρθούν.

Όπως επισημαίνει, κάτι παρόμοιο έκανε η Μαλαισία το 1998 και η Νότια Κορέα την ίδια εποχή. Μια δεκαετία αργότερα, η Ισλανδία τα κατάφερε αρκετά καλά με ένα συνδυασμό capital controls και αποκήρυξης χρέους.

Η Αργεντινή τα πήγε σχετικά καλά με τις ετερόδοξες πολιτικές το 2002 και κάποια χρόνια αργότερα, αλλά η κυβέρνηση Κίρχνερ επέστρεψε νωρίτερα από ότι έπρεπε σε ορθόδοξες πολιτικές και άνοιξε το δρόμο για επιστροφή της χώρας στην κρίση.

Το παράδειγμα της Αργεντινής καταδεικνύει σύμφωνα με τον Κρούγκμαν πόσο δύσκολη είναι η αντιμετώπιση μιας τέτοιας κρίσης. «Χρειάζεσαι μια κυβέρνηση που είναι ευέλικτη και υπεύθυνη ταυτόχρονα» τονίζει ο ίδιος, επισημαίνοντας πως δυστυχώς δεν φαίνεται ότι η Τουρκία του Ερντογάν να είναι μια τέτοια περίπτωση.

Πηγή

Διαβάστε περισσότερα »

Κρούγκμαν: Η Βρετανία δεν είναι Ελλάδα, έχει δικό της νόμισμα και μπορεί να δανειστεί

19/6/2016

Το δημοψήφισμα της 23ης Ιουνίου στη Βρετανία είναι μια επιλογή ανάμεσα στο κακό και στο λιγότερο κακό, υποστηρίζει σε άρθρο του ο Πολ Κρούγκμαν, στο οποίο παίρνει θέση υπέρ της παραμονής στην ΕΕ.

«Θα ψήφιζα Remain. Θα το έκανα με πλήρη επίγνωση πως η Ε.Ε. είναι βαθιά δυσλειτουργική και δείχνει λίγα σημάδια μεταρρύθμισης. Αλλά μια έξοδος της Βρετανίας -Brexit- πιθανότατα θα έκανε τα πράγματα χειρότερα, όχι μόνο για την Βρετανία, αλλά και για την Ευρώπη συνολικά» υποστηρίζει ο νομπελίστας οικονομολόγος.

Όσον αφορά το οικονομικό επιχείρημα, ο κ. Κρούγκμαν θεωρεί ότι είναι ξεκάθαρο: «To Βrexit θα έκανε την Βρετανία πιο φτωχή. Δεν θα οδηγούσε αναγκαστικά σε ένα εμπορικό πόλεμο, αλλά δίχως αμφιβολία θα έπληττε το βρετανικό εμπόριο με την υπόλοιπη Ευρώπη, μειώνοντας την παραγωγικότητα και τα εισοδήματα. Με βάση τους πρόχειρους υπολογισμούς μου, οι οποίοι ευθυγραμμίζονται με άλλες εκτιμήσεις, η Βρετανία θα κατέληγε περίπου 2% φτωχότερη».

Ο ίδιος θεωρεί επίσης πως υπάρχει το ρίσκο το Brexit να υπονομεύσει το City του Λονδίνου, που αποτελεί μεγάλη πηγή εξαγωγών και εσόδων για τους Βρετανούς.

Ο κ. Κρούγκμαν εκτιμά πως είναι λανθασμένη και η εκτίμηση πως μια αποχώρηση της Βρετανίας από την Ε.Ε. θα λειτουργούσε ως ένα ισχυρό σοκ στις ελίτ των Βρυξελλών και θα τις ανάγκαζε να προχωρήσουν σε μεταρρυθμίσεις.

Σύμφωνα με τον ίδιο το πιθανότερο ενδεχόμενο είναι πως ένα Brexit θα ενίσχυε ακόμα περισσότερο τις εθνικιστικές και ακροδεξιές δυνάμεις που εξαπλώνονται σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο.

Ωστόσο, ο κ. Κρούγμαν χαρακτηρίζει υπερβολικές τις ανησυχίες για πρόκληση οικονομικής κρίσης από μια έξοδο της Βρετανίας.

«Η Βρετανία δεν είναι Ελλάδα» σημειώνει. «Έχει δικό της νόμισμα και μπορεί να δανειστεί σε αυτό το νόμισμα, οπότε δεν κινδυνεύει από φυγή κεφαλαίων που θα προκαλούσαν νομισματικό χάος. Τις τελευταίες εβδομάδες οι πιθανότητες μιας ψήφου υπέρ του Leave έχουν ενισχυθεί, αλλά τα βρετανικά επιτόκια έχουν πάει κάτω και όχι πάνω, ακολουθώντας την παγκόσμια πτώση των αποδόσεων» υπογραμμίζει.

Πηγή

Διαβάστε περισσότερα »

When Virtue Fails

17/6/2016

By Paul Krugman

There are two narratives about the euro crisis. One – favored by English-speaking economists, including yours truly – sees it all through the lens of optimum currency area theory. Basically, shocks happen, and when you establish a common currency without a shared government, you give countries no good way, fiscal or monetary, to respond to these shocks.

The other narrative, however, favored by Berlin and Brussels, sees the whole thing as the wages of sin. Southern European countries behaved irresponsibly, and now they’re paying the price. What everyone needs to do, they say, is institute a reign of virtue, of fiscal responsibility with structural reform, and all will be well.

So it’s important to note that the euro area’s locus of trouble is moving from the south to an arc of northern discomfort - to countries that don’t at all fit the stereotype of lazy southerners.

Notably, Finland is the new sick man of Europe. And the Netherlands — which in many ways is more German than the Germans — is doing slightly better than Italy but significantly worse than France and Portugal.

Indeed, France – the subject of a thousand news reports about how a generous welfare state is killing its economy — is doing relatively OK.

The specific shocks vary. Finland has been hit by the fall of Nokia and the adverse effect of digital media on newsprint exports. The Dutch are suffering from a burst housing bubble, severe deleveraging, and an extra burden of austerity mania. But the overall point is that when things go wrong there’s no good answer.

So maybe the woes of the euro reflect a bad system, not moral failure on the part of troubled nations? Das ist unmöglich!

Πηγή

Διαβάστε περισσότερα »

Ο Κρούγκμαν για την δραχμή, το χρέος και την κρίση

17/9/2015

Από συνέντευξη που μεταδόθηκε από τον τηλεοπτικό σταθμό ''Σκάι''.

Για την έλλειψη εθνικού νομίσματος

Η Ελλάδα έχει παραγωγικότητα εργασίας που είναι σημαντικά χαμηλότερη από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.Άρα αν αυτό δε αλλάξει, ακόμα και υπό τις καλύτερες προϋποθέσεις, η Ελλάδα θα έχει βιοτικό επίπεδο που θα είναι επίσης σημαντικά χαμηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.Δεν θα μπορέσει να φτάσει τα γερμανικά επίπεδα αμοιβών ούτε το επίπεδο αμοιβών του κοινοτικού μέσου όρου όσο παραμένει μία χώρα με χαμηλή παραγωγικότητα. Αλλά αυτό δεν δικαιολογεί ανεργία 25%, αυτό θα δικαιολογούσε απλώς να έχει αμοιβές κατά τι χαμηλότερες.Είναι λοιπόν οι θανάσιμες συνέπειες του ευρώ και των πολιτικών λιτότητας που οδήγησαν σ' αυτό το κακό σημείο. Θα ήθελα να συγκρίνω την Ελλάδα με την Πολωνία. Η Πολωνία είναι μία χώρα με χαμηλή παραγωγικότητα, σύμφωνα με τις περισσότερες εκτιμήσεις χαμηλότερη απ' ότι η Ελλάδα. Αλλά δεν πέρασε κρίση και η βασική διαφορά είναι μετά βεβαιότητας ότι η Πολωνία έχει το δικό της νόμισμα. Δεν υπήρξαν εκεί ούτε μαζικές εισροές χρήματος όπως τα καλά χρόνια του ευρώ, ούτε μαζικές εκροές. Εν κατακλείδι ναι, η Ελλάδα πάσχει από διαρθρωτικά προβλήματα, έχει μία οικονομία χαμηλής παραγωγικότητας, θα έπρεπε να είναι πλουσιότερη απ' ότι είναι. Αλλά δεν είναι αυτός ο λόγος για τον οποίο βρίσκεται σε κρίση.

Για την επαναφορά του εθνικού νομίσματος

Οφείλουμε να παραδεχτούμε ότι είναι εξαιρετικά αβέβαιο, δεν υπάρχουν χρήσιμες ανάλογες περιπτώσεις. Η πλησιέστερη που έχουμε στα χέρια μας είναι της Αργεντινής το 2001-2002 που είχε μεν δικό της νόμισμα, αλλά πέρασε μία διαδικασία μεγάλης αναστάτωσης καθώς αποδεσμευόταν από το δολάριο.Αυτή η διαδικασία ήταν πολύ πιο επιτυχημένη, προκάλεσε πολύ μικρότερη αναστάτωση απ' ότι νομίζει ο κόσμος. Πολλοί φαντάζονται ότι υπήρχε μία διαρκής κρίση εκεί αλλά δεν ήταν έτσι. Αντίθετα η οικονομία ανέκαμψε θεαματικά εντός μόνον δύο τριμήνων. Άρα το παράδειγμα της Αργεντινής είναι σχετικά ενθαρρυντικό. Στην περίπτωση της Ελλάδας, δυστυχώς λόγω του ευρώ, λόγω του ότι δεν υπάρχει ελληνικό νόμισμα, τα πράγματα θα είναι δυσκολότερα. Δεν γνωρίζουμε πόσο δυσκολότερα. Το πρόβλημα είναι πως η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μία επιλογή από τη μία μεριά ανάμεσα σε μία εξαιρετικά αβέβαιη πολιτική εν γνώσει του ότι μία χώρα με το δικό της νόμισμα διαθέτει πολύ περισσότερες επιλογές απ' αυτές που έχει αυτή την στιγμή η Ελλάδα και από την άλλη πλευρά σε μία στρατηγική που έχει εφαρμοστεί την τελευταία πενταετία και γνωρίζουμε ότι δεν αποδίδει, γνωρίζουμε ότι θα αποτύχει.

Για το δημόσιο χρέος

Η αλήθεια είναι ότι αυτά τα χρήματα δεν θα επιστραφούν ποτέ. Στην πραγματικότητα το χρέος της Ελλάδας είναι αδύνατο να αποπληρωθεί.Καμία χώρα δεν μπορεί να πραγματοποιήσει τέτοια δημοσιονομική, που απαιτείται να κάνει η Ελλάδα. Άρα ρεαλιστικά μιλώντας, δεν υπάρχει απώλεια για τον Ολλανδό ή τον Γερμανό φορολογούμενο.

- Λέτε δηλαδή πως είναι ζημιά, χαμένα λεφτά ούτως ή άλλως.

Ναι και σε μεγάλο βαθμό έχει ήδη κεφαλαιοποιηθεί. Αν ισχυρίζεται λοιπόν κάποιος ότι είναι πολιτικά αδύνατον να αναγνωριστεί η πραγματικότητα, τότε η Ελλάδα θα πρέπει να βγει από το ευρώ διότι δεν θα υπάρχει τρόπος εντός του ευρωσυστήματος να βρεθεί ένα σχέδιο με την παραμικρή πιθανότητα επιτυχίας, είναι αδιέξοδο.

Τι θα έκανε στη θέση του Τσίπρα

Αυτό που θα έκανα είναι το εξής; Την περίοδο μετά το ''Όχι'' στο δημοψήφισμα, δεν θα έβγαζα τη χώρα από το ευρώ αλλά θα προχωρούσα σε παράλληλο νόμισμα. Θα εφάρμοζα το σχέδιο Β που είχε ήδη προετοιμαστεί με τις χρεωστικές κάρτες ώστε απλώς να διασφαλίσω τη ρευστότητα ώστε να μπορεί το ελληνικό σύστημα ν λειτουργεί χωρίς να χρειάζεται να εξαρτάται σε κάθε βήμα από την Ευρωπαική Κεντρική Τράπεζα.

- Το σχέδιο του Βαρουφάκη και του Τζέιμς Γκάλμπρειθ.

Προς τα εκεί θα είχα οδηγηθεί και κάτι τέτοιο δεν θα οδηγούσε αναγκαστικά σε Grexit. Ίσως έδινε την ευκαιρία για μία νέα συζήτηση που θα κατέληγε σε μία ρεαλιστική συμφωνία με τους δανειστές κι έτσι ενδεχομένως η Ελλάδα να είχε παραμείνει εντός ευρωζώνης. Αλλά αν όχι, αν η άλλη πλευρά παρέμενε αδιάλλακτη τότε θα επέλεγα την έξοδο γνωρίζοντας ότι εγκυμονεί κινδύνους και συνεπάγεται αναταραχή. Γιατί η οδός που ακολουθείται τώρα εγγυημένα θα αποτύχει, δεν μπορεί να αποδώσει. Η κοινή γνώμη ποτέ δεν υποστηρίζει ένα πιο αδύναμο νόμισμα ακόμη κι όταν έπρεπε κι αυτό καταστρέφει την Κεντροαριστερά σ' ολόκληρη την Ευρώπη. Η λογική, η μετριοπαθής Αριστερά έχει πέσει θύμα εκφοβισμού από τους τραπεζίτες. Απομένουν λοιπόν μόνον κάποιοι τρελοί που μου φαίνονται τρομακτικοί για άλλους λόγους, οι οποίοι όμως είναι οι μοναδικοί που είναι διατεθειμένοι να υποστηρίξουν μία πολιτική που ίσως είναι απαραίτητη. Το σιχαίνομαι αυτό αλλά ...

Πώς θα ξεπεραστεί η κρίση

- Θεωρείτε πως για την ανάκαμψη τον κεντρικό ρόλο θα παίξει το δημόσιο και όχι οι ιδιωτικές επενδύσεις;

Όχι αντιθέτως, θα συνιστούσα να σταματήσει η πολιτική των περικοπών στις δημόσιες επενδύσεις, αλλά πιστεύω ότι οδηγός για την ανάκαμψη θα είναι ο ιδιωτικός τομέας. Είναι σημαντικό να πω πως δεν είμαι σοσιαλιστής, δεν πιστεύω στον έλεγχο τω μέσων παραγωγής από την κυβέρνηση ή οτιδήποτε παρόμοιο. Πιστεύω ότι ακόμη και στην Ελλάδα υπάρχουν κάποια πράγματα για τα οποία το κράτος θα πρέπει να δαπανά αλλά η ανάκαμψη θα έρθει όταν δοθεί η ευκαιρία στον ιδιωτικό τομέα να συνέλθει, όταν σταματήσουν να τον σφυροκοπούν με όλο και περισσότερη λιτότητα.

Διαβάστε περισσότερα »

Κρούγκμαν: «Ισως υπερεκτίμησα την ικανότητα της ελληνικής κυβέρνησης»

 

19/7/2015

«Δεν είχε εναλλακτικό σχέδιο»

Το γεγονός ότι ίσως τελικά να υπερεκτίμησε την ικανότητα της ελληνικής κυβέρνησης παραδέχθηκε για πρώτη φορά ο Πολ Κρούγκμαν, εκ των πιο σκληρών επικριτών των μέτρων λιτότητας που έχουν επιβληθεί στην Ελλάδα. Σε συνέντευξή του στο CNN, ο Αμερικανός νομπελίστας οικονομολόγος ομολογεί ότι ήταν ένα «σοκ» γι’ αυτόν όταν συνειδητοποίησε ότι η ελληνική κυβέρνηση «νόμιζε απλώς ότι μπορούσε να διεκδικήσει ευνοϊκότερους όρους χωρίς να έχει εναλλακτικό σχέδιο».

«Δεν μπορούσε καν να μου περάσει από το μυαλό ότι ετοιμάζονταν να προβάλουν αντίσταση χωρίς να έχουν ετοιμάσει ένα εναλλακτικό σχέδιο. Απίστευτο. Πίστευαν απλώς ότι μπορούσαν να διεκδικήσουν ευνοϊκότερους όρους. Οπότε σίγουρα αυτό είναι ένα σοκ», δήλωσε ο Κρούγκμαν στο αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο.

Σε κάθε περίπτωση, ο διακεκριμένος οικονομολόγος υπογράμμισε ότι υπό μία έννοια η κατάσταση είναι ούτως ή άλλως απελπιστική. Διότι, εξηγεί, μπορεί οι όροι οι οποίοι είχαν τεθεί αρχικά στην Αθήνα να μην ήταν εφικτοί, σίγουρα όμως ούτε οι νέοι μπορούν να λειτουργήσουν. «Οπότε ίσως υπερεκτίμησα την ικανότητα της ελληνικής κυβέρνησης», καταλήγει ο Κρούγκμαν.

Όσο για το κατά πόσον ο κίνδυνος του Grexit έχει περάσει, ο Κρούγκμαν θεωρεί ότι τίποτα δεν μπορεί να αποκλειστεί, ωστόσο όλα θα εξαρτηθούν από το αν τελικά θα υπάρξει η πολυπόθητη αναδιάρθρωση του χρέους. «Είτε θα πάρουν στο τέλος αυτήν την τεράστια ελάφρυνση χρέους, την οποία δεν παίρνουν, είτε θα πρέπει να βγουν από το κοινό νόμισμα», εκτιμά.

Ακόμη και στην περίπτωση του Grexit ωστόσο, ο Αμερικανός οικονομολόγος διαβεβαιώνει ότι οι επιπτώσεις δεν θα είναι τόσο σοβαρές όσο εκείνες από την κατάρρευση της Lehman Brothers, η οποία επιτάχυνε την παγκόσμια οικονομική κρίση το 2008.

Σε κάθε περίπτωση, προσθέτει ο Κρούγκμαν, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα υπάρξουν τεράστιες επιπτώσεις στο μέλλον του ευρωπαϊκού εγχειρήματος. «Εάν η Ελλάδα βγει και αρχίσει να ανακάμπτει, επισημαίνει, το οποίο πιθανότατα θα συμβεί, αυτό με τη σειρά του θα αποτελέσει με κάποιον τρόπο ενθάρρυνση για άλλα πολιτικά κινήματα να αμφισβητήσουν το ευρώ».

Πηγή

Διαβάστε περισσότερα »

Κρούγκμαν: Η Αθήνα πρέπει να καταστραφεί

16/2/2015

Όπως τονίζει ο Κρούγκμαν δεν υπάρχει καμία περίπτωση ο κ. Τσίπρας και η παρέα του, όπως λέει χαρακτηριστικά, να υπογράψουν ένα κείμενο, γεγονός που προκαλεί απορίες για το τι πίστευαν οι Ευρωπαίοι υπουργοί Οικονομικών πως έκαναν όταν το συνέτασσαν.

Η Αθήνα πρέπει να καταστραφεί» (Athenae Delenda Est) είναι ο τίτλος του άρθρου που έγραψε στους New York Times, μετά το τέλος του  Eurogroup, ο νομπελίστας οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν.

«Είναι εκπληκτικό και δεν το λέω με την καλή έννοια. Οι συνομιλίες της Ελλάδας με τους Ευρωπαίους υπουργούς Οικονομικών κατέρρευσαν με αφορμή του προσχέδιο του Eurogroup το οποίο η ελληνική πλευρά περιέγραψε ως απαράδεκτο», αναφέρει ο Αμερικανός οικονομολόγος και τονίζει πως η επίμαχη πρόταση είναι η εξής: «Oi ελληνικές αρχές δεσμεύτηκαν να εξασφαλίσουν τα κατάλληλα πρωτογενή δημοσιονομικά πλεονάσματα και την χρηματοδότηση προκειμένου να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα του χρέους, σύμφωνα με τους στόχους που συμφωνήθηκαν στο Eurogroup του Νοέμβριου το 2012. Επιπλέον ενδεχόμενα νέα μέτρα πρέπει να χρηματοδοτηθούν και να μη διακινδυνεύσουν την χρηματοπιστωτική σταθερότητα».

Η μετάφραση των παραπάνω είναι ότι δεν υπάρχει καμία υποχώρηση από τον στόχο πρωτογενούς πλεονάσματος στο 4,5% του ΑΕΠ, αναφέρει στο άρθρο του ο Κρούγκμαν και τονίζει πως δεν υπήρχε καμία περίπτωση ο κ. Τσίπρας και η παρέα του, όπως λέει χαρακτηριστικά, να υπογράψουν ένα τέτοιο κείμενο, «το οποίο σε κάνει να αναρωτιέσαι τι νομίζουν ότι κάνουν οι υπουργοί του Eurogroup».

«Υποθέτω ότι είναι πιθανό πως είναι απλά ανόητοι -  ότι δεν καταλαβαίνουν πως η Ελλάδα του 2015 δεν είναι σαν την Ιρλανδία του 2010 και αυτού του είδους οι εκβιασμοί (bullying) δεν θα έχουν αποτέλεσμα».

«Εναλλακτικά και ίσως το πιο πιθανό, είναι ότι έχουν αποφασίσει να οδηγήσουν την Ελλάδα στην άκρη (του γκρεμού)», σημειώνει ο Κρούγκμαν. «Από το να της δώσουν περισσότερο χώρο, προτιμούν να τη δουν (την Ελλάδα) να οδηγείται σε χρεοκοπία και πιθανότατα εκτός ευρώ, έτσι ώστε η οικονομική της κατάρρευση να αποτελέσει μάθημα και σε όποιον άλλο σκέφτεται να ζητήσει οικονομική ανακούφιση. Με αυτό τον τρόπο προσπαθούν να επιβάλλουν το οικονομικό ισοδύναμο της «Καρχηδόνιας ειρήνης» όπως έκανε η Γαλλία όταν προσπάθησε να επιβληθεί στη Γερμανία μετά το Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο», αναφέρει ο Κρούγκμαν και καταλήγει: «Όπως και να έχει, η έλλειψη σοφίας είναι εκπληκτική και αποκρουστική».

Πηγή

Διαβάστε περισσότερα »

Κρούγκμαν: «Σκοτώνοντας» το ευρωπαϊκό σχέδιο

13/7/2015

Πραξικόπημα και προδοσία όλων όσων υποτίθεται ότι υπερασπίζεται η Ευρώπη χαρακτηρίζει τις απαιτήσεις των δανειστών ο γνωστός οικονομολόγος. Ποιος θα εμπιστευτεί ξανά τις «καλές προθέσεις» της Γερμανίας, αναρωτιέται. Μιλά για θανάσιμο χτύπημα στο ευρωπαϊκό project.

Η λίστα με τις απαιτήσεις του Eurogroup αποτελεί μια καθαρή τρέλα, γράφει ο Πολ Κρούγκμαν στο blog του, λέγοντας πως πρόκειται για ένα θανάσιμο χτύπημα στο σχέδιο της ευρωπαϊκής ενοποίησης.

«Ας υποθέσουμε ότι θεωρείται τον κ. Τσίπρα ένα τενεκέ ξεγάνωτο. Ας υποθέσουμε ότι θέλετε να δείτε εκτός εξουσίας τον ΣΥΡΙΖΑ. Ας υποθέσουμε ακόμα, πως καλωσορίζετε την προοπτική της εξώθησης αυτών των ενοχλητικών Ελλήνων εκτός ευρώ. Ακόμα και αν όλα αυτά είναι αλήθεια, η λίστα των απαιτήσεων του Eurogroup είναι μια τρέλα» γράφει ο κ. Κρούγκμαν.

Σύμφωνα με τον ίδιο, το δημοφιλές hastag ThisIsACoup (σ.σ. αυτό είναι ένα πραξικόπημα) είναι σωστό. Η πρόταση του Eurogroup δεν είναι απλά σκληρή, εισέρχεται στα όρια της καθαρής εκδικητικότατης, της πλήρους καταστροφής της εθνικής κυριαρχίας, χωρίς καμία ελπίδα ανακούφισης. Είναι σχεδιασμένη έτσι ώστε να μην μπορεί να γίνει δεκτή από την Ελλάδα. Αλλά ακόμα και έτσι, είναι μια μεγαλειώδης προδοσία όλων όσων υποτίθεται ότι υπερασπίζεται η Ευρώπη.

«Υπάρχει κάτι που μπορεί να τραβήξει την Ευρώπη από το χείλος της καταστροφής ;» διερωτάται ο νομπελίστας οικονομολόγος. Όπως επισημαίνει ο κ. Κρούγκμαν τις τελευταίες ώρες ακούγεται ότι ο Μάριο Ντράγκι προσπαθεί να επαναφέρει κάποια ίχνη λογικής, ο κ. Ολάντ δείχνει επιτέλους κάποια πυγμή απέναντι στην ηθικολογική οικονομική πολιτική της Γερμανίας.

Αλλά όπως υπογραμμίζει, μεγάλο μέρος της ζημιάς έχει ήδη γίνει, γιατί κανείς δεν θα εμπιστευθεί ξανά τις καλές προθέσεις της Γερμανίας.

«Από μια άποψη, τα οικονομικά έχουν γίνει σχεδόν δευτερεύον θέμα. Αλλά ας είμαστε ειλικρινείς:  αυτό που μάθαμε τις τελευταίες εβδομάδες είναι ότι το να είσαι μέλος της ευρωζώνης σημαίνει πως οι πιστωτές μπορούν να καταστρέψουν την οικονομία σου αν παραβείς τους κανόνες» γράφει.

Αυτό δεν έχει καμία σχέση με τις οικονομικές πολιτικές της λιτότητας. Είναι πιο βέβαιο από ποτέ η επιβολή σκληρής λιτότητας χωρίς ανακούφιση χρέους είναι μια καταδικασμένη πολιτική, ανεξάρτητα από το πόσο μια χώρα είναι διατεθειμένη να υποφέρει. Και αυτό σημαίνει ότι μια απόλυτη παράδοση της Ελλάδας είναι ένα αδιέξοδο, υποστηρίζει ο κ. Κρούγκμαν.

Το ερώτημα τώρα, σημειώνει ο ίδιος, είναι αν μπορεί η Ελλάδα να καταφέρει μια επιτυχημένη έξοδο και αν η Γερμανία μπορεί να μπλοκάρει μια ανάκαμψη.

Σε κάθε περίπτωση, καταλήγει, το σχέδιο της ευρωπαϊκής ενοποίησης μόλις δέχτηκε ένα φοβερό, θανάσιμο χτύπημα και όποια άποψη και αν έχει κανείς για τον ΣΥΡΙΖΑ ή την Ελλάδα, δεν το επέφεραν οι Έλληνες.

Πηγή

Διαβάστε περισσότερα »

Killing the European Project

12/7/2015

By Paul Krugman

Suppose you consider Tsipras an incompetent twerp. Suppose you dearly want to see Syriza out of power. Suppose, even, that you welcome the prospect of pushing those annoying Greeks out of the euro.

Even if all of that is true, this Eurogroup list of demands is madness. The trending hashtag ThisIsACoup is exactly right. This goes beyond harsh into pure vindictiveness, complete destruction of national sovereignty, and no hope of relief. It is, presumably, meant to be an offer Greece can’t accept; but even so, it’s a grotesque betrayal of everything the European project was supposed to stand for.

Can anything pull Europe back from the brink? Word is that Mario Draghi is trying to reintroduce some sanity, that Hollande is finally showing a bit of the pushback against German morality-play economics that he so signally failed to supply in the past. But much of the damage has already been done. Who will ever trust Germany’s good intentions after this?

In a way, the economics have almost become secondary. But still, let’s be clear: what we’ve learned these past couple of weeks is that being a member of the eurozone means that the creditors can destroy your economy if you step out of line. This has no bearing at all on the underlying economics of austerity. It’s as true as ever that imposing harsh austerity without debt relief is a doomed policy no matter how willing the country is to accept suffering. And this in turn means that even a complete Greek capitulation would be a dead end.

Can Greece pull off a successful exit? Will Germany try to block a recovery? (Sorry, but that’s the kind of thing we must now ask.)

The European project — a project I have always praised and supported — has just been dealt a terrible, perhaps fatal blow. And whatever you think of Syriza, or Greece, it wasn’t the Greeks who did it. (Πηγή σχετική δημοσίευση εδώ)

Disaster In Europe

Obviously the news from Europe is terrible, with much confusion about exactly what is happening. Here’s what I think is the story, although I haven’t done any independent reporting.

1. Tsipras apparently allowed himself to be convinced, some time ago, that euro exit was completely impossible. It appears that Syriza didn’t even do any contingency planning for a parallel currency (I hope to find out that this is wrong). This left him in a hopeless bargaining position. I’m even hearing from people who should know that Ambrose Evans-Pritchard is right, that he hoped to lose the referendum, to give an excuse for capitulation.

2. But substantive surrender isn’t enough for Germany, which wants regime change and total humiliation — and there’s a substantial faction that just wants to push Greece out, and would more or less welcome a failed state as a caution for the rest.

3. I don’t know if some kind of deal might still be approved; even if it is, how long can it last?

The thing is, all the wise heads saying that Grexit is impossible, that it would lead to a complete implosion, don’t know what they are talking about. When I say that, I don’t mean that they’re necessarily wrong — I believe they are, but anyone who is confident about anything here is deluding himself. What I mean instead is that nobody has any experience with what we’re looking at. It’s striking that the conventional wisdom here completely misreads the closest parallel, Argentina 2002. The usual narrative is completely wrong: de-dollarization did *not* cause economic collapse, but rather followed it, and recovery began quite soon.

There are only terrible alternatives at this point, thanks to the fecklessness of the Greek government and, far more important, the utterly irresponsible campaign of financial intimidation waged by Germany and its allies. And I guess I have to say it: unless Merkel miraculously finds a way to offer a much less destructive plan than anything we’re hearing, Grexit, terrifying as it is, would be better.

Πηγή

Διαβάστε περισσότερα »

Argentine Lessons For Greece

9/7/2015

By Paul Krugman

If Grexit happens, then what? As so often in recent years, the best hope for an answer comes from turning to history; even though exits from a currency union are rare, we do have cases that seem to offer reasonable parallels, notably Argentina’s abandonment of the convertibility law — basically a supposedly permanent one-peso-one-dollar rule — at the beginning of 2002.

What Carmen Reinhart tells us is that we should expect very bad things. And maybe we should. But her data analysis here is, I think, misleading.

The problem is a technical one, but with possibly large significance. Carmen looks at annual averages, and finds that in 2002 Argentine real GDP per capita was 8.2 percent lower than in 2001. This seems to suggest that the end of convertibility delivered a terrible blow to the economy.

But as Mark Weisbrot has been saying for years, this gets the story fundamentally wrong. As you can see from the chart, Argentina’s economy was in free fall over the course of 2001 — before the dollar peg was abandoned — thanks in large part to banking collapse and public panic (sound familiar?). But the free fall ended quite soon after the peso was devalued. Yes, average annual GDP in 2002 was much lower than average annual GDP in 2001 — but this mainly reflected the plunge during 2001, before the devaluation. On a quarterly basis, GDP was rising by mid-2002, and the economy was growing rapidly by 2003.

In other words, that big decline from 2001 to 2002 is mainly telling us about the effects of the pre-devaluation panic, not the effects of devaluation itself.

The relevance to Greece seems obvious. Of course, it’s easy to think of reasons why Grexit might not stabilize the situation as quickly as peso devaluation did. But you can’t use Argentina as a reason to fear Grexit at this point, given that once again the financial panic has already happened.

Πηγή

Διαβάστε περισσότερα »

Κρούγκμαν: Η Ελλάδα στο χείλος του γκρεμού

29/6/2015

Ήταν προφανές εδώ και κάποιο διάστημα ότι αποτέλεσε τρομακτικό λάθος η δημιουργία του ευρώ. Ποτέ δεν υπήρχαν στην Ευρώπη οι προϋποθέσεις ώστε να είναι επιτυχημένο το κοινό νόμισμα- πάνω απ' όλα το είδος δημοσιονομικής και τραπεζικής ένωσης που θα διασφάλιζε, για παράδειγμα, ότι όταν σκάσει μια “φούσκα” ακινήτων στην Φλόριντα, η Ουάσιγκτον θα προστατεύσει αυτομάτως τους ηλικιωμένους από απειλές προς τις τραπεζικές τους καταθέσεις ή προς την ιατρική τους περίθαλψη.

Παρόλα αυτά το να εγκαταλείψει κανείς μια νομισματική ένωση είναι πολύ πιο δύσκολη απόφαση από το να μην είχε γίνει ποτέ μέλος. Μέχρι σήμερα ακόμη και οι πλέον προβληματικές οικονομίες της Ευρώπης έκαναν πίσω από το χείλος του γκρεμού. Ξανά και ξανά οι κυβερνήσεις υποχωρούσαν μπροστά στις απαιτήσεις των δανειστών για επιβολή σκληρής λιτότητας, ενώ η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα κατάφερνε να περιορίσει τον πανικό στις αγορές.

Όμως η κατάσταση στην Ελλάδα φαίνεται ότι έχει φτάσει στο σημείο χωρίς επιστροφή. Οι τράπεζες έχουν κλείσει προσωρινά και η κυβέρνηση έχει επιβάλλει ελέγχους στην κίνηση κεφαλαίων. Φαντάζει πολύ πιθανό ότι σύντομα η κυβέρνηση θα πρέπει να πληρώνει συντάξεις και μισθούς με υποσχετικές, δημιουργώντας στην ουσία ένα παράλληλο νόμισμα. Στο τέλος της εβδομάδας η χώρα οργανώνει δημοψήφισμα σχετικά με την αποδοχή ή όχι των απαιτήσεων της τρόικας για ακόμη περισσότερη λιτότητα.

Η Ελλάδα θα πρέπει να ψηφίσει “όχι” και η κυβέρνηση θα πρέπει να είναι έτοιμη, αν χρειαστεί, να εγκαταλείψει το ευρώ.

Προκειμένου να γίνει κατανοητό γιατί το λέω αυτό, θα πρέπει να συνειδητοποιήσετε ότι τα περισσότερα- όχι όλα, αλλά τα περισσότερα- απ' όσα έχετε ακούσει για την σπατάλη και την ανευθυνότητα στην Ελλάδα είναι ψέμματα. Όντως, η ελληνική κυβέρνηση ξόδευε περισσότερα απ' όσα άντεχε στα τέλη της δεκαετίας του 2000. Έκτοτε όμως έχει επανειλημμένως μειώσει τις δαπάνες και έχει αυξήσει τους φόρους. Ο αριθμός των δημοσίων υπαλλήλων έχει μειωθεί κατά περισσότερο από 25% και οι συντάξεις (οι οποίες ήταν πράγματι υπερβολικά γενναιόδωρες) έχουν μειωθεί έντονα. Αν προσθέσετε όλα τα μέτρα λιτότητας, ήταν περισσότερο από επαρκή ώστε να εξαλειφθεί το αρχικό έλλειμμα και να μετατραπεί σε μεγάλο πλεόνασμα.

Οπότε γιατί δεν συνέβη κάτι τέτοιο; Γιατί κατέρρευσε η ελληνική οικονομία, σε μεγάλο βαθμό ως αποτέλεσμα αυτών ακριβώς των μέτρων λιτότητας, παρασύροντας μαζί της τα φορολογικά έσοδα.

Με την σειρά της αυτή η κατάρρευση σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με το ευρώ το οποίο έχει παγιδεύσει την Ελλάδα σε έναν ζουρλομανδύα. Συνήθως τα παραδείγματα επιτυχημένης επιβολής λιτότητας, όπου οι κυβερνήσεις περιορίζουν τα ελλείμματα χωρίς να προκαλούν μεγάλη ύφεση, περιλαμβάνουν σημαντική υποτίμηση νομίσματος η οποία καθιστά περισσότερο ανταγωνιστικές τις εξαγωγές τους. Αυτό συνέβη, για παράδειγμα, στον Καναδά τη δεκαετία του 1990 και αυτό συνέβη σε σημαντικό βαθμό πιο πρόσφατα στην Ισλανδία. Η Ελλάδα όμως, χωρίς το δικό της νόμισμα, δεν είχε αυτή την επιλογή.

Οπότε μόλις επιχειρηματολόγησα υπέρ της εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ; Όχι απαραίτητα. Ανέκαθεν το πρόβλημα με την έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ είναι η απειλή χρηματοπιστωτικού χάους, ενός τραπεζικού συστήματος που θα λυγίσει εξαιτίας μαζικών αναλήψεων καταθέσεων εν μέσω πανικού και επιχειρήσεων που θα παραπαίουν εξαιτίας των προβλημάτων στις τράπεζες και εξαιτίας της αβεβαιότητας περί του νομικού καθεστώτος των δανείων. Για αυτό το λόγο σειρά ελληνικών κυβερνήσεων υπέκυψε στις απαιτήσεις για λιτότητα και γιατί ακόμη και ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν πρόθυμος να αποδεχτεί την λιτότητα που είχε ήδη επιβληθεί. Στην ουσία το μόνο που ζήτησε ήταν “πάγωμα” περαιτέρω λιτότητας.

Όμως η τρόικα αρνήθηκε να το δεχτεί. Είναι εύκολο να χαθεί κανείς στις λεπτομέρειες, όμως τώρα το σημαντικό ζήτημα είναι ότι προσφέρθηκε στην Ελλάδα μια τελική πρόταση που στην ουσία είναι απαράλλακτη από τις πολιτικές των τελευταίων πέντε ετών.

Αυτή είναι, και πιθανότατα αυτός ήταν ο σκοπός της, μια προσφορά που δεν μπορεί να αποδεχτεί ο Έλληνας πρωθυπουργός κ. Αλέξης Τσίπρας διότι θα κατέστρεφε την πολιτική του υπόσταση. Συνεπώς ο σκοπός πρέπει να ήταν να τον οδηγήσει εκτός εξουσίας, πράγμα που πιθανότατα θα συμβεί αν η σύγκρουση με την τρόικα αποδειχτεί αρκετά τρομακτική ώστε να ψηφίσουν “ναι” στο τέλος της εβδομάδας.

Όμως δεν θα έπρεπε να φοβηθούν για τρεις λόγους. Πρώτον, γνωρίζουμε πλέον ότι η αενάως σκληρότερη λιτότητα οδηγεί σε αδιέξοδο: μετά από πέντε χρόνια η Ελλάδα βρίσκεται σε χειρότερη κατάσταση από ποτέ. Δεύτερον, μεγάλο μέρος και ίσως το μεγαλύτερο από το χάος που θα προκαλούσε η έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ έχει ήδη συμβεί. Με τις τράπεζες κλειστές και την επιβολή ελέγχων στην κίνηση κεφαλαίων δεν μπορεί να προκληθεί ακόμη πολύ ζημιά.

Τέλος, η αποδοχή του τελεσιγράφου της τρόικας θα κατέρριπτε την τελευταία επίφαση ανεξαρτησίας για την Ελλάδα. Μην δεχτείτε τον ισχυρισμό ότι οι αξιωματούχοι της τρόικας είναι τεχνοκράτες που εξηγούν στους ανίδεους Έλληνες τι πρέπει να γίνει. Αυτοί οι υποτιθέμενοι τεχνοκράτες είναι στην πραγματικότητα φαντασιόπληκτοι που έχουν αγνοήσει οτιδήποτε γνωρίζουμε για την μακροοικονομία και έχουν αποδείξει ότι έκαναν λάθος σε κάθε βήμα. Δεν είναι πλέον ζήτημα ανάλυσης, αλλά εξουσίας, της εξουσίας των πιστωτών να τραβήξουν την ελληνική οικονομία από την πρίζα, η οποία θα συνεχιστεί για όσο θεωρείται αδιανόητη η έξοδος από το ευρώ.

Οπότε είναι καιρός να τεθεί τέλος σε αυτό που θεωρείται αδιανόητο. Αλλιώς η Ελλάδα θα αντιμετωπίσει ατελείωτη λιτότητα και ύφεση χωρίς να υπάρχει σημάδι ότι θα τελειώσει. 

Πηγή

Διαβάστε περισσότερα »

Europe’s Moment of Truth

27/6/2015

By Paul Krugman

Until now, every warning about an imminent breakup of the euro has proved wrong. Governments, whatever they said during the election, give in to the demands of the troika; meanwhile, the ECB steps in to calm the markets. This process has held the currency together, but it has also perpetuated deeply destructive austerity — don’t let a few quarters of modest growth in some debtors obscure the immense cost of five years of mass unemployment.

As a political matter, the big losers from this process have been the parties of the center-left, whose acquiescence in harsh austerity — and hence abandonment of whatever they supposedly stood for — does them far more damage than similar policies do to the center-right.

It seems to me that the troika — I think it’s time to stop the pretense that anything changed, and go back to the old name — expected, or at least hoped, that Greece would be a repeat of this story. Either Tsipras would do the usual thing, abandoning much of his coalition and probably being forced into alliance with the center-right, or the Syriza government would fall. And it might yet happen.

But at least as of right now Tsipras seems unwilling to fall on his sword. Instead, faced with a troika ultimatum, he has scheduled a referendum on whether to accept. This is leading to much hand-wringing and declarations that he’s being irresponsible, but he is, in fact, doing the right thing, for two reasons.

First, if it wins the referendum, the Greek government will be empowered by democratic legitimacy, which still, I think, matters in Europe. (And if it doesn’t, we need to know that, too.)

Second, until now Syriza has been in an awkward place politically, with voters both furious at ever-greater demands for austerity and unwilling to leave the euro. It has always been hard to see how these desires could be reconciled; it’s even harder now. The referendum will, in effect, ask voters to choose their priority, and give Tsipras a mandate to do what he must if the troika pushes it all the way.

If you ask me, it has been an act of monstrous folly on the part of the creditor governments and institutions to push it to this point. But they have, and I can’t at all blame Tsipras for turning to the voters, instead of turning on them.

Πηγή

Διαβάστε περισσότερα »

Κρούγκμαν: Οι δανειστές πρέπει να φοβούνται περισσότερο το Grexit

19/6/2015

Η Αθήνα του 2015 είναι το Μπουένος Άιρες του 2001, υποστηρίζει ο Πωλ Κρούγκμαν. Γιατί έχει ήδη σπάσει η πρώτη γραμμή άμυνας ενάντια σε μια πιθανή έξοδο από το ευρώ. Το ιδεολόγημα για τους ανεύθυνους Έλληνες και η μεγάλη πλάνη των δανειστών.

Τα περιθώρια για την επίτευξη συμφωνίας ανάμεσα στην Ελλάδα και τους πιστωτές γίνονται όλο και πιο στενά, αν και δεν έχουν κλείσει οριστικά, υποστηρίζει στο μπλογκ του ο Πωλ Κρούγκμαν, προειδοποιώντας ότι δεν πρέπει να υπάρχουν βεβαιότητες για τις επιπτώσεις από ένα Grexit.

Ο κ. Κρούγκμαν επισημαίνει ότι έχει μείνει σιωπηλός τον τελευταίο καιρό όσον αφορά τις εξελίξεις στην Ελλάδα επειδή δεν θέλει να συμβάλλει και αυτός στην δημιουργία κλίματος πανικού, αλλά νιώθει πως πρέπει να κάνει ορισμένες παρατηρήσεις.

Πρώτον, η πρώτη γραμμή άμυνας απέναντι σε μια έξοδο από το ευρώ έχει ήδη σπάσει. Καμία χώρα δεν θα σκεφτόταν να φύγει από το ευρώ υπό το φόβο ότι μια τέτοια κίνηση θα πυροδοτούσε «την μητέρα όλων των οικονομικών κρίσεων», καθώς όλοι θα έτρεχαν να αποσύρουν τα χρήματα από τις τράπεζες. Αλλά αυτός ο φόβος δεν ισχύει πλέον για την περίπτωση της Ελλάδας, καθώς η χρηματοπιστωτική σταθερότητα έχει ήδη δεχθεί μεγάλο πλήγμα. Η Αθήνα του 2015 είναι το Μπουένος Άιρες του 2001, τονίζει ο κ. Κρούγκμαν.

Πως φτάσαμε σε αυτό το σημείο ; Σύμφωνα με τον νομπελίστα οικονομολόγο, τίποτα δεν τον ενοχλεί περισσότερο από το ιδεολόγημα ότι για όλα ευθύνεται η αναποτελεσματικότητα των Ελλήνων, οι οποίοι υποτίθεται ότι δεν έχουν κάνει τίποτα. Στην πραγματικότητα, υπογραμμίζει, η Ελλάδα εφαρμόσει τρομακτικά επώδυνα μέτρα.

Το πρόβλημα κατά τον ίδιο είναι ότι οι μεγάλες περικοπές δαπανών σε μια οικονομία χωρίς ανεξάρτητη νομισματική πολιτική και την δυνατότητα να υποτιμήσει το νόμισμα της οδηγούν σε τεράστια οικονομική συρρίκνωση. Το οποίο σημαίνει πως ότι κερδίζεται από το μέτωπο των δαπανών χάνεται από το μέτωπο των εσόδων.

«Αυτό δεν είναι ένα λάθος των Ελλήνων, αλλά ουσιαστικά ένα σχεδιαστικό ελάττωμα του ίδιου του ευρώ» γράφει ο Κρούγκμαν.

Όσον αφορά το Grexit, διαπιστώνει ότι αυτήν την στιγμή κάποιοι από την πλευρά της τρόικας φαίνεται σχεδόν να καλωσορίζουν το ενδεχόμενο εξόδου της χώρας από το ευρώ.

Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό είναι αρκετά παράξενο αν αναλογιστεί κανείς τα συμφέροντα των δανειστών.«Όντως, οι ζωές των δανειστών θα γίνουν πιο εύκολες, για λίγο, γιατί δεν θα είχαν να αντιμετωπίσουν τον ΣΥΡΙΖΑ. Αλλά από την σκοπιά των πιστωτών, το Grexit είναι κάτι απόλυτα αρνητικό. Είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα έπαιρναν λιγότερα χρήματα πίσω σε σχέση με οποιαδήποτε άλλη συμφωνία κρατάει την Ελλάδα μέσα και η απόδειξη ότι το ευρώ είναι τελικά αναστρέψιμο θα προλειάνει το έδαφος για μελλοντικές κρίσεις, ακόμα και αν η ΕΚΤ καταφέρει να συγκρατήσει αυτήν την κρίση» γράφει.

Και όπως γράφει και ο Μάρτιν Γουλφ, η Ελλάδα θα συνεχίσει να υπάρχει και οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να την αντιμετωπίσουν, επισημαίνει ο κ. Κρούγκμαν.

Οι Έλληνες από την άλλη πλευρά, μπορεί να βρεθούν αντιμέτωποι με το οικονομικό χάος μετά την έξοδο από το ευρώ. Και ενδεχομένως η προειδοποίηση από την Τράπεζα της Ελλάδας ότι η υποτίμηση θα οδηγήσει την χώρα στον τρίτο κόσμο να είναι σωστή, υποστηρίζει ο κ. Κρούγκμαν, σημειώνοντας ωστόσο ότι θα ήθελε να γνωρίζει το μοντέλο και τα ιστορικά παραδείγματα που επιβεβαιώνουν το συμπέρασμα αυτό.

Αλλά αν δεν συμβεί αυτή η εσωτερική κατάρρευση, ένα υποτιμημένο νόμισμα θα οδηγούσε τελικά σε μια ανάκαμψη, με ώθηση από τις εξαγωγές.

Το επιχείρημα, υπογραμμίζει ο κ. Κρούγκμαν, είναι πως κανείς δεν πρέπει να έχει απόλυτες βεβαιότητες. Αλλά οι πιστωτές θα έπρεπε να ανησυχούν περισσότερο από τους Έλληνες για μια ενδεχόμενη έξοδο από το ευρώ.

Πηγή

Διαβάστε περισσότερα »

Thinking About the All Too Thinkable

18/6/2015

The path toward non-Grexit — toward Greece and its creditors reaching a deal that keeps it in the euro — is getting narrower, although it’s not yet completely closed. I’ve been reticent on the subject, for fear of adding my bit to the crisis atmosphere, and I still intend to keep it cool. But there are a few things that seem to need saying.

First, the first line of defense against euro exit has been overrun. Way back when Barry Eichengreen made an argument many of us found persuasive, namely that no country would dare even hint at leaving the euro because such a move would trigger “the mother of all financial crises” as everyone raced to pull funds out of banks. As some of us noted, however, this would become moot if the financial crisis and bank runs happened in advance, Argentine style, forcing the imposition of capital controls and other measures.

As it turned out, the Argentine scenario was headed off by the political determination of elites to stay in the euro and the success of the ECB’s “whatever it takes” declaration of willingness to act as lender of last resort. But the reprieve wasn’t permanent; in this respect, at least, Athens 2015 is Buenos Aires 2001. Financial stability is already greatly compromised, so the costs of thinking about the formerly unthinkable have fallen.

How did we get to this point? Nothing fills me with quite as much despair as the persistence of the story line that it’s all about continuing Greek fecklessness, that the Greeks haven’t done anything. In fact, Greece has imposed almost inconceivable pain on itself. Here’s a comparison between Greece and Spain, the current favorite son of the austerity camp (although the Spaniards themselves aren’t impressed):

The problem has been that severe spending cuts in an economy with no independent monetary policy and no ability to devalue lead to severe economic contraction, which in turn means that a large part of what’s gained fiscally at the front end gets lost via reduced revenue. This isn’t the fault of the Greeks, it’s basically a design flaw in the euro itself.

So what about Grexit? At this point quite a few people on the creditor/Troika side of the negotiations seem almost to welcome the prospect. But this is bizarre in terms of their underlying interests. Yes, the lives of the officials would become easier, for a while, because they wouldn’t have to deal with Syriza. But from the point of view of the creditors, Grexit would be a pure negative. They would almost surely receive less in payments than they would under any deal that keeps Greece in, and the proof that the euro is in fact reversible would grease the rails for future crises, even if the ECB is able to contain this one.

And as Martin Wolf points out, Greece will still be there, and will still need dealing with.

The Greeks, on the other hand, should feel conflicted. There would probably be a lot of financial chaos in the immediate aftermath of euro exit. And maybe the apocalyptic warning from the Bank of Greece that devaluation would push the nation back into the Third World is right, although I’d like to know about the model and historical examples that would justify this claim. But absent that kind of implosion, a devalued currency should eventually produce an export-led recovery — I understand the cynicism one hears, but demand curves do slope downwards even in Greece.

The point is that nobody should be casual or confident here. But the creditors should actually be even more worried than the Greeks about a potential exit that has no upside for the rest of Europe.

Πηγή

Σχετική δημοσίευση εδώ.

Διαβάστε περισσότερα »

Ερωτηματικά για την ετοιμότητα της Ευρώπης σε τυχόν Grexit

26/5/2015

Με ένα άρθρο στο μπλογκ των «Τάιμς της Νέας Υόρκης», ο γνωστός οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν εγείρει ερωτηματικά για το κατά πόσο η Ευρώπη είναι έτοιμη να διαχειριστεί την επομένη μέρα από μια έξοδο της Ελλάδας από την ευρωζώνη σε περίπτωση που αυτή είναι πολύ καλύτερη από ό,τι αναμένεται!

Απευθυνόμενος στους θεσμούς με το ακρωνύμιο IFKAT (θεσμοί που προηγουμένως ήταν γνωστοί ως τρόικα), ο Κρούγκμαν στο άρθρο «Grexit και η επόμενη μέρα», αφού πρώτα αναφέρεται στον «νέο εκλογικό σεισμό της ευρωζώνης» που είναι η επιτυχία των υποστηριζόμενων από το Podemos υποψηφίων σε Μαδρίτη και Βαρκελώνη, καλεί τους IFKAT να δώσουν την πρέπουσα προσοχή στις εξελίξεις.

Στη συνέχεια αναλύει την κατάσταση της Ελλάδας όσον αφορά τα πρωτογενή πλεονάσματα, καταλήγοντας στο συμπέρασμα πως μια συμφωνία για την Ελλάδα που να προβλέπει ένα μέτριο πρωτογενές πλεόνασμα τα επόμενα χρόνια είναι κάτι που είναι εφικτό σχετικά εύκολα και είναι αυτό που θα γίνει, οπότε, όπως χαρακτηριστικά υπογραμμίζει, «γιατί να μην το κάνουμε επίσημο;». Σύμφωνα με τον Κρούγκμαν, το πρόβλημα είναι πως το ΔΝΤ αποφάσισε τώρα να παίξει τον «κακό μπάτσο, υποστηρίζοντας ότι δεν μπορεί να απελευθερώσει κεφάλαια μέχρι ο ΣΥΡΙΖΑ να πατήσει τις κόκκινες γραμμές του για τις συντάξεις και τις μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας», και συνεχίζει: «Αυτά βέβαια είναι αμφίβολα οικονομικά, η ίδια η έρευνα του ΔΝΤ δεν υποστηρίζει τον ενθουσιασμό για τις διαρθρωτικές αλλαγές, ιδιαίτερα στην αγορά εργασίας».

Στη συνέχεια καλεί τους πάντες να αναρωτηθούν τι θα συμβεί εάν η Ελλάδα όντως σπρωχτεί εκτός ευρώ. Σύμφωνα με τον ίδιο, κάτι τέτοιο θα ήταν άσχημο για τη χώρα στην αρχή. Όπως αναφέρει παρακάτω, υπάρχει ένα ερώτημα για το τι θα κάνει η ΕΚΤ σε περίπτωση που οι αγορές χάσουν την πίστη τους στο ευρώ και το εάν θα αγοράσει ιταλικά και ισπανικά ομόλογα. «Το μέγιστο ερώτημα είναι τι θα συμβεί σε περίπτωση που ένα ή δύο χρόνια μετά το Grexit η Ελλάδα αρχίσει να ανακάμπτει».

Η Ισπανία

«Κάτι τέτοιο» σύμφωνα με τον ίδιο «θα ενθάρρυνε τους επικριτές της λιτότητας και της εσωτερικής υποτίμησης». Σε αυτό το σημείο υπενθυμίζει την κατάσταση στην Ισπανία και υπογραμμίζει πως «εάν οι αντικαθεστωτικές δυνάμεις έχουν μια Ελλάδα που ανακάμπτει ως παράδειγμα, η απαξίωση του κατεστημένου θα επιταχυνθεί». Το άρθρο κλείνει με μια ερώτηση προς τους IFKAT: «Είστε σίγουροι ότι θέλετε να ξεκινήσετε να ακολουθείτε αυτό το μονοπάτι;».

Πηγή

Διαβάστε περισσότερα »

Κρούγκμαν: Κι αν η Ελλάδα ανακάμψει με μια υποτιμημένη δραχμή;

25/5/2015

Ο Νομπελίστας οικονομολόγος υποστηρίζει ότι το μεγάλο ρίσκο για την ευρωζώνη θα είναι μια επιτυχία της Ελλάδας μετά το Grexit και όχι μια πιθανή αποτυχία της

«Είχαμε ακόμα έναν μεγάλο εκλογικό σεισμό στη ζώνη του ευρώ: οι υποψήφιοι των Podemos κέρδισαν τις τοπικές εκλογές σε Μαδρίτη και Βαρκελώνη. Ελπίζω η Τρόικα να δώσει σημασία».

Με αυτά τα λόγια ξεκινάει το πιο πρόσφατο άρθρο του ο Paul Krugman, μιλώντας για μια γρήγορη και βραχυπρόθεσμη λύση για την Ελλάδα.

«Η Ελλάδα δεν μπορεί να "τρέξει" ένα πρωτογενές έλλειμμα του προϋπολογισμού, γιατί κανείς δεν την δανείζει "φρέσκο χρήμα", αλλά δεν μπορεί να "τρέξει" και ένα μεγάλο πρωτογενές πλεόνασμα, γιατί δεν υπάρχει άλλο αίμα να ξεζουμίσουμε. Οπότε, θα σκεφτόταν κανείς, μια συμφωνία, προκειμένου η Ελλάδα να "τρέξει" ένα μικρό πρωτογενές πλεόνασμα κατά τα επόμενα χρόνια θα είναι εύκολο να επιτευχθεί -αφού αυτό θα γίνει, γιατί να μην επισημοποιηθεί;».

Προς το παρόν το ΔΝΤ παίζει τον «κακό μπάτσο», σύμφωνα με τον Κρούγκμαν, κρατώντας την στρόφιγγα κλειστή, μέχρι ο ΣΥΡΙΖΑ να καταπατήσει και τις κόκκινες γραμμές του. Πιθανώς και οι δύο πλευρές να έχουν δίκιο, υποθέτει ο Νομπελίστας οικονομολόγος, μιας και μάλλον κάτι θα πρέπει να κοπεί από τις συντάξεις και κάπως να χαλαρώσει το ΔΝΤ, αλλά αυτό που προτείνει ο ίδιος είναι «να αναρωτηθεί κανείς τι θα συμβεί, εάν η Ελλάδα όντως εκδιωχθεί από το ευρώ.

«Ναι, αυτή η απαίσια λέξη που λέγεται Grexit» προσθέτει. «Στην Ελλάδα θα είναι άσχημα τα πράγματα. Αλλά όλοι πιστεύουν ότι η υπόλοιπη Ευρώπη δεν θα έχει πρόβλημα. Κρατήστε όμως υπόψη σας ότι οι δικλείδες ασφαλείες της Ευρωπαικής Κεντρικής Τράπεζας δεν έχουν ποτέ τεσταριστεί. Εάν οι αγορές χάσουν την πίστη τους και φτάσει η στιγμή για αγορά ιταλικών ή ισπανικών ομολόγων, τι ακριβώς πιστεύετε οτι θα συμβεί;»

Για τον Κρούγκμαν το μεγαλύτερο ερώτημα όμως παραμένει τι θα συμβεί δύο χρόνια μετά το Grexit, όπου το μεγάλο ρίσκο για το ευρώ δεν θα είναι η αποτυχία της Ελλάδας, αλλά η επιτυχία της.

«Σκεφτείτε ότι μια πολύ υποτιμημένη δραχμή αρχίζει να φέρνει χιλιάδες Βρετανούς που πίνουν μπύρες στο Ιώνιο και η Ελλάδα αρχίζει να ανακάμπτει. Αυτό θα γέμιζε με θάρρος όσους αμφισβητούν τη λιτότητα και την εσωτερική υποτίμηση» σημειώνει ο Κρούγκμαν.

«Οι Ευρωπαίοι μίλησαν για "ισπανικό θαύμα", αλλά φαίνεται ότι ο λαός της Ισπανίας δεν συμφωνεί. Εάν σε μερικά χρόνια υπάρχει και μια Ελλάδα που θα έχει ορθοποδήσει ως παράδειγμα, τότε οι άρχουσες τάξεις θα χάσουν κάθε αξιοπιστία. Ένα συμπέρασμα θα ήταν η Γερμανία να προσπαθήσει να σαμποτάρει την Ελλάδα, μετά την έξοδο. Ελπίζω όμως ότι αυτό θα κριθεί απαράδεκτο. Γι' αυτό ίσως η Τρόικα πρέπει να το ξανασκεφτεί: θέλει όντως να πάρει αυτό το δρόμο;».

Πηγή

Διαβάστε περισσότερα »

Κρούγκμαν: Τι ευθύνεται για τη μεγάλη εισοδηματική ανισότητα στις ΗΠΑ

6/5/2015

Στις ΗΠΑ παρατηρείται μεγαλύτερη ανισότητα στην κατανομή του διαθέσιμου εισοδήματος συγκριτικά με τις περισσότερες οικονομίες του ανεπτυγμένου κόσμου. Αλλά γιατί; Από την όποια απάντηση δοθεί σε αυτό το ερώτημα ανακύπτουν ορισμένα σοβαρά ζητήματα, που αφορούν και το μέτωπο της δημοσιονομικής πολιτικής.

Ενα νέο πρίσμα δίνεται από τη μελέτη των Τζάνετ Γκόρνικ και Μπράνκο Μιλανόβιτς στο Κέντρο Ερευνών για την Εισοδηματική Ανισότητα του Λουξεμβούργου, ανατρέποντας σε μεγάλο βαθμό τις εντυπώσεις που ίσχυαν μέχρι πρόσφατα. Σε πρώτη φάση, οι οικονομολόγοι αναλύουν τα πορίσματά τους σε ανάρτηση της ιστοσελίδας του κέντρου.

Μέχρι σήμερα, η καθιερωμένη ερμηνεία γι’ αυτήν την ιδιαιτερότητα των ΗΠΑ, δηλαδή τη μεγάλη ανισότητα στα εισοδήματα, αποδιδόταν στο προβληματικό φορολογικό σύστημα και στους μηχανισμούς ανακατανομής του εισοδήματος. Με βάση αυτήν την ερμηνεία, οι ΗΠΑ παρουσιάζουν το υψηλότερο ποσοστό στην ανισότητα του διαθέσιμου εισοδήματος. Αλλά είναι ορθή αυτή η εκτίμηση;

Ευθύνονται μόνον το φορολογικό σύστημα και οι μηχανισμοί του κράτους για την ανισότητα στην ανακατανομή του διαθέσιμου εισοδήματος; Μήπως η ευρύτερη οικονομία παίζει τελικά κάποιο ρόλο;

Γνωρίζουμε ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν ισχυρά συνδικάτα, ο βασικός μισθός είναι χαμηλός, οι αμοιβές που δίνονται στους εργαζομένους είναι πολλών ταχυτήτων κι ένα 1% του πληθυσμού της χώρας απολαμβάνει τον μέγιστο πλούτο. Δεν θα έπρεπε όλα αυτά να επηρεάζουν την κατανομή των εισοδημάτων;

Στη μελέτη τους, οι Γκόρνικ και Μιλανόβιτς συμπέραναν ότι ένα μεγάλο μέρος στην ανισότητα του διαθέσιμου εισοδήματος των ΗΠΑ πυροδοτείται από μια άλλη ιδιαιτερότητα του αμερικανικού συστήματος.

Πολλά νοικοκυριά μιας «ώριμης» ηλικίας καθυστερούν τη συνταξιοδότησή τους σε σχέση με αντίστοιχα νοικοκυριά σε άλλες χώρες, παράγοντας εισοδήματα όταν αλλού δεν έχουν καμία δραστηριότητα. Οπότε η εισοδηματική ανισότητα διευρύνεται στις ΗΠΑ στις μεγάλες ηλικίες, ενώ σε άλλες χώρες οι εργαζόμενοι συνταξιοδοτούνται σε μικρότερη ηλικία συγκριτικά με τις ΗΠΑ.

Προκειμένου να διορθωθεί αυτό το πρόβλημα, οι Γκόρνικ και Μιλανόβιτς συμπεριέλαβαν μόνο τα νοικοκυριά με άτομα ηλικίας κάτω των 60 ετών. Και σε αυτήν την ηλικιακή κλίμακα, οι ΗΠΑ παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη ανισότητα στο διαθέσιμο εισόδημα, αλλά σε μικρότερο βαθμό.

Προκύπτει, μάλιστα, ότι ο βασικός λόγος γι’ αυτή την κατάσταση είναι η ανισότητα στην αμερικανική αγορά εργασίας, δηλαδή η κατανομή μισθών και εισοδήματος από πηγές κεφαλαίου ανεξαρτήτως του δημοσιονομικού συστήματος.

Αυτός είναι ο λόγος που στις ΗΠΑ επικρατεί μεγαλύτερη ανισότητα σε σχέση με άλλες χώρες, αλλά το ποσοστό μειώνεται από το 0,52 στο 0,37. Αντιστοίχως, στη Βρετανία, ο συντελεστής της ανισότητας στο διαθέσιμο εισόδημα υποχωρεί από το 0,56 στο 0,34 και στην Ισπανία από το 0,51 στο 0,34. Αυτή η ερμηνεία μπορεί να παίξει πολύ σημαντικό ρόλο στις διαμάχες για τη χάραξη δημοσιονομικής πολιτικής.

Τελευταία καλλιεργείται όλο και περισσότερο η πεποίθηση πως οι παρεμβάσεις για την ενίσχυση της διαπραγματευτικής δύναμης των εργαζομένων μπορούν να μειώσουν την ανισότητα και να αυξήσουν τους μισθούς χωρίς να προκληθεί κάποια ζημιά στο δημοσιονομικό σκέλος της οικονομίας, δηλαδή τα έσοδα και τις δαπάνες του κράτους. Τελικά η ανισότητα στο διαθέσιμο εισόδημα των αμερικανικών νοικοκυριών απορρέει από την αγορά εργασίας. Και αυτό είναι ένα σημαντικό πόρισμα της έρευνας των Γκόρνικ και Μιλανόβιτς.

Πηγή

Διαβάστε περισσότερα »

Cyprus, Seriously

26/3/2013

By Paul Krugman

A correspondent whom I respect has (gently) challenged me to say plainly what I think Cyprus should do — leaving aside all questions about political realism. And he’s right: while I think it’s OK to spend most of my time on this blog working within the limits of the politically possible, and relying on a combination of reason and ridicule to push out those limits over time, once in a while I should just flatly state what I would do if given a chance.

So here it is: yes, Cyprus should leave the euro. Now.

The reason is straightforward: staying in the euro means an incredibly severe depression, which will last for many years while Cyprus tries to build a new export sector. Leaving the euro, and letting the new currency fall sharply, would greatly accelerate that rebuilding.

If you look at Cyprus’s trade profile, you see just how much damage the country is about to sustain. This is a highly open economy with just two major exports, banking services and tourism — and one of them just disappeared. This would lead to a severe slump on its own. On top of that, the troika is demanding major new austerity, even though the country supposedly has rough primary (non-interest) budget balance. I wouldn’t be surprised to see a 20 percent fall in real GDP.

What’s the path forward? Cyprus needs to have a tourist boom, plus a rapid growth of other exports — my guess would be agriculture as a driver, although I don’t know much about it. The obvious way to get there is through a large devaluation; yes, in the end this probably does come down to cheap deals that attract lots of British package tours.

Getting to the same point by cutting nominal wages would take much longer and inflict much more human and economic damage.

But is it even possible to leave the euro? The Eichengreen point — that even a hint of exit would cause panicked capital flight and bank runs — is now moot: the banks are closed, and capital is controlled. So if I were dictator, I’d just extend the bank holiday long enough to prepare for the new currency.

OK, what about the bank notes? I’m no kind of expert in such matters, but I’ve heard suggestions to the effect that it might be possible to rush debit cards into circulation, so that business could resume without having to wait for someone to run the printing presses. The government might also be able to issue temporary scrip, IOUs that don’t look like proper bank notes, as a transitional measure.

Yes, it all sounds kind of desperate and improvised. But desperation is appropriate! Otherwise, we’re talking about Greek-level austerity or worse in an economy whose fundamentals, thanks to the implosion of offshore banking, are much worse than Greece’s ever were.

My guess is that none of this will happen, at least not right away, that the country’s leadership will fear the leap into the unknown that would come from euro exit despite the obvious horror of trying to stay in. But as I said, I think euro exit is now the right thing to do.

Πηγή

Σχετική δημοσίευση εδώ.

Διαβάστε περισσότερα »

Greece on the Brink

20/4/2015

By Paul Krugman

“Don’t you think they want us to fail?” That’s the question I kept hearing during a brief but intense visit to Athens. My answer was that there is no “they” — that Greece does not, in fact, face a solid bloc of implacable creditors who would rather see default and exit from the euro than let a leftist government succeed, that there’s more good will on the other side of the table than many Greeks suppose.

But you can understand why Greeks see things that way. And I came away from the visit fearing that Greece and Europe may suffer a terrible accident, an unnecessary rupture that will cast long shadows over the future.

The story so far: At the end of 2009 Greece faced a crisis driven by two factors: High debt, and inflated costs and prices that left the country uncompetitive.

Europe responded with loans that kept the cash flowing, but only on condition that Greece pursue extremely painful policies. These included spending cuts and tax hikes that, if imposed on the United States, would amount to $3 trillion a year. There were also wage cuts on a scale that’s hard to fathom, with average wages down 25 percent from their peak.

These immense sacrifices were supposed to produce recovery. Instead, the destruction of purchasing power deepened the slump, creating Great Depression-level suffering and a huge humanitarian crisis. On Saturday I visited a shelter for the homeless, and was told heartbreaking tales of a health care system in collapse: patients turned away from hospitals because they couldn’t pay the 5 euro entrance fee, sent away without needed medicine because cash-starved clinics had run out, and more.

It has been an endless nightmare, yet Greece’s political establishment, determined to stay within Europe and fearing the consequences of default and exit from the euro, stayed with the program year after year. Finally, the Greek public could take no more. As creditors demanded yet more austerity — on a scale that might well have pushed the economy down by another 8 percent and driven unemployment to 30 percent — the nation voted in Syriza, a genuinely left-wing (as opposed to center-left) coalition, which has vowed to change the nation’s course. Can Greek exit from the euro be avoided?

Yes, it can. The irony of Syriza’s victory is that it came just at the point when a workable compromise should be possible.

The key point is that exiting the euro would be extremely costly and disruptive in Greece, and would pose huge political and financial risks for the rest of Europe. It’s therefore something to be avoided if there’s a halfway decent alternative. And there is, or should be.

By late 2014 Greece had managed to eke out a small “primary” budget surplus, with tax receipts exceeding spending, excluding interest payments. That’s all that creditors can reasonably demand, since you can’t keep squeezing blood from a stone. Meanwhile, all those wage cuts have made Greece competitive on world markets — or would make it competitive if some stability can be restored.

Advertisement

The shape of a deal is therefore clear: basically, a standstill on further austerity, with Greece agreeing to make significant but not ever-growing payments to its creditors. Such a deal would set the stage for economic recovery, perhaps slow at the start, but finally offering some hope.

But right now that deal doesn’t seem to be coming together. Maybe it’s true, as the creditors say, that the new Greek government is hard to deal with. But what do you expect when parties that have no previous experience in governing take over from a discredited establishment? More important, the creditors are demanding things — big cuts in pensions and public employment — that a newly elected government of the left simply can’t agree to, as opposed to reforms like an improvement in tax enforcement that it can. And the Greeks, as I suggested, are all too ready to see these demands as part of an effort either to bring down their government or to make their country into an example of what will happen to other debtor countries if they balk at harsh austerity.

To make things even worse, political uncertainty is hurting tax receipts, probably causing that hard-earned primary surplus to evaporate. The sensible thing, surely, is to show some patience on that front: if and when a deal is reached, uncertainty will subside and the budget should improve again. But in the pervasive atmosphere of distrust, patience is in short supply.

It doesn’t have to be this way. True, avoiding a full-blown crisis would require that creditors advance a significant amount of cash, albeit cash that would immediately be recycled into debt payments. But consider the alternative. The last thing Europe needs is for fraying tempers to bring on yet another catastrophe, this one completely gratuitous.

Πηγή

Διαβάστε περισσότερα »

Κρούγκμαν: Όχι άλλη λιτότητα στην Ελλάδα

18/4/2015

Την ανάγκη να σταματήσει η πολιτική αυστηρής λιτότητας στην Ελλάδα υπογράμμισε για μία ακόμη φορά νομπελίστας Οικονομίας Πολ Κρούγκμαν, σε συνέντευξη Τύπου παραχώρησε σήμερα, μία ημέρα μετά την ομιλία του στο Μέγαρο Μουσικής.

Λίγο πριν από τη συνάντησή του με τον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα στο Μέγαρο Μαξίμου -η οποία διήρκεσε μιάμιση ώρα και ολοκληρώθηκε χωρίς δηλώσεις- ο Κρούγκμαν επισήμανε ότι η κυβέρνηση πρέπει να κρατήσει τις «κόκκινες γραμμές» που αφορούν τον τερματισμό της αυστηρής λιτότητας, όπως νέες μειώσεις σε μισθούς και συντάξεις, επισημαίνοντας ότι η χώρα έκανε πολύ μεγάλη δημοσιονομική προσαρμογή στη διάρκεια της τελευταίας πενταετίας με πολύ μεγάλες θυσίες.

« Η επίτευξη του πρωτογενούς πλεονάσματος θα πρέπει πλέον να επιτευχθεί, χωρίς νέα δημοσιονομική προσαρμογή, αλλά μέσω διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων», πρόσθεσε.

Ειδικότερα, σχετικά με τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις όπως η πάταξη της φοροδιαφυγής κ.λπ. ο νομπελίστας οικονομολόγος επισήμανε ότι δεν θα πρέπει να αναμένονται πάντα άμεσα αποτελέσματα και σημασία έχει η εφαρμογή τους. Η ελληνική οικονομία έχει παρουσιάσει πρόοδο, αλλά η πολιτική αυστηρής λιτότητας δεν έχει αναδείξει την πρόοδο αυτή, είπε.

Αναφερόμενος στις διαπραγματεύσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη, είπε μεταξύ άλλων ότι και οι δανειστές της Ελλάδος αναζητούν κάποιες υποχωρήσεις από τη χώρα μας, ώστε να προχωρήσουν στην συμφωνία.

Ερωτηθείς σχετικά, επισήμανε ότι μπορεί οι επενδύσεις στην Ελλάδα, σήμερα να έχουν υψηλό ρίσκο, αλλά εάν κλείσει η συμφωνία θα έχουν τελικά πολύ μεγαλύτερες αποδόσεις από ότι σε άλλες χώρες, που κυμαίνονται σχεδόν σε μηδενικά επίπεδα.

Στη χθεσινοβραδινή του ομιλία ο κ. Κρούγκμαν προέτρεψε την Ελλάδα να δεχθεί έναν έντιμο συμβιβασμό αντί μιας έντιμης εξόδου από το ευρώ, επισημαίνοντας ότι μια έξοδος αυτή τη στιγμή θα ήταν «κόλαση», θα ήταν «εφιάλτης», ενώ «θα δημιουργούσε μεγάλο πρόβλημα και στο ευρωσύστημα».

Πηγή

Διαβάστε περισσότερα »