Κι αν το ευρώ δεν είναι βιώσιμο;

18/3/2018

Την αγωνία τους για την τύχη του ευρώ ένωσαν ξένοι και Γερμανοί οικονομολόγοι στο Βερολίνο. Θεωρούν ότι τώρα που ξεκινά ο διάλογος για μεταρρυθμίσεις στην ΕΕ, πρέπει να αντιμετωπιστεί θεσμικά η έξοδος από το ευρώ.

Την ώρα που οι πολιτικοί συνεχίζουν τις προσπάθειες να θωρακίσουν το ευρώ και να απομακρύνουν και τον τελευταίο κίνδυνο κατάρρευσής του, οι οικονομολόγοι θέλουν να έχουν τα νώτα τους εξασφαλισμένα και καταπιάνονται με προληπτικά σενάρια σε περίπτωση που αυτό το ενδεχόμενο συμβεί. Τελευταία οι εξελίξεις στην Ιταλία επανέφεραν τους σχετικούς φόβους και έδειξαν ότι ο κίνδυνος για το κοινό νόμισμα κάθε άλλο παρά παρελθόν είναι. Ένας από τους νικητές των εκλογών, ο επικεφαλής της εθνολαϊκιστικής Λέγκα Ματέο Σαλβίνι, υποστήριξε μάλιστα ότι μόνο ο θάνατος είναι οριστικός και αμετάκλητος, όχι όμως ένα νόμισμα.

Σενάρια για το χειρότερο

Έτσι, την περασμένη εβδομάδα, στο Βερολίνο φημισμένοι ξένοι και Γερμανοί οικονομολόγοι, όπως οι Κρίστοφ Σμιτ, Κλέμενς Φουστ και Χανς Βέρνερ Ζιν, ένωσαν τις αγωνίες τους και εμβάθυναν σε σχέδια εκτάκτου ανάγκης για το χειρότερο. Η πρόσκληση έγινε από την ιδιωτική πανεπιστημιακή σχολή ESMT και το Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ για το φορολογικό δίκαιο και τα δημοσιονομικά.  Με τίτλο «Είναι το ευρώ πραγματικά βιώσιμο, και τι συμβαίνει, εάν δεν είναι;» εξετάστηκαν οι συνέπειες πιθανής κατάρρευσης και οι μεταρρυθμίσεις που θα πρέπει να γίνουν για να διευκολύνουν την έξοδο μίας χώρας από το ευρώ με βάση τις πρόσφατες εμπειρίες. Ως προς το τελευταίο υπάρχουν τρία σενάρια εξόδου: η έξοδος μιας χώρας χωρίς την έγκριση των άλλων, η έξοδος με τη συναίνεση των άλλων και η έξοδος χωρίς τη βούληση της ίδιας της χώρας. Για όλα αυτά τα σενάρια δεν υπάρχει νομικό πλαίσιο, υπενθυμίζει ο Κλέμενς Φουστ, επικεφαλής του Ινστιτούτο IFO του Μονάχου.

Στο άρθρο 50 της Συνθήκης της ΕΕ προβλέπεται ρήτρα εξόδου υπό τη μορφή γνωστοποίησης προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της πρόθεσης αποχώρησης, αλλά η έξοδος από το ευρώ συνοδεύεται και με την έξοδο από την ΕΕ. «Αυτό δεν είναι κάτι που επιθυμούμε» λέει ο Φουστ. «Για την ώρα δεν υπάρχει στην πολιτική ατζέντα ενδεχόμενο εξόδου μιας χώρας, γι αυτό είναι και ο πιο κατάλληλος χρόνος να ξεκινήσουμε μια συζήτηση αρχών, το αποτέλεσμα της οποίας θα μπορούσε, στο πλαίσιο των συζητήσεων για τη μεταρρύθμιση της ΕΕ, να συμπεριληφθεί στις συνθήκες». Ορισμένοι άλλοι οικονομολόγοι δήλωσαν ότι δεν θα είχαν αντίρρηση στην ιδέα εξόδου από το ευρώ των χωρών που παραβιάζουν συνεχώς τους κανόνες. «Θα μπορούσε να έχει πειθαρχική επενέργεια, συμμετοχή στο ευρώ προϋποθέτει αποδοχή των κανόνων της ευρωζώνης» υποστηρίζει ο Κλέμενς Φουστ.

Οπλισμένοι για το χειρότερο

Ποια είναι η αναγκαιότητα πρόβλεψης ρήτρας για το ευρώ; Για την προστασία των άλλων χωρών, απαντούν οι οικονομολόγοι. Πλούσιες χώρες, όπως η Γερμανία ή η Ολλανδία, προστατεύονται από την μετατροπή της ευρωζώνης σε ζώνη μεταφοράς κεφαλαίων. Χρησιμότητα θα είχε και σε ασθενείς χώρες, όπως η Ιταλία, που με το δικό τους πλέον νόμισμα θα μπορούσαν να ανακτήσουν ευκολότερα την ανταγωνιστικότητά τους. Και για να κάνει σαφή τη διαφορά ο Χανς Βέρνερ Ζιν προχώρησε σε συγκρίσεις. Για να καλύψουν την απόσταση από πλευράς τιμών οι ασθενέστερες χώρες σε σχέση με τη Γερμανία, θα πρέπει στη Γερμανία ο πληθωρισμός να αυξηθεί τα επόμενα δέκα χρόνια και να φτάσει στο 4.5% σε σχέση με την υπόλοιπη ευρωζώνη. Τυχόν έξοδος μιας χώρας από το ευρώ θα κόστιζε ακριβά στη Γερμανία.

Όσο για την Ιταλία, οι υποχρεώσεις της χώρας απέναντι στο ευρωσύστημα Τάργκετ 2 είναι αυτή τη στιγμή στα 444 δις ευρώ. «Δεν ξέρω εάν το ευρώ είναι βιώσιμο, αλλά το σύστημα πίσω από το ευρώ δεν είναι», τόνισε ο πρώην επικεφαλής του Ινστιτούτου IFO. «Η πιθανότητα κατάρρευσης του ευρώ δεν είναι μηδενική και εμείς ως οικονομολόγοι θα πρέπει να το μελετήσουμε» πρόσθεσε ο Κάι Κόνραντ, από το Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ. «Ακόμη και για τα πιο απίθανα ενδεχόμενα, θα πρέπει να είμαστε οπλισμένοι».      

Πηγή Deutsche Welle

Διαβάστε περισσότερα »

Τα πακέτα βοήθειας έσωσαν τις ευρωπαϊκές τράπεζες

4/5/2016

Στο ερώτημα πού πήγαν τα χρήματα που δανείστηκε τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα έρχεται να απαντήσει έρευνα του European School of Management and Technology του Βερολίνου (ESMT). Η απάντηση που δίνεται είναι ξεκάθαρη.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, στοιχεία της οποίας δημοσιεύει σήμερα αποκλειστικά η γερμανική οικονομική εφημερίδα Handelsblatt, χάρις στα πακέτα βοήθειας που δόθηκαν τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα σώθηκαν κυρίως τράπεζες και ιδιώτες επενδυτές.

Όπως σημειώνεται, μπορεί η κατηγορία αυτή να διατυπώνεται συχνά, εντούτοις είναι η πρώτη φορά που έγινε ένας ακριβής υπολογισμός, με τους οικονομολόγους του ιδιωτικού εκπαιδευτικού ιδρύματος να βάζουν στο μικροσκόπιο κάθε μεμονωμένη δόση που δόθηκε στην Ελλάδα στα πλαίσια των δυο πρώτων πακέτων βοήθειας ύψους 215,9 δις ευρώ και να ακολουθούν στη συνέχεια και επί εβδομάδες τη ροή του χρήματος.

Στις τράπεζες η μερίδα του λέοντος

Το αποτέλεσμα: μόλις 9,7 δις, δηλαδή λιγότερο από το 5%, κατέληξε στον ελληνικό προϋπολογισμό και συνεπώς άμεσα στους πολίτες. Όσον αφορά τα υπόλοιπα: η μερίδα του λέοντος, τα 86,9 δις δαπανήθηκαν για την εξυπηρέτηση παλαιών χρεών, τα 52,3 για την αποπληρωμή τόκων και τα 37,3 δις για την ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών.

Όπως αναφέρει η Handelsblatt, η εξυπηρέτηση δανείων και τόκων συγκαταλέγεται στις βασικές δαπάνες ενός κράτους και συνεπώς και η Ελλάδα έχει ωφεληθεί από τα προγράμματα βοήθειας. Εντούτοις οι νέοι υπολογισμοί του εκπαιδευτικού ιδρύματος εγείρουν σοβαρές αμφιβολίες για την καταλληλότητα των προγραμμάτων βοήθειας, καθώς με τα νέα δάνεια εξυπηρετήθηκε παλαιότερο χρέος, μολονότι η Ελλάδα ήταν ντε φάκτο χρεοκοπημένη από το 2010. Ουσιαστικά οι Ευρωπαίοι φορολογούμενοι έσωσαν τους ιδιώτες επενδυτές, εκτιμά ο επικεφαλής του ESMT Γιεργκ Ροχόλ.

Ιδιαίτερα καταστροφική από οικονομική σκοπιά ήταν για τους φορολογούμενους η διάσωση των ελληνικών τραπεζών, στις οποίες κατέληξαν, σύμφωνα με τους υπολογισμούς των οικονομολόγων, 37,3 δις ευρώ από τα δυο πρώτα πακέτα διάσωσης. «Η βοήθεια αυτή ωστόσο έχει εν τω μεταξύ αφανιστεί σχεδόν πλήρως. Από την ανακεφαλαιοποίησή τους το 2013 τα ελληνικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα έχουν απολέσει το 98% της χρηματιστηριακής τους αξίας», αναφέρει η εφημερίδα.

Το Βερολίνο υπεραμύνεται της πολιτικής του

Οι οικονομολόγοι καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι εξαρχής, δηλαδή το 2010, θα ήταν προτιμότερο ένα κούρεμα του ελληνικού χρέους. Μπορεί έτσι να αναγκαζόταν και η γερμανική κυβέρνηση να διασώσει γερμανικές τράπεζες, εντούτοις «θα γνωρίζαμε τουλάχιστον πού πάνε τα χρήματα», επισημαίνει ο Γ. Ροχόλ. Επίσης θα είχαν αποφευχθεί πολλές διαμάχες μεταξύ Ελλάδας-Γερμανίας ενώ και ο Γερμανός φορολογούμενος θα είχε γλιτώσει αρκετά χρήματα, καταλήγουν οι οικονομολόγοι του ιδρύματος.

Όπως επισημαίνει η Handelsblatt, η γερμανική κυβέρνηση υπεραμύνεται της πολιτικής διάσωσης παρότι τα στοιχεία μιλούν μια διαφορετική γλώσσα. Φυσικά και ευσταθεί ότι το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων από τα πακέτα βοήθειας κατέληξε σε ευρωπαϊκές τράπεζες, επισημαίνει ανώνυμος κυβερνητικός αξιωματούχος προς τη γερμανική εφημερίδα.

Στον απόηχο της κατάρρευσης της Lehman-Brothers όμως, ο,τιδήποτε άλλο θα μπορούσε να οδηγήσει σε σοβαρές αναταράξεις, σύμφωνα με τον ίδιο που επισημαίνει ότι ο κίνδυνος μετάδοσης απορρέει από το χρηματοπιστωτικό σύστημα και όχι από την ελληνική οικονομία. Γι΄ αυτό και δόθηκαν τα χρήματα στην Ελλάδα, προκειμένου να μπορεί να εξυπηρετήσει και να καθησυχάσει τους επενδυτές της.

Αναποτελεσματική η στρατηγική διάσωσης

«Στόχος των ευρωπαϊκών προγραμμάτων βοήθειας είναι να δημιουργούν ένα ασφαλές περιβάλλον», υποστηρίζει και ο αντιπρόεδρος της Κ.Ο. των Γερμανών Χριστιανοδημοκρατών Ραλφ Μπρίνκχαους. «Στόχος των προγραμμάτων βοήθειας δεν είναι να συγκαλύψουν διαρθρωτικά προβλήματα του ελληνικού προϋπολογισμού». Η Ελλάδα χρειάζεται πρωτίστως διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και σε αυτό δεν θα βοηθούσε ούτε ένα κούρεμα του ελληνικού χρέους, σύμφωνα με τον Γ. Ροχόλ, ο οποίος, σημειωτέον, συμμετέχει και στο γνωμοδοτικό συμβούλιο του γερμανικού υπουργείου Οικονομικών.

Στο ίδιο μήκος κύματος, σύμφωνα με την εφημερίδα, κινήθηκε τα προηγούμενα χρόνια και η επιχειρηματολογία των Μέρκελ και Σόιμπλε, ότι δηλαδή ένα πρόωρο κούρεμα το 2010 θα ήταν αντιπαραγωγικό καθώς θα απάλλασσε τις ελληνικές κυβερνήσεις από την πίεση να προχωρήσουν στις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις. Εντούτοις, και με δεδομένη τη συνεχή διαμάχη της Ελλάδας με τους δανειστές της εγείρονται αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητα αυτής της προσέγγισης, επισημαίνει η Handelsblatt.

Πηγή Deutsche Welle

Η έκθεση εδώ. Σχετική δημοσίευση εδώ.

Αυτό που δεν αναφέρεται στο άρθρο είναι ότι οι χώρες που υποτίθεται ότι μας δανείζουν στην πραγματικότητα έχουν εκδώσει ομόλογα σαν εγγυήσεις και το EFSF διαθέτει τα κονδύλια. Στην πραγματικότητα ο Γερμανός φορολογούμενος δεν έχει δώσει ούτε ένα ευρώ για τα μνημονιακά δάνεια. Το ίδιο και οι φορολογούμενοι των άλλων χωρών.

Γι' αυτόν τον ''αέρα'' παίρνουν κανονικά τόκους από τον Έλληνα φορολογούμενο. Κανονική απάτη. Μόνον η Γαλλία πριν μερικά χρόνια επέστρεφε στην Ελλάδα τους τόκους.

Διαβάστε περισσότερα »