Το "σύστημα" είναι οι φορολογικοί παράδεισοι

30/4/2013

Του Jeffrey Sachs *

Η αυλαία έπεσε αποκαλύπτοντας τον, κάποτε μυστικό, κόσμο των φορολογικών παραδείσων -και το μέγεθος της αβύσσου ξεπερνά κάθε φαντασία. Κάθε εβδομάδα που περνάει, Αμερικανοί και Ευρωπαίοι που λυγίζουν από την λιτότητα στους προϋπολογισμούς, μαθαίνουν για μυστικούς λογαριασμούς των πολιτικών τους, για φοροδιαφυγή μεγάλων επιχειρήσεων και για καυτό χρήμα που αποσταθεροποιεί την παγκόσμια οικονομία. Η ακόμη πιο σκοτεινή αλήθεια είναι ότι αυτοί οι φορο-παράδεισοι δεν είναι οι τρύπες στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Είναι το ίδιο το σύστημα.

Πόσοι πολιτικοί και πολιτικά κόμματα έχουν μυστικούς λογαριασμούς στο εξωτερικό; Αναπόφευκτα, λόγω της φύσης των διακανονισμών δεν μπορούμε να πούμε με σιγουριά –αλλά ο κατάλογος με όσα βλέπουν το φως είναι μεγάλος.

Ο Αμερικανός υποψήφιος για την προεδρία Mitt Romney αποκαλύφθηκε ότι έχει τεράστια περιουσία στα νησιά Κέιμαν, χωρίς να μπορεί να την δικαιολογήσει επαρκώς. Στην Γαλλία ο Jérôme Cahuzac καθαιρέθηκε από υπουργός Προϋπολογισμού όταν αποκαλύφθηκε ότι είχε μυστικό λογαριασμό στην Ελβετία και κατηγορήθηκε για φοροδιαφυγή. Το κυβερνόν κόμμα της Ισπανίας πληρώνεται από μυστικούς ελβετικούς λογαριασμούς επί χρόνια.

Κορυφαίος Έλληνας πολιτικός καταδικάστηκε για ψευδείς φορολογικές δηλώσεις. Θα γίνουν πολλές ακόμη αποκαλύψεις, ειδικά τώρα που οι δημοσιογράφοι που ερευνούν το θέμα, έχουν πάρει στα χέρια τους αρχεία για εκατοντάδες χιλιάδες offshore λογαριασμούς.

Επιχειρηματικοί όμιλοι όπως η Apple, η Google και η Starbucks αποκαλύφθηκε τους τελευταίους μήνες ότι χρησιμοποιούσαν λογιστικές «μαϊμουδιές» στο εξωτερικό για να κρύβουν τα κέρδη τους. Σε αυτές περιλαμβάνεται ο ισχυρισμός της Google, τον οποίο ενέκριναν οι φορολογικές αρχές των ΗΠΑ, ότι το πνευματικό της κεφάλαιο εδρεύει στις Βερμούδες.

Υπάρχουν χιλιάδες ακόμη σαν αυτές, που συνεργάζονται με τις φορολογικές αρχές για να κρατούν τα χρήματά τους εκτός ελέγχου. Τράπεζες όπως η HSBC και η UBS, έχουν εμπλακεί στο ξέπλυμα χρήματος με το οποίο διευκολύνεται αυτή η διαδικασία.

Πόσα φορολογικά έσοδα χάνονται στους διεθνείς παραδείσους; Κι εδώ, μόνο υποθέσεις μπορούμε να κάνουμε, αλλά τα μεγέθη είναι τεράστια. Πρόσφατες εκτιμήσεις του Δικτύου Φορολογικής Δικαιοσύνης, δείχνουν ότι οι καταθέσεις είναι περίπου 21 τρισ. δολ.

Αυτοί οι παράδεισοι εξυπηρετούν αμέτρητους σκοπούς, αλλά κανένας τους δεν είναι για το κοινωνικό καλό. Στηρίζουν την μαζική φοροδιαφυγή. Βασίζουν ένα παγκόσμιο σύστημα δωροδοκίας διεφθαρμένων αξιωματούχων. Εξυπηρετούν τους λογαριασμούς εμπόρων ναρκωτικών, όπλων και τρομοκρατών. Δημιουργούν πέπλα μυστικότητας μέσω εταιριών «όστρακα» που επιτρέπουν την φοροδιαφυγή, την καταπάτηση γης και την περιβαλλοντική καταστροφή.

Οι μεγάλοι υποκινητές των διεθνών φορο-παραδείσων είναι οι ΗΠΑ, η Ελβετία και η Βρετανία. Πράγματι, πολλοί από τους μεγάλους παραδείσους, όπως οι βρετανικές Παρθένοι Νήσοι, Κέυμαν και Βερμούδες, είναι βρετανικά υπεράκτια εδάφη. Η κάλυψη της μυστικότητας για τρισεκατομμύρια δολάρια στην Καραϊβική έγινε με την υποστήριξη της αμερικανικής εφορίας IRS, και την έγκριση της πολιτικής τάξης των ΗΠΑ και της Wall Street.

Αυτά τα πεδία των πλούσιων και ισχυρών ήταν κρυμμένα ως επί το πλείστον από την δημόσια θέα, κατά την διάρκεια της μεγάλης χρηματοπιστωτικής άνθισης. Στον νέο κόσμο της λιτότητας όμως μετά το κραχ του 2008, θεωρούνται όλο περισσότερο ως το καρκίνωμα του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος, που πρέπει να εξαλειφθεί.

Η λαϊκή οργή έχει αφυπνιστεί πολύ με την κυπριακή κρίση. Η νήσος επί πολλά χρόνια υπήρξε μεγάλος φορολογικός παράδεισος ειδικά για το ρωσικό χρήμα. Στην συνέχεια η Κύπρος «έσκασε» υπενθυμίζοντας το πόσο γρήγορα μπορεί ένα μη ρυθμιζόμενο χρηματοπιστωτικό κέντρο να μετατραπεί σε θανάσιμη απειλή για την παγκόσμια οικονομία.

Οι περισσότερες μεταρρυθμίσεις που χρειάζονται είναι προφανείς. Ολοι οι ξένοι τραπεζικοί λογαριασμοί οποιασδήποτε δικαιοδοσίας, θα πρέπει να αναφέρονται στις εθνικές φορολογικές αρχές των κατόχων των λογαριασμών. Τα μη δηλωμένα έσοδα που μεταφέρθηκαν σε υπεράκτιους λογαριασμούς στο παρελθόν, θα πρέπει στην συνέχεια να φορολογηθούν με εθνικούς συντελεστές και πρόστιμα για την φοροδιαφυγή.

Τα χιλιάδες hedge funds και επιχειρήσεις που εδρεύουν στην Καραϊβική ενώ λειτουργούν στις ΗΠΑ και την Ευρώπη θα πρέπει να διαταχθούν να μεταφέρουν τις έδρες τους στις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Οι ιδιοκτήτες των ευεργετημάτων θα πρέπει να αποκαλυφθούν για όλες τις εταιρίες με ξένη κατοχή.

Η Γερμανίδα καγκελάριος Angela Merkel, ο Γάλλος πρόεδρος François Hollande και ο Βρετανός πρωθυπουργός David Cameron, παραδέχτηκαν πρόσφατα την ανάγκη για σοβαρή πάταξη των φορολογικών παραδείσων, όμως πράξεις δεν έχουν γίνει ακόμη. Ο Αμερικανός πρόεδρος Barack Obama, μίλησε στο παρελθόν για πάταξη αλλά τελευταία δεν έχει πει πολλά. Όλα τα μάτια στρέφονται τώρα στους Αμερικανούς και Ευρωπαίους ηγέτες ενόψει των συνόδων της Group of Eight τον Ιούνιο και της Group of 20 τον Σεπτέμβριο, για να δουν κατά πόσον οι πολιτικοί είναι υπόχρεοι στις ανάγκες του λαού ή την αδίστακτη και αποσταθεροποιητική απληστία ιδιωτών.


* Ο αρθρογράφος είναι διευθυντής του Earth Institute και συγγραφέας του βιβλίου «To Move the World: JFK’s Quest for Peace»

Πηγή