Ευρώ: Νομισματική Ένωση με πολιτικό διαχωρισμό

28/8/1997

Του Milton Friedman

Ένα κοινό νόμισμα είναι μία εξαιρετική συμφωνία κάτω απο κάποιες προυποθέσεις, μία κακή συμφωνία κάτω από κάποιες άλλες. Το αν είναι καλή ή κακή εξαρτάται κυρίως από τους μηχανισμούς προσαρμογής που υπάρχουν για να απορροφήσουν τις οικονομικές κρίσεις και τις στρεβλώσεις που προσκρούουν στις διάφορες οντότητες που συμμετέχουν στο κοινό νόμισμα. Οι ευέλικτες συναλλαγματικές ισοτιμίες είναι ένας ισχυρός μηχανισμός προσαρμογής για κρίσεις που επηρεάζουν τις οντότητες διαφορετικά.

Λειτουργεί αυτός ο μηχανισμός για ν' αποκτήσουν το χαμηλότερο κόστος των συναλλαγών και την εξωτερική πειθαρχία μόνον αν υπάρχουν επαρκείς εναλλακτικοί μηχανισμοί ρύθμισης.

Οι ΗΠΑ είναι ένα παράδειγμα μίας κατάστασης που είναι ευνοϊκή για ένα κοινό νόμισμα. Αν και αποτελείται από πενήντα πολιτείες, οι κάτοικοι της κατά την συντριπτική πλειοψηφία μιλούν την ίδια γλώσσα, παρακολουθούν τα ίδια τηλεοπτικά προγράμματα, βλέπουν τις ίδιες ταινίες, μπορούν να κυκλοφορούν ελεύθερα από το ένα μέρος της χώρας στο άλλο. Τα αγαθά και τα κεφάλαια κινούνται ελεύθερα από πολιτεία σε πολιτεία, οι μισθοί και οι τιμές είναι μέτρια ευέλικτες και η εθνική κυβέρνηση βάζει φόρους και ξοδεύει περίπου δύο φορές απ' όσο οι πολιτείες και οι τοπικές κυβερνήσεις. Οι δημοσιονομικές πολιτικές διαφέρουν από πολιτεία σε πολιτεία αλλά οι διαφορές είναι μικρές σε σχέση με την εθνική πολιτική.

Απροσδόκητες κρίσεις μπορούν να επηρεάσουν ένα μέρος των ΗΠΑ περισσότερο από τα άλλα όπως για παράδειγμα η κρίση στη Μέση Ανατολή και το εμπάργκο πετρελαίου που έγινε την δεκαετία του '70, δημιουργώντας αυξημένη ζήτηση εργασίας σε ορισμένες πολιτείες, όπως το Τέξας, και ανεργία και ύφεση σε άλλες, όπως στις βιομηχανικές μεσοδυτικές πολιτείες που εισήγαγαν πετρέλαιο.

Οι διάφορες βραχυχρόνιες επιδράσεις μετριάστηκαν σύντομα με μετακινήσεις των ανθρώπων και των αγαθών, με χρηματικές ροές από την εθνική προς τις κυβερνήσεις των πολιτειών και των τοπικών και από αναπροσαρμογές στις τιμές και τους μισθούς.

Αντίθετα, η κοινή αγορά της Ευρώπης αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας κατάστασης που είναι δυσμενής για ένα κοινό νόμισμα. Αποτελείται από ξεχωριστά έθνη, των οποίων οι κάτοικοι μιλούν διαφορετικές γλώσσες, έχουν διαφορετικά ήθη και έθιμα, και έχουν πολύ μεγαλύτερη αφοσίωση και προσήλωση για τη χώρα τους από ό, τι για την κοινή αγορά ή την ιδέα της «Ευρώπης». Παρά το γεγονός ότι είναι μια ζώνη ελεύθερων συναλλαγών, τα εμπορεύματα κυκλοφορούν λιγότερο ελεύθερα απ' ό, τι στις Ηνωμένες Πολιτείες και το ίδιο ισχύει και για τα κεφάλαια.

Πηγή