Ναζί στις... Βρυξέλλες βλέπουν οι Γερμανοί

13/7/2013

Οι Γερμανοί αναφέρονται σπάνια στο ναζιστικό παρελθόν. Για να το κάνουν χρειάζεται ένας αρκετά σημαντικός λόγος. Προχθές, ο επικεφαλής των συνεταιριστικών τραπεζών της Βαυαρίας, Στέφαν Γκότσλ, παρομοίασε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή με το κόμμα των ναζί, όταν με δική του απόφαση ουσιαστικά κατάργησε τη Βουλή, αναλαμβάνοντας εξουσίες που δεν προέβλεπε το Σύνταγμα της Βαϊμάρης. Σίγουρα, το σχέδιο που παρουσίασε την Τετάρτη η Επιτροπή για την εκκαθάριση προβληματικών τραπεζών, εκνεύρισε τους Γερμανούς.

Ο εκπρόσωπος της καγκελαρίου Μέρκελ έσπευσε να δηλώσει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί να αναλάβει με δική της πρωτοβουλία εξουσίες, που οι Συνθήκες δεν της εκχωρούν. Άποψη την οποία επανέλαβε, την επόμενη ημέρα, ο υπουργός Οικονομικών, Βόλφγκναγκ Σόιμπλε. Το σχέδιο που παρουσιάστηκε προβλέπει ότι οι Βρυξέλλες θα έχουν τον τελευταίο λόγο στην απόφαση υπαγωγής μίας τράπεζας σε πρόγραμμα εκκαθάρισης. «Πού το είδατε αυτό γραμμένο στις Συνθήκες», αναρωτιούνται οι Γερμανοί. Στο Βερολίνο πιστεύουν ότι πρόκειται για μια πρωτοφανή εκχώρηση εθνικής κυριαρχίας και υποστηρίζουν ότι κάτι τέτοιο δεν μπορεί να συμβεί ερήμην των λαών: Θα πρέπει να αλλάξουν οι ευρωπαϊκές συνθήκες.

Αναθεώρηση
Γνωρίζουν, βέβαια, ότι για να συμβεί κάτι τέτοιο θα χρειαστεί χρόνος αλλά και τύχη, καθώς στο σημερινό πολιτικό σκηνικό ουδείς μπορεί να είναι βέβαιος για την έκβαση δημοψηφισμάτων. Στο παρελθόν, προτάσεις αναθεώρησης των Συνθηκών απορρίφθηκαν σε δημοψηφίσματα για σαφώς λιγότερο σημαντικούς λόγους. Συνδέοντας το επόμενο βήμα της τραπεζικής ενοποίησης με τη διαδικασία αλλαγής των Συνθηκών, ισοδυναμεί με «πάγωμα» του όλου εγχειρήματος. Κάτι που δεν κρύβουν οι ίδιοι οι Γερμανοί. «Η τραπεζική ενοποίηση πρέπει να προχωρήσει άμεσα, οπότε οι προτάσεις της επιτροπής δεν κινούνται στη σωστή κατεύθυνση», είναι το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει η γερμανική κυβέρνηση. Με τον τρόπο αυτό θέλει να επιβάλει στην επιτροπή και τους Ευρωπαίους εταίρους μια λιγότερο συγκεντρωτική εκδοχή της πρότασης για την εκκαθάριση τραπεζών. Ένα σχέδιο όπου τον αποφασιστικό ρόλο θα συνεχίσουν να έχουν εθνικές Αρχές και άρα η Γερμανία θα μπορεί να επιβάλει τις απόψεις της, αξιοποιώντας το ειδικό της βάρος.

Μπορεί η καγκελάριος Μέρκελ να είναι εκείνη που ζητά εκχώρηση εθνικών αρμοδιοτήτων στα κοινοτικά όργανα, αλλά φαίνεται ότι αναφέρεται στους άλλους. Ήδη το Βερολίνο πέτυχε ο εποπτικός ρόλος που ανατέθηκε στην ΕΚΤ να αφορά μόνο τις πολύ μεγάλες τράπεζες, υποστηρίζοντας ότι αυτές είναι που ενέχουν συστημικό κίνδυνο. Με τον τρόπο αυτό κατάφερε να κρατήσει υπό την εποπτεία των γερμανικών Αρχών τα δεκάδες περιφερειακά ταμιευτήρια (Landes-banken) που κατέχουν νευραλγική θέση στο τραπεζικό της σύστημα: Μεταξύ άλλων, μέσω αυτών γίνονται οι παρεμβάσεις της κυβέρνησης στην οικονομία.

Εκκαθάριση
Οι κανόνες που παρουσίασαν οι Βρυξέλλες δεν αρέσουν στη γερμανική κυβέρνηση και για έναν δεύτερο λόγο. Οι πόροι του ταμείου εκκαθάρισης τραπεζών, που θα χρηματοδοτεί τα προγράμματα αναδιάρθρωσης, θα προέλθουν από τις τράπεζες, με την επιβολή ειδικής εισφοράς. Οι τράπεζες που βασίζονται περισσότερο σε καταθέσεις θα συνεισφέρουν λιγότερο, ενώ όσες έχουν περισσότερες ριψοκίνδυνες δραστηριότητες θα πληρώνουν περισσότερο. Η μέθοδος αυτή λειτουργεί εις βάρος των δύο μεγαλύτερων γερμανικών τραπεζών, καθώς η Deutsche Bank χρηματοδοτεί το 28% του ισολογισμού της με καταθέσεις και η Commer-zbank το 36%. Τα αντίστοιχα ποσοστά στο Νότο είναι πολύ χαμηλότερα (για παράδειγμα Santander, BBVA και Uni-credit χρηματοδοτούν πάνω από τον μισό ισολογισμό τους μέσω καταθέσεων).

Η ουσία του προβλήματος των Γερμανών είναι αυτή που διαμορφώνει την στάση τους από την αρχή της κρίσης: Απροθυμία να αναλάβουν κόστος, που πιστεύουν ότι αντιστοιχεί σε άλλους. Επί χρονιά επέμειναν ότι για να προχωρήσει η δημοσιονομική και η τραπεζική ένωση θα πρέπει πρώτα να δημιουργηθεί το κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο. Κάτι τέτοιο προβλέπει εκχώρηση εθνικών εξουσιών σε κοινοτικά όργανα. Πώς αλλιώς θα μπορούσε άλλωστε να προχωρήσει η μετατροπή της Ε.Ε. σε μια υπερεθνική οντότητα που θα θυμίζει περισσότερο ανεξάρτητο κράτος;

Ευρωζώνη
Προφανώς η εκχώρηση μέρους της εθνικής ανεξαρτησίας δεν είναι εύκολη υπόθεση. Πολλούς από τους όρους που θέτει η Γερμανία τους αποδέχονται τα υπόλοιπα κράτη-μέλη υπό την πίεση της κρίσης. Αυτό, όμως, δεν ισχύει για τους ίδιους τους Γερμανούς. Μόνο όποτε η κρίση φάνηκε να απειλεί την ακεραιότητα της ευρωζώνης, δέχθηκε να υποχωρήσει το Βερολίνο. Ίσως, λοιπόν, και σε αυτή την περίπτωση χρειαστεί ένα ακόμα επεισόδιο όξυνσης της κρίσης, προκειμένου να γίνει το δεύτερο βήμα προς την τραπεζική ενοποίηση. Σε αντίθετη περίπτωση θα επιβληθούν οι γερμανικές θέσεις, που λίγο πολύ περιγράφονται από τη φράση «τα δικά μας, δικά μας και τα δικά σας δικά μας» και οδηγούν στη δημιουργία μιας συγκαλυμμένης γερμανικής αυτοκρατορίας.

Κομισιόν
Το σχέδιο για τον Μηχανισμό Εξυγίανσης

Το σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον Ενιαίο Μηχανισμό Εξυγίανσης προβληματικών τραπεζών προβλέπει τη σύσταση Ενιαίου Ταμείου Εξυγίανσης Τραπεζών, με αρχικό κεφάλαιο 55 δισ. ευρώ, που θα χρηματοδοτηθεί από επιβολή ειδικής εισφοράς στις τράπεζες. Σε βάθος χρόνου, το συνολικό ύψος των κεφαλαίων του πρέπει να φτάσει το 1% των εγγυημένων καταθέσεων των τραπεζών.

Κεντρικό ρόλο θα έχει η ΕΚΤ, που ως εποπτική αρχή θα επισημαίνει πότε μια τράπεζα αντιμετωπίζει σοβαρές οικονομικές δυσκολίες και πρέπει να εξυγιανθεί. Ένα Ενιαίο Συμβούλιο Εξυγίανσης, αποτελούμενο από εκπροσώπους της ΕΚΤ, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των αρμόδιων εθνικών Αρχών θα προετοιμάζει το σχέδιο εξυγίανσης της τράπεζας.

Θυγατρικές
Στο Συμβούλιο αυτό η χώρα όπου η εν λόγω τράπεζα έχει την έδρα της θα έχει μία ψήφο, ενώ άλλη μία ψήφο θα μοιράζονται οι χώρες όπου υπάρχουν υποκαταστήματα ή θυγατρικές της εμπλεκόμενης τράπεζας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα έχει αποφασιστικές αρμοδιότητες, καθώς θα έχει τον τελικό λόγο στο εάν μια τράπεζα πρέπει να υπαχθεί σε καθεστώς εξυγίανσης και θα καθορίζει το πλαίσιο για τη χρήση των εργαλείων και του Ταμείου Εξυγίανσης. Σε περίπτωση που οι πόροι του Ταμείου δεν επαρκούν και απαιτηθούν δημόσιοι πόροι, θα ζητείται η σύμφωνη γνώμη της κυβέρνησης του εμπλεκόμενου κράτους-μέλους. Συνολικά ο Μηχανισμός θα απασχολεί περί τους 300 εργαζομένους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να υπάρξει συμφωνία επί της πρότασής της έως το τέλος Δεκεμβρίου, ώστε ο Ενιαίος Μηχανισμός Εξυγίανσης να είναι επιχειρησιακός στις αρχές του 2015.

Αλλάζουν οι κανόνες κρατικής βοήθειας στις τράπεζες

Την ώρα που ο επίτροπος Μπαρνιέ παρουσίαζε το σχέδιο της Κομισιόν για τον Ενιαίο Μηχανισμό Εξυγίανσης, ο Επίτροπος Ανταγωνισμού, Χοακίν Αλμούνια, ανακοίνωνε τους νέους κανόνες σχετικά με τη διάσωση τραπεζών από το Δημόσιο. Σε αντίθεση με το σχέδιο του πρώτου, που θα αποτελέσει αντικείμενο διαβούλευσης με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Ευρωκοινοβούλιο με στόχο να ισχύσει το 2015, οι κανόνες Αλμούνια έχουν άμεση ισχύ. Από την 1η Αυγούστου οι ιδιοκτήτες των τραπεζών (δηλαδή οι μέτοχοι) και οι μη προστατευμένοι πιστωτές θα συμβάλουν για να καλυφθεί το όποιο κεφαλαιακό έλλειμμα, προτού επιτραπεί στο Δημόσιο να παρέμβει.

Πριν λάβει κρατική ενίσχυση, μια τράπεζα πρέπει να παρουσιάσει πλήρες σχέδιο αναδιοργάνωσης «συμπεριλαμβανομένου και ενός σχεδίου αύξησης μετοχικού κεφαλαίου» για να δείξει πώς θα γίνει κερδοφόρα μακροπρόθεσμα. Εφόσον αυτό δεν είναι εφικτό, θα πρέπει να παρουσιάζεται αναλυτικό σχέδιο εκκαθάρισης. Οι κανόνες αυτοί μπορεί να παρακαμφθούν σε εξαιρετικές περιπτώσεις, όπου «η χρηματοπιστωτική σταθερότητα» βρίσκεται σε κίνδυνο. Πρακτικά οι κανόνες αυτοί επιβάλλουν στους μετόχους και τους δανειστές των τραπεζών να αναλάβουν περισσότερο ρίσκο, ώστε έτσι να προστατευτούν οι φορολογούμενοι. Από την αρχή της κρίσης εκτιμάται ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν προσφέρει στις τράπεζες 1,7 τριw ευρώ.

Πηγή