Παιχνίδια μηδενικού αθροίσματος

3/6/2012

ΤΟΥ ΑΓ Μ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ

Σταχυολογώντας το διεθνή Τύπο: «Ακόμη κι αν η Ελλάδα εφαρμόσει το πρόγραμμα σταθεροποίησης, θα χρειαστεί τουλάχιστον 60 δισ. ευρώ επιπλέον», Financial Times. «Η ισπανική Bankia θα χρειαστεί στις επόμενες μέρες περισσότερα από 15 δισ. ευρώ», Handelsblatt. «Η JP Morgan έχασε 2,2 δισ. δολάρια σε λίγες μέρες», Bloomberg. Μα καλά, πώς εξατμίζονται έτσι τα δισεκατομμύρια;

Είναι στιγμές που αρχίζει κανείς να αναρωτιέται μήπως έχουν δίκιο οι οπαδοί των θεωριών συνωμοσίας. Μήπως δηλαδή υπάρχει κάποιος εγκέφαλος που έχει εξυφάνει το σχέδιο της τέλειας οικονομικής καταιγίδας, ώστε να λεηλατήσει τον κόσμο όλο. Μπορεί να είναι το μεγάλο κεφάλαιο, οι Εβραίοι, οι Αμερικανοί ή οι μασόνοι. Στην ιδανική περίπτωση είναι ένας Γερμανοεβραίος τραπεζίτης με έδρα τη Νέα Υόρκη, που υπογείως χρηματοδοτεί τους μασόνους.

Ισως πάλι έχουν δίκιο όσοι ισχυρίζονται ότι η οικονομία λειτουργεί ως παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος. Η απώλεια ενός ατόμου, μιας κοινωνικής ομάδας ή ενός κράτους είναι το κέρδος του αντιπάλου. Ο,τι χάνει ο εργαζόμενος το κερδίζει ο εργοδότης, ό,τι χάνει η ελληνική επιχείρηση το κερδίζει η τουρκική, ενώ ό,τι χάνει η Ελλάδα το κερδίζει η Γερμανία ή η Deutsche Bank. Περίπου σαν το τάβλι.

Υπάρχουν τέλος οι ρεαλιστές νεοφιλελεύθεροι, για τους οποίους φταίει πάντα το κράτος, ενώ αν αφεθούν οι επιχειρήσεις στην ησυχία τους, το αόρατο χέρι της αγοράς θα τα ρυθμίσει όλα. Ετσι, μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers, ο Αμερικανός φορολογούμενος κλήθηκε να χρηματοδοτήσει με 2.000 δις δολάρια (ναι, 2 τρις) τον αμερικανικό τραπεζικό τομέα. Κάπως έτσι ο Έλληνας φορολογούμενος θα αποπληρώνει για τα επόμενα 30 τουλάχιστον χρόνια την ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών. Κοινό σημείο των δύο φορολογουμένων, ότι θα έχουν σώσει με το αίμα τους το τραπεζικό σύστημα, χωρίς ωστόσο να έχουν λόγο στη διοίκηση των τραπεζών. Κι αυτό, επειδή οι ταλιμπάν του Σικάγο* διατυμπανίζουν την ανάγκη ανεξαρτησίας του τραπεζικού συστήματος από τον έλεγχο των εκλεγμένων κυβερνήσεων. Ανάγκη που έχει κατοχυρωθεί στη συνθήκη της ευρωζώνης και στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Αυτό που θεωρείται σήμερα ως επιβεβλημένη ανεξαρτησία των «τεχνοκρατών» αποτελεί μια ιστορική ήττα της πολιτικής εξουσίας στη διαπάλη της με τις αγορές. Η Sheri Bearman, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Columbia, αναλύει εξαίρετα τις ιδεολογικές και πολιτικές μάχες που δόθηκαν στον 20ό αιώνα για την υπερίσχυση της πολιτικής επί της οικονομίας**. Επικράτηση που οδήγησε στο «χρυσό αιώνα» της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας, της ευημερίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης.

Τα τελευταία τρία χρόνια η Ευρωπαϊκή Ένωση αποδείχτηκε αναποτελεσματική και πολιτικά ασθενική. Η διάσωση της Ελλάδας έχει κοστίσει μέχρι τώρα σχεδόν διακόσια δισεκατομμύρια ευρώ, ποσό που δόθηκε με καθυστέρηση, σε δόσεις και με πολύ μικρή αποτελεσματικότητα, αφού συνδέθηκε με όρους που ακύρωναν την ίδια τη διαδικασία διάσωσης. Ποσό που, χωρίς καμία διάθεση σνομπισμού, είναι ελάχιστο σε σχέση με ό,τι έχει δοθεί στις τράπεζες, πρακτικά άνευ όρων. Αλλά, όταν κανείς αφήνει το «αόρατο χέρι» των τεχνοκρατών του ΔΝΤ, της Κομισιόν και της ΕΚΤ να υποκαταστήσει την πολιτική, πώς θα μπορούσαν να είναι διαφορετικά τα αποτελέσματα;

*Σχολή του Σικάγο: Σχολή Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου του Σικάγο, επιστημονική κοιτίδα του νεοφιλελευθερισμού.

** Sheri Bearman, The Primacy of Politics: Social Democracy and the Making of Europe's Twentieth Century, Cambridge University Press, 2009.
Πηγή