Πώς η ετυμηγορία του Τόμας Γκρίσα «ακυρώνει» τις αναδιαρθρώσεις χρεών

28/6/2014

Ήταν Δεκέμβριος του 2001, όταν η Αργεντινή λύγισε ανήμπορη να εξυπηρετήσει το εξωτερικό της χρέος (που τότε ξεπερνούσε τα 100 δισ. δολ.). Το γεγονός έμελλε να καταγραφεί ως η μεγαλύτερη κρατική χρεοκοπία στα χρονικά.

Το χρέος είχε ξεπεράσει το 160% του ΑΕΠ, η ανεργία φλέρταρε με το 25% και η φτώχεια αποτελούσε καθεστώς για πάνω από τους μισούς Αργεντινούς. Το Μπουένος Αϊρες κήρυξε στάση πληρωμών, προχώρησε σε υποτίμηση του εθνικού νομίσματός και αποκόπηκε από τις αγορές. Στην πορεία, ωστόσο, η χώρα σταδιακά άρχισε να ξαναστέκεται στα πόδια της.

Κατάφερε τα έτη 2005 και 2010 να επιτύχει δύο αναδιαρθρώσεις («κουρέματα») του χρέους που διακρατούσαν οι πιστωτές της σε συμφωνία μάλιστα με τη συντριπτική πλειονότητα (92,4%) των ομολογιούχων.

Κατάφερε επίσης να αποπληρώσει πλήρως τα χρωστούμενα στο ΔΝΤ και να μπει σε τροχιά ετήσιων ρυθμών ανάπτυξης της τάξεως του 8%. Ολα αυτά βέβαια πριν από το 2008 και την είσοδο της παγκόσμιας οικονομίας σε νέες περιπέτειες αστάθειας.

Πίσω στο παρόν, περίπου 13 χρόνια μετά τα γεγονότα του 2001, η Αργεντινή βρίσκεται ξανά στα πρόθυρα χρεοκοπίας. Την ευθύνη για αυτό φέρουν δύο «αρπακτικά» hedge-funds και ένας Αμερικανός δικαστής.

Προεδρεύων στο Περιφερειακό Δικαστήριο της Νότιας Περιφέρειας της Νέας Υόρκης, ο 84χρονος Τόμας Γκρίσα θα μείνει στην Ιστορία για τους αμφιλεγόμενους χειρισμούς του στο θέμα τους χρέους της Αργεντινής, χειρισμούς που εάν πιστέψουμε τις αναλύσεις, θέτουν εν αμφιβόλω τη δυνατότητα που θα έχουν στο μέλλον τα κράτη να διαπραγματεύονται αναδιάρθρωση των χρεών τους και να προστατεύονται ενάντια στις κερδοσκοπικές επιθέσεις.

Προσφυγή
Δεδομένου ότι τα αργεντίνικα ομόλογα είχαν εκδοθεί με βάση το αμερικανικό δίκαιο, τα funds «NML» και «Aurelius Capital Management», που δεν συμμετείχαν στις αναδιαρθρώσεις, προσέφυγαν στην αμερικανική Δικαιοσύνη διεκδικώντας την αποπληρωμή των ομολόγων που έχουν στην κατοχή τους και μάλιστα στο 100% της ονομαστικής τους αξίας.

O Γκρίσα απεφάνθη το 2012 πως η Αργεντινή θα πρέπει να αποζημιώσει ταυτόχρονα όλους τους ομολογιούχους της, όχι μόνο εκείνους που δέχθηκαν το «κούρεμα» αλλά και εκείνους (holdouts) που το αρνήθηκαν. Η Αργεντινή άσκησε εν συνεχεία έφεση η οποία ωστόσο απορρίφθηκε προ δύο εβδομάδων από το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ με αποτέλεσμα να ανοίξει ο δρόμος για την εφαρμογή της απόφασης του Γκρίσα. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Πως αύριο, 30 Ιουνίου, το Μπουένος Αϊρες θα πρέπει να καταβάλει 832 εκατ. δολ. σε όσους συναίνεσαν στα «κουρέματα» του παρελθόντος και άλλα 1,33 δισ. δολ. σε εκείνους που δεν συμμετείχαν στο «κούρεμα».

Η κυβέρνηση Κίρχνερ επιθυμεί να καταβάλει τα πρώτα (κατέθεσε μάλιστα ήδη μεγάλο μέρος αυτών), αλλά όχι και τα δεύτερα. Τα συναλλαγματικά της διαθέσιμα άλλωστε δεν της επιτρέπουν να προβεί και στις δύο πληρωμές, όπερ σημαίνει χρεοκοπία. Σύμφωνα ωστόσο με την απόφαση του Αμερικανού δικαστή, εάν η Αργεντινή δεν καταλήξει σε συμφωνία με τους δεύτερους (holdouts), τότε δεν θα της επιτραπεί να συνεχίσει να πληρώνει ούτε τους πρώτους, όπερ επίσης σημαίνει χρεοκοπία.

Με αυτό το σκεπτικό, ο 84χρονος Γκρίσα μπλόκαρε την Πέμπτη τα 539 εκατ. δολάρια που κατέθεσε η Κίρχνερ για την πληρωμή των ομολογιούχων που διακρατούν «κουρεμένο» χρέος.

Η κατάσταση θα πρέπει να έχει ξεκαθαρίσει έως τις 30 Ιουλίου, καθώς τότε λήγει η περίοδος χάριτος για την αργεντίνικη κυβέρνηση η οποία ωστόσο φοβάται πως εάν αναγνωρισθεί στους «holdouts» το 100% της αξίας των ομολόγων τους, τότε ίσως απαιτήσουν την ίδια μεταχείριση και όλοι οι λοιποί πιστωτές. Σε μια τέτοια περίπτωση, το κόστος θα εκτοξευόταν ξαφνικά στα 120 δισ. δολ. και η χώρα θα οδηγούνταν σε χρεοκοπία.

Κερδοσκοπία
Το δικαστικό δράμα γύρω από το χρέος της Αργεντινής φανερώνει στην πράξη πως «ό,τι είναι νόμιμο, δεν είναι πάντοτε και ηθικό». Ο δικαστής Τόμας Γκρίσα ακολούθησε μεν το γράμμα του νόμου αλλά επέλεξε να παραβλέψει κάποια άλλα στοιχεία, όπως για παράδειγμα το γεγονός πως τα κερδοσκοπικά funds που κυνηγούν την Αργεντινή αγόρασαν τα ομόλογα που έχουν στην κατοχή τους αντί πινακίου φακής, όχι πριν αλλά αρκετά χρόνια μετά τη χρεοκοπία του 2001, ακριβώς με στόχο να κερδοσκοπήσουν.

«Αυτό το δικαστήριο βάζει στο ίδιο επίπεδο τα συμφέροντα πολύ μικρών ομάδων πιστωτών και ολόκληρων χωρών, ενώ... επιτρέπει στα οικονομικά συμφέροντα να υποσκελίζουν το δημόσιο συμφέρον», σχολιάζει χαρακτηριστικά ο νομπελίστας οικονομολόγος Τζόζεφ Στίγκλιτς.

Το «αρπακτικό» των αγορών Πολ Σίνγκερ
Ο χρηματοδότης του Μπους επένδυσε 49 εκατ. και ζητάει 832

Τον έχουν ονομάσει «αρπακτικό» και όχι άδικα. Μεγάλος χρηματοδότης των προεκλογικών εκστρατειών του Τζορτζ Μπους του νεότερου και αφεντικό αδηφάγων κερδοσκοπικών funds (NML, Elliott Management Corporation), ο 69χρονος Πολ Σίνγκερ έχει μια πολύ συγκεκριμένη τακτική. Επενδύει σε ομόλογα χρεοκοπημένων κρατών, τα αγοράζει φθηνά στη δευτερογενή αγορά (πολύ πιο κάτω από την αρχική ονομαστική τους αξία) και εν συνεχεία ζητά να αποπληρωθεί στην... αρχική τους αξία.

Εκ των υστέρων
Αυτό έκανε και στην περίπτωση της Αργεντινής, της τρίτης μεγαλύτερης οικονομίας της Λατινικής Αμερικής. Εκεί είχε και τη συνδρομή ενός άλλου επίσης «αρπακτικού» fund που ίδρυσε πρώην συνεργάτης του, με την επωνυμία «Aurelius Capital Management». Εβραίος και ακτιβιστής υπέρ των δικαιωμάτων των ομοφυλοφίλων, ο Σίνγκερ κατέβαλε το 2008 (επτά χρόνια μετά την αργεντίνικη χρεοκοπία και τρία χρόνια μετά την πρώτη αναδιάρθρωση του αργεντίνικου χρέους) 48,7 εκατ. δολ. για να αγοράσει (τζάμπα) ομόλογα της Αργεντινής, ομόλογα για τα οποία σήμερα διεκδικεί να λάβει πίσω... 832 εκατ. δολ. (μιλάμε για κέρδος 1.608%).

Υπό αυτό το πρίσμα, η απόφαση του 84χρονου δικαστή Τόμας Γκρίσα να δικαιώσει τον Σίνγκερ και τα «γεράκια» του σε βάρος του Μπουένος Αϊρες αν μη τι άλλο σκανδαλίζει, καθώς καθιστά μια ολόκληρη χώρα βορά στις ορέξεις των κερδοσκόπων.

Να σημειωθεί δε πως ο Γκρίσα είχε δώσει και το «πράσινο φως» ώστε να μπορούν οι πιστωτές να εντοπίζουν και να κατάσχουν τα περιουσιακά στοιχεία που τυχαίνει να έχει στο εξωτερικό η χώρα που τους χρωστάει. Οι αποφάσεις του 84χρονου Αμερικανού δικαστή έχουν πάντως προκαλέσει σειρά αντιδράσεων διεθνώς από: ΔΝΤ, ΟΗΕ, μεμονωμένα κράτη, οικονομικούς αναλυτές, νομπελίστες οικονομολόγους κ.ά. που προειδοποιούν πως έτσι υπονομεύεται η αξιοπιστία της αγοράς κρατικών ομολόγων.

Πηγή